Merkez Bankasฤฑ, enflasyon tahminini yรผkseltti. Temelde gฤฑda ve dรถviz kuru geliลmeleri ile vergi ayarlamalarฤฑna baฤlฤฑ olarak Ekim Enflasyon Raporuโna gรถre 2014 yฤฑl sonu enflasyon tahminini 1.3 puan yukarฤฑ yรถnlรผ gรผncellediklerini sรถyleyen Baลรงฤฑ, โBu doฤrultuda, enflasyonun kฤฑsa vadede yรผzde 5 hedefinin belirgin bir ลekilde รผzerinde seyredeceฤini รถngรถrรผyoruz. Aldฤฑฤฤฑmฤฑz ve alacaฤฤฑmฤฑz politika tedbirleri ile dรถviz kuru geliลmelerinin ikincil etkilerinin sฤฑnฤฑrlฤฑ kalacaฤฤฑnฤฑ ve enflasyonun yฤฑlฤฑn ikinci yarฤฑsฤฑndan itibaren dรผลerek yฤฑl sonunda yรผzde 6.6 dรผzeyine ineceฤini tahmin ediyoruz” dedi.
Merkez Bankasฤฑ Baลkanฤฑ Erdem Baลรงฤฑ, 2014 yฤฑlฤฑnฤฑn ilk Enflasyon Raporuโnu aรงฤฑkladฤฑ. Merkez Bankasฤฑ ana binasฤฑnda gerรงekleลtirilen basฤฑn toplantฤฑsฤฑnda konuลan Baลรงฤฑ, kรผresel iktisadi gรถrรผnรผme deฤindi. Son aylarda iktisadi konjonktรผre damgasฤฑnฤฑ vuran en รถnemli geliลmenin Fedโin nicel geniลleme politikasฤฑndan รงฤฑkฤฑล sรผreci ile birlikte geliลmekte olan รผlkelere yรถnelik sermaye akฤฑmlarฤฑnda gรถzlenen belirgin yavaลlama olduฤunu vurgulayan Baลรงฤฑ, 2013 Mayฤฑs ayฤฑndan itibaren zayฤฑf bir gรถrรผnรผm sergileyen sermaye akฤฑmlarฤฑnฤฑn yฤฑlฤฑn son รงeyreฤinde de benzer seyrini devam ettirdiฤini sรถyledi.
รzellikle portfรถy akฤฑmlarฤฑndaki รงฤฑkฤฑล eฤilimi sรผrdรผฤรผnรผ vurgulayan Baลรงฤฑ, ลunlarฤฑ kaydetti: โNicel geniลlemeden รงฤฑkฤฑล stratejisinin aรงฤฑklandฤฑฤฤฑ ilk dรถnemde finansal varlฤฑklardaki yeniden fiyatlamanฤฑn bรผyรผk kฤฑsmฤฑnฤฑn yaลanmฤฑล olmasฤฑ nedeniyle รงฤฑkฤฑล uygulamasฤฑnda daha sฤฑnฤฑrlฤฑ fiyatlama hareketleri gรถzlemledik.
Bu geliลme kรผresel para politikalarฤฑna dair belirsizlik algฤฑlamalarฤฑnฤฑn kฤฑsmen hafiflediฤini gรถsterse de รถnรผmรผzdeki dรถnemde kรผresel ekonominin toparlanma hฤฑzฤฑna dair risklerin sรผrmesi nicel geniลlemeden รงฤฑkฤฑล sรผreci ile para politikasฤฑnฤฑn sรถzle yรถnlendirme gibi diฤer bileลenlerine dair belirsizlikleri canlฤฑ tutuyor. Bu geliลmeler yurt iรงi belirsizliklerle birleลtiฤinde son dรถnemde finansal piyasalarฤฑmฤฑzda รถnemli bir oynaklฤฑk artฤฑลฤฑna neden oldu. Dolayฤฑsฤฑyla biz de enflasyon ve para politikasฤฑnฤฑn gรถrรผnรผmรผnde รถnemli gรผncellemeler yapmak durumunda kaldฤฑk.โ
Bazฤฑ kalemlerde enflasyon tahminlerin รผstรผnde gerรงekleลti
2013 yฤฑlฤฑnฤฑn son รงeyreฤinde, aฤฤฑrlฤฑklฤฑ olarak gฤฑda enflasyonunun beklenenden yรผksek seyretmesi ve dรถviz kurundaki oynaklฤฑฤa baฤlฤฑ olarak enflasyonun Ekim ayฤฑnda sunduklarฤฑ tahminlerin รผzerinde gerรงekleลtiฤini belirten Baลรงฤฑ, enflasyondaki bu seyrin fiyatlama davranฤฑลlarฤฑnฤฑ bozmamasฤฑ amacฤฑ ile para politikasฤฑndaki temkinli duruลu gรผรงlendirdiklerini bildirdi.
Bu kapsamda, 1 ay vadeli repo ihalelerine son vererek ortalama fonlama faizinin yรผzde 6.75 seviyesinin รผzerinde seyretmesini saฤladฤฑklarฤฑnฤฑ ifade eden Baลรงฤฑ, โBIST bankalararasฤฑ para piyasasฤฑndaki gecelik faiz oranlarฤฑ yรผzde 7.75 dรผzeyine yakฤฑn oluลacak ลekilde bir likidite politikasฤฑ izledik.
Son Enflasyon Raporuโndan bu yana, TCMB olarak piyasaya dรถviz satฤฑm ihaleleri yoluyla dรถviz likiditesi saฤlamaya devam ettik. Yapฤฑlan dรถviz satฤฑm ihalelerini sterilize etmememiz neticesinde finansal sistemin likidite ihtiyacฤฑ arttฤฑ. Bunun yanฤฑnda, saฤladฤฑฤฤฑmฤฑz ortalama fonlamanฤฑn vadesini de kฤฑsalttฤฑk. Bu geliลmeler sonucunda TCMB ortalama fonlama faizi ile BIST bankalararasฤฑ gecelik repo faizleri artฤฑล gรถsterdiโ diye konuลtu.
Dรถvizdeki artฤฑลฤฑn enflasyon riski bulunuyor
Baลรงฤฑ, yakฤฑn dรถnemde yaลanan iรง geliลmeler sonrasฤฑnda Tรผrkiyeโnin benzer diฤer รผlkelerden bir miktar ayrฤฑลtฤฑฤฤฑnฤฑ vurguladฤฑ. Baลรงฤฑ, bahsi geรงen dรถnemde, benzer ekonomik koลullardaki รผlkelere kฤฑyasla Tรผrkiyeโnin hem dรถviz kuru dolar karลฤฑsฤฑnda daha รงok deฤer kaybettiฤini hem de risk priminin gรถreli olarak arttฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyledi. ฤฐรง belirsizliฤin uzun sรผre yรผksek seyretmesi durumunda dรถviz kurundaki deฤer kayฤฑplarฤฑnฤฑn enflasyon รผzerinde ek baskฤฑ oluลturma risk bulunduฤunun altฤฑnฤฑ รงizen Baลรงฤฑ, bรถyle bir durumda toplam talep koลullarฤฑnฤฑn enflasyonu dรผลรผrรผcรผ bir etkisi olacaฤฤฑnฤฑ ifade etti. Baลรงฤฑ, dolayฤฑsฤฑ ile son dรถnemde yaลanan sรผrecin para politikasฤฑnฤฑn gรถreli olarak daha esnek bir duruลa sahip olmasฤฑnฤฑ gerekli kฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ kaydetti.
Reel dรถviz kuru 2013 Mayฤฑs sonrasฤฑ รถnemli รถlรงรผde deฤer yitirdi
Bu ลartlar altฤฑnda en son yaptฤฑklarฤฑ Para Politikasฤฑ Kurulu toplantฤฑsฤฑnda gerekli gรถrรผldรผฤรผnde devreye sokulabilecek esnek bir mekanizmanฤฑn tasarlanmasฤฑnฤฑn daha uygun olacaฤฤฑ deฤerlendirmesinde bulunduklarฤฑnฤฑ hatฤฑrlatan Baลรงฤฑ,ลu aรงฤฑklamalarda bulundu:
โSon dรถnemde artan piyasa faizi oranlarฤฑna paralel olarak bankacฤฑlฤฑฤฤฑn fonlama maliyetleri de arttฤฑ ve bu artฤฑล tรผketici ve ticari kredi faizi oranlarฤฑna yansฤฑmaya baลladฤฑ. Kredi faizlerinin ve ekonomide risklerin artmasฤฑ hem kredi talebi hem de kredi arzฤฑnฤฑ etkiliyor. Bu รงerรงevede, รถzellikle tรผketici kredilerinin bรผyรผmesi son dรถnemde bir miktar yavaลlamakla beraber referans deฤerinin hala รผzerindedir. Reel dรถviz kuru ise 2013 Mayฤฑs sonrasฤฑ dรถnemde รถnemli รถlรงรผde deฤer kaybetti.โ
Temel mallardaki yรผkseliล dรถviz kaynaklฤฑ
2013 yฤฑlฤฑnda tรผketici enflasyonu รถnceki yฤฑla kฤฑyasla 1.2 puan yรผkselerek yรผzde 7.4 oranฤฑ ile hedef etrafฤฑndaki belirsizlik aralฤฑฤฤฑnฤฑn รผzerinde gerรงekleลtiฤini vurgulayan Baลรงฤฑ, yฤฑlฤฑn baลฤฑnda tรผtรผn รผrรผnlerindeki vergi ayarlamalarฤฑnฤฑn da etkisiyle yรผkselen enflasyonun, sonraki dรถnemde iลlenmemiล gฤฑda ve enerji grubu fiyat geliลmelerine baฤlฤฑ olarak dalgalฤฑ bir seyir izlediฤini bildirdi.
Yฤฑlฤฑn ikinci yarฤฑsฤฑnda ise Tรผrk lirasฤฑndaki deฤer kaybฤฑ รถzellikle temel mal grubu kanalฤฑyla รงekirdek enflasyon gรถstergelerinin yรผkselmesine neden olduฤunu belirten Baลรงฤฑ, gฤฑda fiyatlarฤฑnda varsayฤฑlanฤฑn รถtesinde gerรงekleลen yฤฑllฤฑk artฤฑลฤฑn da enflasyonu yukarฤฑ yรถnlรผ etkilediฤini bildirdi. Baลรงฤฑ, yฤฑl genelinde ABD dolarฤฑ bazlฤฑ ithalat fiyatlarฤฑndaki gรถrece yatay seyir ve yรถnetilen enerji fiyatlarฤฑnฤฑn ฤฑlฤฑmlฤฑ gรถrรผnรผmรผ enflasyondaki yรผkseliลi sฤฑnฤฑrladฤฑฤฤฑnฤฑ kaydetti.
2013 yฤฑlฤฑnda alt gruplar bazฤฑnda enflasyona katkฤฑlarฤฑ incelendiฤinde gฤฑda ve enerjinin toplam katkฤฑsฤฑnฤฑn รถnceki yฤฑla kฤฑyasla deฤiลmediฤini; enflasyonda kaydedilen yรผkseliลin ise รงekirdek enflasyon gรถstergeleri ve vergi ayarlamalarฤฑndan kaynaklandฤฑฤฤฑnฤฑ dile getiren Baลรงฤฑ, “Bu dรถnemde hizmet ve temel mal gruplarฤฑnฤฑn enflasyona katkฤฑsฤฑ 0.8 puan, alkol-tรผtรผn grubunun enflasyona katkฤฑsฤฑ ise 0.4 puan oldu. Temel mallarda gรถzlenen yรผkseliล bรผyรผk รถlรงรผde dรถviz kuru kaynaklฤฑ olurken, hizmet enflasyonuna iliลkin gรถrรผnรผmde tanฤฑmsal farklฤฑlฤฑklar ve geรงici hareketler dฤฑลฤฑnda bir รถnceki yฤฑl sonuna kฤฑyasla belirgin bir deฤiลiklik olmadฤฑ” dedi.
Talebin enflasyonu dรผลรผrรผcรผ yรถnde etkileyeceฤi yรถnde pozisyon aldฤฑk
Yakฤฑn dรถnemde Tรผrk lirasฤฑ deฤer kaybederken, kredi faizlerinde artฤฑล, tรผketici gรผveninde ise dรผลรผล gรถrรผldรผฤรผnรผ vurgulayan Baลรงฤฑ, bu รงerรงevede, dรถviz kuru, finansman ve gรผven koลullarฤฑna duyarlฤฑ olan dayanฤฑklฤฑ tรผketim ve yatฤฑrฤฑm harcamalarฤฑndaki dรผลรผล ile birlikte ilk รงeyrekte รถzel kesim talebinin gerileyeceฤini รถngรถrdรผklerini vurguladฤฑ.
Takip eden dรถnemde ise รถzel kesim talebinin seyri, dรถviz kuru ve faizler ile tรผketici ve yatฤฑrฤฑmcฤฑ gรผveninin ne kadar sรผrede ve hangi seviyede dengeye geleceฤine baฤlฤฑ olacaฤฤฑnฤฑ kaydeden Baลรงฤฑ, โEnflasyon Raporuโnda tahminlerimizi รผretirken yurt iรงi talep geliลmelerinin yakฤฑn dรถnemde gรถzlenen maliyet yรถnlรผ fiyat baskฤฑlarฤฑnฤฑ kฤฑsmen sฤฑnฤฑrlandฤฑracaฤฤฑnฤฑ varsaydฤฑk. ฤฐรง talepte beklediฤimiz yavaลlama aynฤฑ zamanda cari aรงฤฑkta ve dengelenme sรผrecinde son dรถnemde gรถzlemlediฤimiz iyileลmeye katkฤฑ verecektir.
Ayrฤฑca, Avrupa รผlkelerinin talebindeki toparlanmanฤฑn da desteฤi ile รถnรผmรผzdeki dรถnemde ihracatta kฤฑsmi bir hฤฑzlanma bekliyoruz. Sonuรง olarak, รถnรผmรผzdeki dรถnem iรงin toplam talebin enflasyonu dรผลรผrรผcรผ yรถnde etkileyeceฤi ve talep bileลenlerinin olumlu yรถnde dengeleneceฤi bir gรถrรผnรผmรผ esas aldฤฑkโ ลeklinde konuลtu.
Temkinli duruล deam edecek
Enflasyon tahminlerinde gฤฑda, enerji ve ithalat fiyatlarฤฑnฤฑn da รถnemli rol oynadฤฑฤฤฑnฤฑ dile getiren Baลรงฤฑ, ลu deฤerlendirmelerde bulundu:
โYฤฑlฤฑn son รงeyreฤinde ABD dolarฤฑ bazlฤฑ ithalat fiyatlarฤฑ Ekim Enflasyon Raporuโndaki varsayฤฑmlarฤฑmฤฑzฤฑn bir miktar altฤฑnda seyrederken, petrol fiyatlarฤฑ รถngรถrรผlerle uyumlu gerรงekleลti. 2014 yฤฑlฤฑ ortalama ithalat fiyat artฤฑลฤฑ varsayฤฑmฤฑmฤฑzฤฑ sฤฑnฤฑrlฤฑ รถlรงรผde yukarฤฑ yรถnlรผ gรผncelledik. 2014 yฤฑlฤฑ ortalama petrol fiyatฤฑ varsayฤฑmฤฑ iรงin Ekim Enflasyon Raporuโndaki seviyeleri koruduk. Diฤer bir ifadeyle, 2014 yฤฑlฤฑnda enflasyon รผzerinde ithalat fiyatlarฤฑ kaynaklฤฑ รถnemli bir baskฤฑ olmadฤฑฤฤฑ bir รงerรงeveyi esas aldฤฑk. Bununla birlikte, bu Raporda dรถviz kuru hareketlerinin 2014 yฤฑlฤฑ sonu enflasyon tahmini รผzerindeki etkisinin Ekim Enflasyon Raporu’na kฤฑyasla 0.5 puan daha yรผksek olacaฤฤฑnฤฑ varsaydฤฑk.
Yakฤฑn dรถnemde gฤฑda fiyatlarฤฑnda gรถzlediฤimiz olumsuz fiyat hareketleri ve tarihsel ortalamalarฤฑ dikkate alarak 2014 yฤฑl sonu gฤฑda fiyat artฤฑล oranฤฑna dair varsayฤฑmฤฑmฤฑzฤฑ yรผzde 8 dรผzeyine รงektik. Bu gรผncellemenin 2014 yฤฑl sonu enflasyon tahminimize etkisi yaklaลฤฑk 0.3 puan yukarฤฑ yรถnlรผ oldu. Bunun yanฤฑ sฤฑra, Ocak ayฤฑ baลฤฑnda otomobil ve tรผtรผn fiyatlarฤฑnda yapฤฑlan vergi ayarlamalarฤฑnฤฑn 2014 yฤฑl sonu enflasyonunu yaklaลฤฑk 0.5 puan artฤฑrฤฑcฤฑ yรถnde etkileyeceฤini รถngรถrรผyoruz.
Bu fiyatlarda yฤฑlฤฑn geri kalanฤฑnda ek bir dรผzenleme olmayacaฤฤฑnฤฑ, elektrik ve doฤalgaz fiyatlarฤฑnda ise enflasyon hedefiyle uyumlu artฤฑลlar olacaฤฤฑnฤฑ varsaydฤฑk. Maliye politikasฤฑnฤฑn duruลu iรงin ise her zaman olduฤu gibi Orta Vadeli Program projeksiyonlarฤฑnฤฑ temel aldฤฑk. Bu รงerรงevede, temkinli mali duruลun devam edeceฤini ve faiz dฤฑลฤฑ harcamalarฤฑn kontrol altฤฑnda tutulacaฤฤฑnฤฑ varsaydฤฑk.”
2004 yฤฑl sonu enflasyon tahmini yรผzde 6.6
Orta vadeli tahminleri oluลtururken para politikasฤฑnฤฑn daha da sฤฑkฤฑlaลtฤฑrฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ ve alฤฑnan makroihtiyati tedbirlerin de katkฤฑsฤฑ ile yฤฑllฤฑk kredi bรผyรผme oranฤฑnฤฑn 2014 yฤฑlฤฑnฤฑn ikinci yarฤฑsฤฑndan itibaren yรผzde 15 referans deฤerine yakฤฑnsadฤฑฤฤฑnฤฑ varsaydฤฑklarฤฑnฤฑ sรถyleyen Baลรงฤฑ, bu รงerรงevede enflasyonun, yรผzde 70 olasฤฑlฤฑkla, 2014 yฤฑlฤฑ sonunda orta noktasฤฑ yรผzde 6.6 olmak รผzere yรผzde 5.2 ile yรผzde 8 aralฤฑฤฤฑnda gerรงekleลeceฤini tahmin ettiklerini sรถyledi. 2015 yฤฑl sonu tahminimiz ise orta noktasฤฑ yรผzde 5 olmak รผzere yรผzde 3.1 ile yรผzde 6.9 aralฤฑฤฤฑnda yer aldฤฑฤฤฑnฤฑ belirten Baลรงฤฑ, enflasyonun orta vadede yรผzde 5 dรผzeyinde istikrar kazanacaฤฤฑnฤฑ รถngรถrdรผklerini dile getirdi.
Sonuรง olarak, temelde gฤฑda ve dรถviz kuru geliลmeleri ile vergi ayarlamalarฤฑna baฤlฤฑ olarak Ekim Enflasyon Raporuโna gรถre 2014 yฤฑl sonu enflasyon tahminini 1.3 puan yukarฤฑ yรถnlรผ gรผncellediklerini sรถyleyen Baลรงฤฑ, โBu doฤrultuda, enflasyonun kฤฑsa vadede yรผzde 5 hedefinin belirgin bir ลekilde รผzerinde seyredeceฤini รถngรถrรผyoruz. Aldฤฑฤฤฑmฤฑz ve alacaฤฤฑmฤฑz politika tedbirleri ile dรถviz kuru geliลmelerinin ikincil etkilerinin sฤฑnฤฑrlฤฑ kalacaฤฤฑnฤฑ ve enflasyonun yฤฑlฤฑn ikinci yarฤฑsฤฑndan itibaren dรผลerek yฤฑl sonunda yรผzde 6.6 dรผzeyine ineceฤini tahmin ediyoruz” dedi.
Cari dengede olumlu geliลme beklentisi
Cari denge tarafฤฑnda 2014 yฤฑlฤฑnda daha olumlu geliลmeler gรถzlenmesini beklediklerini sรถyleyen Baลรงฤฑ, kredilerin bรผyรผme hฤฑzฤฑnฤฑn yรผzde 15 dรผzeyine indiฤi bir senaryo altฤฑnda cari aรงฤฑฤฤฑn yฤฑl sonunda yรผzde 5โin altฤฑna dรผลebileceฤini vurgulayan Baลรงฤฑ, veriler gecikmeli aรงฤฑklandฤฑฤฤฑ iรงin bu geliลmelerin gรถrรผlmesinin zaman alacaฤฤฑnฤฑ kaydetti.
Enflasyon รผzerinde ise yukarฤฑ yรถnlรผ risklerin son dรถnemde belirginleลtiฤini vurgulayan Baลรงฤฑ, ลunlarฤฑ kaydetti:
โBiz Merkez Bankasฤฑ olarak son geliลmelerinin enflasyon รผzerindeki etkisine odaklanmฤฑล durumdayฤฑz. Bu konudaki yakฤฑn dรถnem geliลmeleri deฤerlendirmek ve fiyat istikrarฤฑ iรงin gerekli politika tedbirlerini ele almak amacฤฑyla bu akลam takvim dฤฑลฤฑ bir Para Politikasฤฑ Kurulu toplantฤฑsฤฑ yapacaฤฤฑz. Amacฤฑmฤฑz fiyatlama davranฤฑลlarฤฑndaki bozulmayฤฑ engelleyerek fiyat istikrarฤฑnฤฑ saฤlayacak adฤฑmlarฤฑ atmak olacak.”
Enflasyonu 5 civarฤฑna getirmek iรงin tรผm araรงlar kullanฤฑlacak
Fiyat istikrarฤฑnฤฑ saฤlamak ve sรผrdรผrmek iรงin รผzerlerine dรผลeni yapacaklarฤฑnฤฑ sรถyleyen vurgulayan Baลรงฤฑ, 2002 yฤฑlฤฑndan bu yana enflasyonla mรผcadelede elde edilen kazanฤฑmlarฤฑ koruyarak daha da ileri gรถtรผrmenin temel gรถrevleri olduฤunu belirtti. Baลรงฤฑ, bu doฤrultuda, Merkez Bankasฤฑnฤฑn enflasyonu kontrol altฤฑna alarak yรผzde 5 hedefine doฤru getirmek iรงin elindeki bรผtรผn araรงlarฤฑ etkin bir ลekilde kullanacaฤฤฑndan kimsenin ลรผphesi olmamasฤฑnฤฑ istedi.
