Hรผrriyet’in ekonomi yazarlarฤฑndan Uฤur Gรผrses, “Tรผrkiye’nin dรถviz rezervleri gรผnden gรผne eriyor. Merkez Bankasฤฑ verilerine gรถre dรถviz rezervleri 118.7 milyar dolara indi, bu 3 yฤฑlฤฑn en dรผลรผk seviyesi” dedi.
Gรผrses’in Hรผrriyet’te “Fay kฤฑrฤฑฤฤฑ ilerliyor” baลlฤฑฤฤฑyla yayฤฑmlanan (28 Eylรผl 2015) yazฤฑsฤฑndan bazฤฑ bรถlรผmler ลรถyle:
ฤฐรงeride ‘dรผลรผk faiz’ takฤฑntฤฑsฤฑ dฤฑลarฤฑda kรผresel รงalkantฤฑlarla Tรผrkiye’nin dรถviz rezervleri gรผnden gรผne eriyor. Merkez Bankasฤฑ verilerine gรถre dรถviz rezervleri 118.7 milyar dolara indi, bu 3 yฤฑlฤฑn en dรผลรผk seviyesi.
Tรผrkiye politik bir krizin iรงinden geรงerken, diฤer tarafta farklฤฑ hikรขyelerden gรผรง alan kรผresel รงalkantฤฑlar var.
ฤฐรงeride bir de bunlara eลlik eden ‘dรผลรผk faiz’ takฤฑntฤฑsฤฑ ile yรผrรผyoruz; bu da รผlkenin dรถviz rezervlerini eritiyor.
Bayram รถncesi yayฤฑmlanan Merkez Bankasฤฑ bilanรงo verilerine gรถre; dรถviz rezervleri 118.7 milyar dolara inerek, 30 Kasฤฑm 2012’den bu yana en dรผลรผk seviyesine geriledi.
Yฤฑlbaลฤฑndan bu yana dรถviz kuru artฤฑลฤฑ, Euro ve dolarฤฑn yarฤฑ yarฤฑya aฤฤฑrlฤฑkta olduฤu dรถviz sepetinde yรผzde 25 olurken, dolarda yรผzde 30’u buldu.
Kur artฤฑลฤฑ sรผrรผyor; durgun bir patikaya dahi girmiล deฤil.
Merkez Bankasฤฑ, 2013’รผn ikinci yarฤฑsฤฑ ve 2014 baลฤฑndaki dรถviz kuru artฤฑลฤฑ sฤฑrasฤฑnda olduฤu gibi yรผklรผ dรถviz satฤฑลฤฑ yoluna gidemiyor.
Nedeni basit; bankanฤฑn mevcut yรถnetimi, TL faizini dรผลรผk tuttuฤu sรผrece yapacaฤฤฑ dรถviz mรผdahalelerinin iลe yaramayacaฤฤฑnฤฑ, 2013 ve 2014’de pahalฤฑ biรงimde รถฤrendi; kฤฑsa sรผrede yรผksek rezerv kaybฤฑna neden oldu, sonra da TL faizlerini sert biรงimde artฤฑrmak zorunda kaldฤฑ.
Yegรขne silahฤฑ olan TL faizlerinde, vitrinde duran politika ve koridor faizlerine dokunmadan likidite ile oynayarak ortalama fonlama faizini yavaลรงa artฤฑrฤฑyor.
Bu da hiรง etkili olamฤฑyor. Yine rezerv kaybฤฑ var; oradaki dรผลรผล de kademeli.
Mayฤฑs 2013 sonlarฤฑnda ABD Merkez Bankasฤฑ Baลkanฤฑ Ben Bernanke, devasa bir para musluฤu iลlevi gรถren tahvil alฤฑmlarฤฑnฤฑ azaltacaklarฤฑnฤฑ ve bu parasal geniลlemeden รงฤฑkฤฑล patikasฤฑna gireceklerini ilan ettiฤi konuลmayฤฑ yaptฤฑฤฤฑnda, bizim Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn dรถviz rezervleri kabaca 130 milyar dolardฤฑ.
Yรผkรผmlรผlรผkler dรผลรผldรผkten sonra geriye kalan dรถviz varlฤฑklarฤฑnฤฑ gรถsteren net dรถviz pozisyonu da 45 milyar dolar idi.
Bugรผn 118 milyar dolarlฤฑk brรผt rezerve karลฤฑlฤฑk, net dรถviz pozisyonu da 30 milyar dolar seviyesine inmiล durumda.
‘Bahรงe dรผzenlenmeliydi’
Bernanke konuลmasฤฑ aslฤฑnda, bizim gibi bu parasal geniลlemenin ‘kaymaฤฤฑnฤฑ yiyen’ ve de siyasetรงilerinin iรง politikada yรผksek bรผyรผme havasฤฑ attฤฑklarฤฑ geliลen รผlkeler iรงin bir ‘iลaret fiลeฤi’ idi.
รรผnkรผ ‘ziyafet masasฤฑ’ ve ekonomiler toparlanmalฤฑ, bahรงe dรผzenlemesine geรงilmeliydi.
Ancak Tรผrkiye, bu geliลmeye seyirci kaldฤฑฤฤฑ gibi, tersine dรผลรผk faiz takฤฑntฤฑlฤฑ ‘kรถr gรถzรผm รผstรผne’ politikalar ve politik krizlerin iรงine girdi.
2013 Mayฤฑs Bernanke konuลmasฤฑ sonrasฤฑ sรผreรงte Merkez Bankasฤฑ brรผt rezervlerindeki kayฤฑplar ihracat reeskont kredilerinden gelen dรถviz alฤฑmlarฤฑ ile yeniden yรผkselse de, gerileme eฤilimine geri dรถnรผldรผ.
Bunda, hem piyasalara yapฤฑlan gรผnlรผk ihale yoluyla dรถviz satฤฑลlarฤฑ, hem de Hazine’nin dฤฑล borรง รถdemelerini yapฤฑyor olmasฤฑ etkili.
Bir de zorunlu karลฤฑlฤฑklara yatฤฑrฤฑlan dรถvizlerdeki deฤiลim.
2014 Ekim ayฤฑndan bu yana olan dรถviz rezervi dรผลรผลรผ รงok belirgin; brรผt rezervlerde 15 milyar dolarlฤฑk kayฤฑp var.
Net rezervde ise kabaca 10 milyar dolarlฤฑk kayฤฑp var.
2015’deki brรผt rezerv ve net rezervdeki dรผลรผล eฤilimi, geรงmiลte 2013 ve 2014’deki kฤฑsa sรผrede ลok dรผลรผลlerle karลฤฑlaลtฤฑrฤฑldฤฑฤฤฑnda kademeli dรผลรผล olarak gรถrรผnรผyor.
————————————————————————–
Yazฤฑnฤฑn devamฤฑ iรงin tฤฑklayฤฑn
ย
ย
