New York borsasında Dow Jones, S&P 500 ve Nasdaq endeksleri ABD ile İran arasında diplomatik bir uzlaşı sağlanarak ateşkesin uzatılacağına ve küresel petrol sevkiyatının kalbi sayılan Hürmüz Boğazı’ndaki geçiş kısıtlamalarının kaldırılacağına yönelik haberlerin ardından mayıs ayının son işlem gününü rekor seviyede tamamladı.
Hafta boyunca dalgalı bir patika izleyen pay piyasaları, jeopolitik risklerin azalma sinyali vermesi ve teknoloji şirketlerinin güçlü kurumsal kâr açıklamalarıyla birlikte üst üste dokuzuncu haftayı da kazançla kapattı. Aralık 2023’ten bu yana kaydedilen en uzun haftalık yükseliş serisine imza atan New York borsasında yatırımcılar, makroekonomik belirsizliklere ve kalıcı enflasyon baskılarına rağmen risk iştahını yüksek tutmayı sürdürüyor.
ABD Başkanı Donald Trump’ın iki ülke arasındaki mutabakat zaptı taslağına ilişkin nihai bir karara varmak üzere Beyaz Saray Kriz Yönetim Merkezinde (Situation Room) kurmaylarıyla bir araya geleceğini açıklaması, endekslerdeki yukarı yönlü hareketi destekleyen temel unsur oldu.
Kapanış seansında Dow Jones endeksi yüzde 0,7 oranında değer kazanarak 51.032,65 puana yükseldi ve finans tarihinde ilk kez 51 bin puan barajının üzerinde konsolide oldu. S&P 500 endeksi yüzde 0,2 artışla 7.581,65 puandan günü tamamlarken, teknoloji ağırlıklı Nasdaq Composite endeksi de yüzde 0,2 kazançla 26.972,62 puana ulaştı. Nasdaq endeksi seans içinde işlemler devam ederken 27 bin puan sınırını aşarak tarihi bir eşiği geride bıraktı.
Haftalık performans verilerine bakıldığında S&P 500 endeksi yüzde 1,4, Nasdaq endeksi yüzde 2,4 ve Dow Jones endeksi yüzde 0,9 oranında prim yaptı. Piyasa analistleri, Orta Doğu barış sürecine dair iyimser raporların borsaları yukarı taşıdığını, ancak müzakerelerin tıkanması durumunda dahi hisse senetlerinde kalıcı bir geri çekilme yaşanmadığını ifade ediyor.
Son iki ayda somut bir ilerleme olmamasına rağmen çok sayıda umut vadeden rallinin gerçekleştiğini belirten uzmanlar, piyasanın jeopolitik gelişmelere karşı giderek daha temkinli bir denge arayışında olduğunu kaydediyor.
Dow Jones ve Washington-Tahran hattındaki diplomatik belirsizlik
Uluslararası finans koridorlarında risk algısının yönünü belirleyen en stratejik gelişme, ABD ile İran arasında yürütülen diplomatik temasların resmiyet kazanıp kazanmayacağı sorusu etrafında şekilleniyor. Trump, sosyal medya platformu Truth Social üzerinden yaptığı açıklamada, Tahran yönetiminin nükleer silah veya bomba üretmeyeceğini taahhüt ettiği, Hürmüz Boğazı’nın herhangi bir geçiş ücreti olmaksızın ticari gemilere derhal açılacağı ve su yolundaki deniz mayınlarının temizleneceği bir mutabakat taslağının masada olduğunu duyurdu.
Trump, deniz ablukasının kaldırılmasıyla boğazda bekleyen gemilerin evlerine dönebileceğini ve ABD’nin İran’ın zenginleştirilmiş uranyum stokunu imha etmesine yardımcı olacağını belirtti. Herhangi bir nakit transferinin söz konusu olmadığını vurgulayan ABD Başkanı, nihai kararı vermek üzere Beyaz Saray’da iki saat süren üst düzey bir güvenlik toplantısı gerçekleştirdi ancak resmi bir karar metni açıklanmadı.
İran cephesinden gelen açıklamalar ise Washington’ın çizdiği iyimser tabloya karşı daha mesafeli bir duruş sergiliyor. İran’ın yarı resmi Fars Haber Ajansı, ülkedeki yetkili kaynaklara dayandırdığı haberinde, ABD Başkanının iddialarını “gerçekler ve yalanların bir karışımı” olarak nitelendirerek geçersiz olduğunu öne sürdü.
Anlaşma metninde Hürmüz Boğazı’nın geçiş ücreti alınmadan açılmasına dair bir madde bulunmadığını belirten ajans, İran’ın nükleer materyallerini teslim etmesi veya imha etmesi yönünde bir hükmün de uzlaşı kapsamında yer almadığını bildirdi.
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Esmaeil Baqaei de nükleer program konusunda bu aşamada herhangi bir müzakere yürütülmediğini açıkladı. İki başkent arasındaki çelişkili mesajlar piyasada temkinli bir bekleyiş yaratırken, küresel petrol fiyatlarında sınırlı gerilemeler gözlendi. Brent petrolün vadeli varil fiyatı yüzde 1 kayıpla 91,79 dolara, ABD hafif petrolü (WTI) ise yüzde 1,1 düşüşle 87,95 dolara çekildi. Şubat ayından bu yana boğazın kapalı olması tarihin en büyük arz kesintisine yol açarak fiyatları savaş öncesi seviyelerin oldukça üzerine taşımış ve küresel bir enflasyon şokunu tetiklemişti.
Yapay zekâ yatırımları ve kurumsal kârların borsa performansına etkisi
Makroekonomik tarafta, Federal Rezerv‘in enflasyon göstergesi olarak öncelikli dikkate aldığı çekirdek kişisel tüketim harcamaları fiyat endeksi nisan ayında yıllık bazda son üç yılın en yüksek seviyesini test etse de aylık bazda beklentilerin altında bir artış gösterdi. Veriler, artan akaryakıt maliyetleri karşısında hanehalkının harcamalarını kısması nedeniyle ABD’deki tüketici harcama gücünün baskılandığını ortaya koydu.
Buna karşın petrol fiyatlarının mayıs ayında yüzde 19’u aşan bir değer kaybına yönelmesi, Wall Street endekslerinin nisan ayındaki güçlü performansın ardından mayıs ayını da yüksek kazançlarla kapatmasını sağladı. S&P 500 endeksi mart ayının sonundan bu yana yaklaşık yüzde 16 oranında değer kazanarak teknik göstergelerde kısa vadeli aşırı alım bölgesine yaklaştı. Analistler, geçmiş yıllardaki benzer yükseliş dönemlerinin aksine, bu defaki rallinin parasal veya mali teşviklerden ziyade doğrudan kurumsal verimlilik artışlarına dayandığını vurguluyor.
Hisse senedi piyasalarındaki bu güçlü momentumun arkasındaki en kalıcı itici güç, yapay zekâ altyapılarına yönelik kitlesel yatırımların ve harcamaların zirve noktaya ulaşması olarak gösteriliyor. Şirketlerin enflasyonist ortamı ve gümrük tarifelerini operasyonel verimliliği artırmak ile fiyatları yukarı çekmek için bir gerekçe olarak kullandığı ifade ediliyor. Yapay zekâ ekosisteminde yaşanan hızlı genişleme, yatırımcıların bu alandaki kazanan ve kaybeden şirketleri ayrıştırmasına yol açıyor.
Bilgisayar ve sunucu üreticisi Dell şirketinin beklentilerin çok üzerinde gelen çeyreklik finansal sonuçları ve iyimser yıllık faaliyet öngörüleri, şirketin hisselerinde yüzde 32,8’lik sert bir yükseliş başlattı. Veri merkezlerinin Nvidia çipleriyle çalışan sunuculara yönelik yoğun talebi, sektör genelindeki diğer donanım üreticilerinin hisselerini de yukarı taşıdı.
