Fed‘in Temmuz toplantฤฑsฤฑnฤฑn sonucu neredeyse kesinleลmiล gibi gรถrรผnรผyor: Birรงok yetkili son konuลmalarฤฑnda ve rรถportajlarฤฑnda faiz oranlarฤฑnฤฑ 22 yฤฑlฤฑn en yรผksek seviyesine รงฤฑkaracak รงeyrek puanlฤฑk bir artฤฑลฤฑ desteklediklerinin sinyalini verdi.
Wall Street Journal’ฤฑn haberine gรถre 25-26 Temmuz’daki toplantฤฑda asฤฑl tartฤฑลmanฤฑn, Eylรผl ya da sonbaharda yeni bir faiz artฤฑrฤฑmฤฑna gidilmesi iรงin nelerin gerekeceฤi รผzerinde yoฤunlaลmasฤฑ bekleniyor. Enflasyonun geรงen ay genel olarak yavaลlamasฤฑ, Temmuz artฤฑลฤฑnฤฑn Fed’in enflasyonla mรผcadelesindeki son yukarฤฑ yรถnlรผ hamlesi olma ihtimalini artฤฑrฤฑyor.
Fed geรงen ay gรถsterge federal fon faizini %5 ile %5,25 aralฤฑฤฤฑnda sabit tutarak, yetkililerin sฤฑfฤฑra yakฤฑn seviyeden yรผkselttiฤi Mart 2022’den bu yana art arda 10 artฤฑลtan sonra ilk kez durakladฤฑ. Haziran toplantฤฑsฤฑnda รงoฤu yetkili, ekonominin ฤฑlฤฑmlฤฑ bir ลekilde bรผyรผmesi ve enflasyon baskฤฑlarฤฑnฤฑn istikrarlฤฑ bir ลekilde azalmasฤฑ halinde bu yฤฑl iki faiz artฤฑลฤฑnฤฑn daha gerekli olacaฤฤฑnฤฑ รถngรถrmรผลtรผ.
Enflasyonun dรผลรผลรผnรผn sรผrmesi isteniyor
รarลamba gรผnรผ aรงฤฑklanan enflasyonla ilgili daha iyi haberlere raฤmen, yetkililer bu ay faiz oranlarฤฑnฤฑ artฤฑrmaya motive oldular รงรผnkรผ Mayฤฑs ayฤฑndan bu yana genel iลe alฤฑmlar ve ekonomik faaliyetler beklenenden daha gรผรงlรผ oldu. Buna ek olarak, bazฤฑ yetkililer artฤฑลlara son vermeden รถnce enflasyonun dรผลmeye devam ettiฤini gรถrmek istiyor.
Volatil gฤฑda ve enerji fiyatlarฤฑnฤฑ iรงermeyen รงekirdek enflasyon endeksi, Haziran ayฤฑnda bir รถnceki aya gรถre %0,2’den daha az artarak iki yฤฑldan uzun bir sรผrenin en dรผลรผk aylฤฑk artฤฑลฤฑnฤฑ kaydetti. Bu, รงekirdek fiyatlarฤฑn ayda yaklaลฤฑk %0,4 ile รงok daha hฤฑzlฤฑ arttฤฑฤฤฑ altฤฑ ayฤฑ takip etti.
“Hedefe yakฤฑnฤฑz”
Fed’in denetimden sorumlu baลkan yardฤฑmcฤฑsฤฑ Michael Barr Pazartesi gรผnรผ verdiฤi bir mรผlakatta, “Hedefe yakฤฑn olduฤumuzu sรถyleyebilirim, ancak hala yapacak biraz iลimiz var” dedi.
Fed Baลkanฤฑ Christopher Waller Perลembe akลamฤฑ New York’ta yaptฤฑฤฤฑ konuลmada enflasyondaki son yavaลlamanฤฑn tesadรผf olmadฤฑฤฤฑna dair kanฤฑt gรถrmek istediฤini sรถyledi. Waller, “Son rapor umut verici, ancakย devamฤฑnฤฑ gรถrmek gerekiyor ve bunu tek bir veri noktasฤฑna dayanarak yapamam.” dedi.
Fed Baลkanฤฑ Jerome Powell, geรงen ay faizleri sabit tutma kararฤฑnฤฑ, yetkililere Fed’in geรงmiล hamlelerinin etkisini incelemek iรงin daha fazla zaman verme รงabasฤฑ olarak รงerรงeveledi. Yetkililer ayrฤฑca bu yฤฑlฤฑn baลlarฤฑnda รผรง orta รถlรงekli kurumun iflas etmesinin ardฤฑndan artan banka fonlama maliyetlerinin ekonomik yansฤฑmalarฤฑnฤฑ da anlamak istiyor.
Geรงen ay birรงok yetkili faiz oranlarฤฑnฤฑ yรผkseltmek istemiล olsa da Powell, kฤฑsmen yetkililerin daha fazla artฤฑลฤฑn muhtemel olduฤuna dair gรผรงlรผ sinyaller vermesi nedeniyle, faiz belirleyen Federal Aรงฤฑk Piyasa Komitesi’nden (FOMC) oybirliฤiyle destek aldฤฑ.
ฤฐลe alฤฑmlar yavaลlamazsa ek faiz artฤฑลlarฤฑ gerekebilir
ลahinler olarak bilinen bu yetkililer, ekonomik faaliyet ve iลe alฤฑmlar yeterince yavaลlamazsa enflasyonu daha da dรผลรผrmenin zorlaลacaฤฤฑndan endiลe ettikleri iรงin ek artฤฑลlar istiyorlar.
Bu yฤฑl FOMC’nin oy hakkฤฑna sahip รผyelerinden biri olan Dallas Fed Baลkanฤฑ Lorie Logan kฤฑsa sรผre รถnce yaptฤฑฤฤฑ bir konuลmada, “Enflasyonun sรผrdรผrรผlebilir bir ลekilde ve zamanฤฑnda hedefe dรถnรผp dรถnmeyeceฤi konusunda รงok endiลeliyim” dedi.
Temmuz ayฤฑnda Fed faizi sabit tutarsa ne olur?
Faiz oranlarฤฑndaki artฤฑลlar, varlฤฑk fiyatlarฤฑnฤฑ dรผลรผrerek ve borรงlanma maliyetini yรผkselterek finansal piyasalar aracฤฑlฤฑฤฤฑyla ekonomiyi yavaลlatฤฑr. Yetkililer, yatฤฑrฤฑmcฤฑlar tarafฤฑndan geniล รงapta bir artฤฑลฤฑn beklendiฤi Temmuz ayฤฑnda faiz oranlarฤฑnฤฑ sabit tutmanฤฑn, finansal koลullarฤฑ gevลeten ve enflasyonu dรผลรผrmeyi zorlaลtฤฑran bir piyasa rallisini ateลleyeceฤinden endiลe ediyor.
Logan, bir artฤฑลtan yana olmasฤฑna raฤmen geรงen ayki duraklamaya destek oyu verdiฤini รงรผnkรผ yetkililerin daha fazla artฤฑลa ihtiyaรง duyulduฤuna dair gรผรงlรผ sinyaller veren “genel bir iletiลim paketi” sunduฤunu sรถyledi. Logan, “Bu noktada, FOMC’nin Haziran ayฤฑnda gรถnderdiฤimiz sinyali takip etmesi รถnemlidir” dedi.
ลahinler bu ayki toplantฤฑda Fed’in Eylรผl ayฤฑnda tekrar faiz artฤฑrmaya hazฤฑr olmasฤฑ gerektiฤini savunabilir. Cleveland Fed Baลkanฤฑ Loretta Mester Pazartesi gรผnรผ gazetecilerle yaptฤฑฤฤฑ gรถrรผลmede, “Bรถlgemdeki iล baฤlantฤฑlarฤฑmdan kesinlikle ลunu duydum: Eฤer faizleri yรผkseltmek zorunda kalacaฤฤฑnฤฑzฤฑ dรผลรผnรผyorsanฤฑz, bunu hemen yapฤฑn” dedi.
Enflasyonda dรผลรผล sรผrmezse Eylรผl’de yeni bir faiz artฤฑrฤฑmฤฑ ลart
Waller Perลembe gรผnรผ yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada, enflasyonun dรผลmeye devam etmemesi ve ekonomik faaliyetlerde รถnemli bir yavaลlama belirtisi gรถrรผlmemesi halinde Eylรผl ayฤฑnda ikinci bir artฤฑลtan yana olacaฤฤฑnฤฑ sรถyledi. “Veriler ilerleme kaydettiฤimizi gรถsteriyorsa” ve Temmuz ve Aฤustos tรผketici fiyat endeksi raporlarฤฑ Haziran okumasฤฑna benziyorsa, “veriler belki de durmayฤฑ รถnerecektir” dedi.
Geรงtiฤimiz ay iki yetkili Fed’in bu yฤฑl faizleri tekrar artฤฑrmasฤฑna gerek olmayacaฤฤฑnฤฑ dรผลรผnรผyordu. Atlanta Fed Baลkanฤฑ Raphael Bostic Haziran sonunda ฤฐrlanda’da gazetecilere yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada, merkez bankasฤฑnฤฑn “beklemesi ve politikamฤฑzฤฑn iลlemesine izin vermesi” gerektiฤini sรถyledi.
Politika yapฤฑcฤฑlar 2022 yฤฑlฤฑnda faiz oranlarฤฑnฤฑ agresif bir ลekilde artฤฑrdฤฑ ve geรงen yฤฑlฤฑn sonunda bu hฤฑzฤฑ yavaลlattฤฑ. Fed’in faiz artฤฑลlarฤฑnฤฑn etkisinin henรผz tam olarak gรถrรผlmediฤini dรผลรผnen yetkililer, ikinci bir faiz artฤฑลฤฑnฤฑn uygun olup olmayacaฤฤฑna karar vermek iรงin Kasฤฑm veya Aralฤฑk ayฤฑna kadar beklemeyi tercih ediyor.
O zamana kadar ekonomik faaliyetler daha da yavaลlarsa, yetkililer faiz oranlarฤฑnฤฑ tekrar artฤฑrmamaya karar verebilir ve sฤฑkฤฑlaลtฤฑrma kampanyalarฤฑnฤฑn yeni bir aลamasฤฑna geรงebilirler. Bu da enflasyona gรถre ayarlanmฤฑล ya da reel faizlerin yรผkselmesine yol aรงacak.
“Sabฤฑrlฤฑ olmalฤฑyฤฑz”
Powell Haziran sonunda bir konferansta “Hepimiz enflasyonun beklediฤimizden daha kalฤฑcฤฑ ve gรผรงlรผ olduฤunu defalarca gรถrdรผk. Bir noktada bu deฤiลebilir ve verileri takip etmeye hazฤฑr olmalฤฑyฤฑz ve bunun ortaya รงฤฑkmasฤฑna izin verirken biraz sabฤฑrlฤฑ olmalฤฑyฤฑz” dedi.
Yetkililer, Eylรผl toplantฤฑsฤฑ รถncesinde iki aylฤฑk istihdam ve enflasyon verilerine, Kasฤฑm kararฤฑna kadar ise her ikisine iliลkin bir aylฤฑk veriye daha sahip olacak.
Bloomberg Economics ve Peterson Institute for International Economics’te kฤฑdemli ekonomist olan David Wilcox, “ฤฐkinci artฤฑลla ilgili karar vermeden รถnce รงok daha fazla bilgi gelecek” dedi.
Fed’in eski kฤฑdemli danฤฑลmanlarฤฑndan Wilcox, Powell’ฤฑn 26 Temmuz’da dรผzenleyeceฤi basฤฑn toplantฤฑsฤฑnda bu konuda tarafsฤฑz bir tutum takฤฑnmasฤฑnฤฑ bekliyor. Wilcox “Mesaj muhtemelen, herkesin istediฤi kadar hฤฑzlฤฑ olmasa da ilerleme kaydedildiฤi yรถnรผnde olacaktฤฑr” dedi.
