ABD Başkanı Donald Trump’ın İran yönetimine Hürmüz Boğazı’nı yeniden ticarete açması için salı gününe kadar kesin bir mühlet vermesi, küresel finans piyasalarındaki risk algısını aniden değiştirdi.
Hafta sonu basına yansıyan 45 günlük geçici ateşkes görüşmelerinin yarattığı kısmi iyimserlik, Beyaz Saray’dan gelen sert askeri tehditlerle yerini yeniden temkinli bir bekleyişe bıraktı.
Dow Jones vadeli kontratları, New York borsasının açılışı öncesi haber akışının etkisiyle yön bulmakta zorlanarak yüzde 0,1 oranında sınırlı bir düşüşle 46.662 puan seviyesine geriledi. Yatırımcılar, bir yandan tırmanan jeopolitik tansiyonu fiyatlarken diğer yandan sürpriz şekilde güçlü gelen makroekonomik verilerin piyasalara yansımasını analiz ediyor. Dow Jones ve S&P 500 geçen sürekli yön değiştiren hafta haber akışının volatil bir seyir izlemişti.
Jeopolitik riskler ve Dow Jones
Orta Doğu’daki askeri hareketliliğin küresel enerji koridorlarını tehdit etmesi, hisse senedi piyasalarında eşi benzeri görülmemiş bir oynaklık yaratıyor. Uluslararası haber ajanslarının pazar gecesi geçtiği raporlar, Washington ile Tahran arasında bölgesel arabulucuların desteğiyle 45 günlük bir ateşkes taslağının masada olduğunu gösterdi.
Pakistan, Mısır ve Türkiye’nin yürüttüğü diplomatik temaslar, piyasalardaki risk primini bir anlığına düşürse de Başkan Donald Trump’ın sosyal medya üzerinden verdiği sert mesajlar iyimser havayı hızla dağıttı. Trump, İran’ın Hürmüz Boğazı’nı salı akşamına kadar açmaması halinde enerji santralleri ve köprüleri hedef alacak yıkıcı bir saldırı başlatacaklarını ilan etti. Söz konusu askeri tehdit, yatırımcıların güvenli liman arayışını tetikleyerek riskli varlıklardan kaçış sürecini hızlandırıyor.
Diplomatik belirsizliklerin zirveye çıkması, özellikle ağır sanayi ve enerji şirketlerinin ağırlıkta olduğu Dow Jones endeksi üzerinde doğrudan baskı kuruyor. Endeks bileşenleri, enerji maliyetlerindeki artış ve tedarik zinciri kesintileri yüzünden ciddi kar marjı daralmalarıyla yüzleşme riski taşıyor.
Küresel petrol ticaretinin ana damarı sayılan Hürmüz Boğazı’nın kapalı kalması, lojistik masraflarını yukarı çekerek üretim odaklı firmaların bilançolarını olumsuz etkiliyor. Gerilimin tırmanmasından hemen önce, Dow Jones endeksi geçtiğimiz haftayı yüzde 3 oranında değer kazancıyla kapatarak son altı haftanın en güçlü performansını sergilemeyi başarmıştı.
Ancak yeni haftanın açılışında vadeli piyasalarda gözlemlenen dalgalı seyir, yatırımcıların askeri operasyon senaryolarına karşı savunma pozisyonuna geçtiğini kanıtlıyor. Finansal danışmanlar, krizin derinleşmesi durumunda piyasalardaki satış baskısının genele yayılabileceğini ifade ediyor. Fon yöneticileri, portföylerini korumak amacıyla defansif sektörlere yönelirken nakit pozisyonlarını artırmayı tercih ediyor. Yatırımcılar, salı günü dolacak olan mühletin ardından yaşanacak askeri veya diplomatik gelişmeleri anlık olarak fiyatlamaya hazırlanıyor.
Güçlü istihdam verisi vadeli işlemlerdeki seyir
Jeopolitik krizlerin gölgesinde kalan ABD makroekonomik verileri, ekonominin temel dinamiklerine dair yatırımcılara son derece önemli ipuçları veriyor. Kutsal Cuma tatili nedeniyle hisse senedi piyasalarının kapalı olduğu gün yayımlanan tarım dışı istihdam raporu, Amerikan iş gücü piyasasının beklentilerin ötesinde bir direnç sergilediğini ortaya koydu. Şubat ayındaki 133 binlik daralmanın ardından mart ayında 178 bin yeni istihdam yaratılması, ekonomideki çarkların dönmeye devam ettiğini gösteriyor.
İşsizlik oranının yüzde 4,4 seviyesinden yüzde 4,3’e gerilemesi, tüketici harcamalarının gücünü koruyacağına dair iyimserliği destekliyor. ING stratejistleri yayımladıkları analizde, istihdam piyasasındaki söz konusu toparlanmanın ABD ekonomisini Orta Doğu kaynaklı şoklara karşı koruyacak güçlü bir kalkan işlevi gördüğünü vurguladı. Makroekonomik cepheden gelen pozitif sinyaller, faiz indirim döngüsüne dair beklentileri yeniden şekillendirirken vadeli endeks kontratlarındaki fiyatlama davranışlarını karmaşıklaştırıyor.
Güçlü istihdam verisi, merkez bankasının enflasyonla mücadele kapsamında sıkı para politikasını öngörülenden daha uzun süre sürdürmesine zemin hazırlıyor. Yüksek faiz oranlarının kalıcı hale gelmesi, borçlanma maliyetlerine duyarlı olan Dow Jones‘a kote şirketlerin yatırım planlarını ve büyüme hızlarını yavaşlatma riski barındırıyor. Endüstriyel üretim yapan dev firmalar, finansman masraflarındaki artış ile enerji maliyetlerindeki sıçrama arasında adeta sıkışıp kalıyor. Şirketlerin işe alım süreçlerini yalnızca belirli sektörlerle sınırlı tutması, artan belirsizlik ortamında yöneticilerin temkinli adımlar attığını kanıtlıyor.
Piyasalar, jeopolitik risklerin yarattığı karamsarlık ile makroekonomik verilerin sunduğu iyimserlik arasında sert bir yön arayışı yaşıyor. Analistler, şirket karlarının güçlü ekonomik aktivite sayesinde korunabileceğini, ancak askeri gerilimin uzaması halinde yatırımcı güveninin ciddi şekilde sarsılacağını kaydetti. Küresel fonlar, risk algısındaki hızlı değişimlere uyum sağlamak adına algoritmik işlem modellerini güncelleyerek piyasadaki anlık fırsatları değerlendirmeyi amaçlıyor.
