Beklentilerin altฤฑnda gelen Nisan ayฤฑ enflasyonu daha รถnce baลlayan bir tartฤฑลmanฤฑn yeniden alevlenmesine neden oldu. Bazฤฑ uzmanlar verilerin deฤiลtiฤini ve geรงmiลle kฤฑyaslama yapma ลansฤฑnฤฑn olmadฤฑฤฤฑnฤฑ belirtiyor.
Bugรผn aรงฤฑklanan Tรผketici fiyatlarฤฑ Nisan’da bir รถnceki aya gรถre 1.69 artarken, yฤฑllฤฑk yรผzde 19.50 artฤฑล kaydetti.
Buna karลฤฑn รผretici enflasyonu aylฤฑk yรผzde 2.98, yฤฑllฤฑk yรผzde 30.12 ile beklentilerin รผzerine รงฤฑktฤฑ.
bloomberght’dan Uฤur taรงkฤฑnlar imzalฤฑ habere gรถre, giyim ve ayakkabฤฑ gibi bazฤฑ harcama gruplarฤฑndaki fiyat artฤฑลlarฤฑnฤฑn da piyasa beklentilerinden daha sฤฑnฤฑrlฤฑ kalmasฤฑyla birlikte piyasada gรถzler bu yฤฑl uygulanmaya baลlanan ciro bazlฤฑ รถrneklem yรถntemi ve enflasyon rakamlarฤฑ รผzerindeki etkisine dรถndรผ.
Ciro bazlฤฑ fiyat derlenmesinin bir hesaplama yรถntemi deฤiลikliฤi olmadฤฑฤฤฑnฤฑn altฤฑnฤฑ รงizen TรSฤฐAD Baลekonomisti Dr. Zรผmrรผt ฤฐmamoฤlu, bunun, verilerin nereden alฤฑndฤฑฤฤฑyla ilgili olduฤunu ve verilerin toplandฤฑฤฤฑ yerlerin deฤiลtiฤini ifade etti.
TรSฤฐAD Baลekonomisti eskiden fiyat bilgilerinin ilgili yerlerdeki TรฤฐK yetkililerinin gรถzlemine dayanฤฑrken, ciro bazlฤฑ รถrneklem ile Avrupa ฤฐstatistik Ofisi’nin de etkisiyle iลyerlerinin Gelir ฤฐdaresi Baลkanlฤฑฤฤฑ’na bildirdikleri cirolarฤฑna dayandฤฑฤฤฑnฤฑ belirtti.
โGeรงen seneyle ne kadar karลฤฑlaลtฤฑrฤฑlabilir olduฤunu deฤerlendiremiyoruz aรงฤฑkรงasฤฑ.โ diyen ฤฐmamoฤlu, ciro bazlฤฑ fiyat derlenmesinin enflasyona etkisini tam olarak รถlรงmenin mรผmkรผn olmadฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyledi.
โAlฤฑลveriล yapฤฑlan yerlerin TรFE’deki aฤฤฑrlฤฑklarฤฑnฤฑn deฤiลmesi enflasyonun yฤฑlbaลฤฑndan beri daha dรผลรผk kalmasฤฑna yol aรงtฤฑโ
โFiyatlar iรงin รถrneklem, รถnceden anketten รงฤฑkan sonuรงlara dayandฤฑrฤฑlฤฑrken ลimdiyse firmalarฤฑn cirolarฤฑ รผzerinden fiyatlama yapฤฑlmaya baลlandฤฑ. Alฤฑลveriล yapฤฑlan yerlerin TรFE’deki aฤฤฑrlฤฑklarฤฑ deฤiลti.โ diyen ฤฐล Portfรถy Baลekonomisti Nilรผfer Sezgin, bu durumun enflasyonun yฤฑlbaลฤฑndan beri daha dรผลรผk kalmasฤฑna yol aรงtฤฑฤฤฑnฤฑ belirtti.
Bu durumun artฤฑrฤฑcฤฑ yรถnde de etki edebileceฤini, ancak ลu an dรผลรผrรผcรผ olduฤunun altฤฑnฤฑ รงizen Sezgin, โNisan’da da aฤฤฑrlฤฑk deฤiลmiyor ancak sepete yeni giren bazฤฑ รผrรผnlerde Aralฤฑk ayฤฑndaki referans fiyatlara gรถre oynaklฤฑk artmฤฑล muhtemelen. รrneฤin yazlฤฑk bir รผrรผn iรงin Aralฤฑk ayฤฑnda oluลturulan referans fiyatฤฑn belki de รงok hipotetik bir fiyat olmasฤฑndan kaynaklanฤฑyor olabilir. โ dedi.
Zincirleme endeks metodunda Aralฤฑk ayฤฑnฤฑn 100 kabul edildiฤini ve 100โe gรถre deฤiลimlerin alt gruplar iรงin hesaplandฤฑฤฤฑnฤฑ, aฤฤฑrlฤฑklarฤฑ nispetinde ana endeksi oluลturmak iรงin toplulaลtฤฑrฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ belirten Sezgin, ana endeksin alt gruplarla bazฤฑ zamanlarda uyuลmamasฤฑnฤฑn bir nedeninin bu olabileceฤinin altฤฑnฤฑ รงizdi.
Saฤlฤฑklฤฑ รถlรงรผm yapabilmek adฤฑna sรถz konusu uyumsuzluฤun en erken Aralฤฑk 2019’a kadar sรผreceฤini sรถyleyen Sezgin, โCiro bazlฤฑ enflasyon hesaplamasฤฑnฤฑn yฤฑllฤฑk ve aylฤฑk enflasyona etkisini รถlรงmek pek mรผmkรผn deฤil. Diฤer tรผrlรผ hesaplayฤฑp kฤฑyaslamak gerekiyor.โ dedi.
Sezgin, โTรฤฐKโin de yapacaฤฤฑ teknik bir bilgilendirme faydalฤฑ olucaktฤฑr. Ciro bazlฤฑ รถrnekleme geรงildiฤi yรถnรผnde bir aรงฤฑklama Ocak ayฤฑnda yapฤฑlmฤฑล ancak bunun etkisinin bu kadar belirgin olabileceฤi o dรถnemde anlaลฤฑlamamฤฑลtฤฑ.โ dedi.
TรฤฐK ne demiลti?
TรฤฐK, 8 Ocak 2019 tarihli TรFE’ye iliลkin kamuoyu duyurusunda 2018 Ocak ayฤฑnda belirlenen sepet, aฤฤฑrlฤฑklar ve iลyeri seรงimine yรถnelik metodolojide herhangi bir deฤiลiklik yapฤฑlmadฤฑฤฤฑ vurgulanarak ลu aรงฤฑklamaya yer verilmiลti:
TรFE hesaplamalarฤฑnda iลyerlerinin tespitinde yoฤun alฤฑลveriล yapฤฑlma kriteri esastฤฑr. 2019 yฤฑlฤฑna kadar iลyeri tespiti Bรถlge Mรผdรผrlรผklerimizin gรถzlemlerine dayanmaktaydฤฑ. Ancak 2019 yฤฑlฤฑ TรFE hesaplamalarฤฑnda kullanฤฑlacak iลyerlerinin belirlenmesinde perakende sektรถrรผnde yer alan marketler ve giyim maฤazalarฤฑnฤฑn Gelir ฤฐdaresi Baลkanlฤฑฤฤฑndan (GฤฐB) alฤฑnan ciro paylarฤฑ kullanฤฑlmฤฑล; bu ลekilde en รงok satฤฑล yapan iลyerlerinden fiyat derlenmesi planlanmฤฑลtฤฑr. Bรถylece tรผketicilerin yoฤunluk ile tercih ettiฤi iลyerleri uluslararasฤฑ normlara daha uygun bir ลekilde ciro bรผyรผklรผkleri dikkate alฤฑnarak belirlenmiลtir. Bu kapsamda 2019 yฤฑlฤฑnda fiyat derlenecek iลyeri sayฤฑlarฤฑ ciro tabakalamasฤฑ ile belirlemiล ve iลyeri sayฤฑsฤฑ ve fiyat sayฤฑsฤฑ (รถrnek hacmi) artฤฑrฤฑlmฤฑลtฤฑr. Bu iลyerlerinden 2019 sepetine temel oluลturacak ลekilde Aralฤฑk ayฤฑnda fiyat derlenmeye baลlanmฤฑลtฤฑr.
