Financial Times’ta bugรผn yer alan bir yazฤฑda dรถvizdeki artฤฑลฤฑ uzmanlar ve karลฤฑtlarฤฑnฤฑn Erdoฤan’ฤฑn kibrine baฤladฤฑฤฤฑna deฤinildi.
Yazฤฑda Cumhurbaลkanฤฑ Recep Tayyip Erdoฤan’ฤฑn gรผcรผn merkezileลmesi yรถnรผnde hareket ettiฤi ve ekonomideki geleneksel dรผลรผnce yapฤฑsฤฑnฤฑ kฤฑrmaya รงalฤฑลtฤฑฤฤฑ belirtiliyor.
Daniel Dombey imzalฤฑ analizde ลu ifadelere yer veriliyor:
“Tรผrk lirasฤฑ dolar karลฤฑsฤฑnda dรผลmeye devam ettikรงe, Cumhurbaลkanฤฑ Erdoฤan suรงun kimde olduฤu konusunda netti.
Haftasonu Gaziantep’te konuลan cumhurbaลkanฤฑ, ‘Bana diyorlar ki, merkez bankasฤฑna รงok yรผkleniyorsun. Merkez bankasฤฑ gelsin de รงรถzsรผn bu sorunu… Ben mi รงรถzeceฤim?’ demiลti.
Ancak รงoฤu analist ve uzman, liranฤฑn dolar karลฤฑsฤฑnda bu yฤฑl yรผzde 10 deฤer kaybetmesinde Erdoฤan’ฤฑn rolรผ olduฤunu sรถylรผyor.
Tรผrk liderin gรผcรผ cumhurbaลkanlฤฑฤฤฑnda merkezileลtirmek istemesi ve รงeลitli alanlarda geleneksel dรผลรผnceleri kฤฑrmasฤฑ gibi รงeลitli adฤฑmlarฤฑnฤฑn iรง politikadan ekonomiye kadar farklฤฑ alanlarฤฑ etkilediฤi belirtiliyor.”
200 milyar dolar dฤฑล finansman gerekiyor
“Princeton รniversitesi ฤฐleri รalฤฑลmalar Enstitรผsรผ’nden ekonomist Dani Rodrik, ‘Erdoฤan’ฤฑn gรผcรผ arttฤฑkรงa, kibri de arttฤฑ. ลu anda etrafฤฑnda ekonomide ne olup bittiฤiyle ilgili gerรงeฤi konuลabilecek ve Erdoฤan’ฤฑn ekonomik teorisinin iลe yaramadฤฑฤฤฑnฤฑ ileri sรผrebilecek รงok az kiลi kaldฤฑ’ diyor.
Erdoฤan’ฤฑn sorgulanan ekonomik teorilerinden biri ise, standart ekonomi anlayฤฑลฤฑnฤฑn aksine, yรผksek faizin enflasyon yarattฤฑฤฤฑ yรถnรผnde ฤฑsrar etmesi.
รoฤu yatฤฑrฤฑmcฤฑ, Tรผrkiye ekonomisini kฤฑrฤฑlgan gรถrรผyor รงรผnkรผ aลฤฑrฤฑ gevลek para politikasฤฑ nedeniyle kฤฑsa sรผreli yatฤฑrฤฑmlar geliลmiล marketlerden dฤฑลa akฤฑyor.
Geรงen ay 7.55 olan enflasyon, merkez bankasฤฑnฤฑn hedeflediฤi yรผzde 5’i geรงmiล durumda. Tรผrkiye’nin bรผyรผmesi de on yฤฑl รถnce yรผzde 9’lardayken, bugรผn yรผzde 3’lere geriledi.
Kฤฑsmen petrol fiyatlarฤฑndaki dรผลรผลe baฤlฤฑ olarak รผlkenin cari hesap aรงฤฑฤฤฑ kรผรงรผldรผ. Ancak cari hesap aรงฤฑฤฤฑ gayrisafi yurtiรงi hasฤฑlanฤฑn yรผzde 5 รผzerinde seyrediyor ve nispeten kฤฑsa vadeli yatฤฑrฤฑmlar tarafฤฑndan finanse ediliyor.
Artan ลirket ve banka dรถviz borรงlarฤฑ birlikte ele alฤฑndฤฑฤฤฑnda, Tรผrkiye’nin yฤฑllฤฑk en az 200 milyar dolar dฤฑล finansmana ihtiyacฤฑ olduฤu gรถrรผlรผyor.
Bu rakam, merkez bankasฤฑnฤฑn yabancฤฑ rezervlerini 38 milyar dolara indiriyor.”
Lira yรผkseliลe geรงti
“Dani Rodrik, ‘Tรผrkiye dฤฑล yรผkรผmlรผlรผkleri ve merkez bankasฤฑnฤฑn รผzerindeki faizi artฤฑrmama baskฤฑsฤฑ nedeniyle, rezerv eksikliฤiyle sฤฑkฤฑลmฤฑล durumda. Tรผrkiye’nin bรผyรผmesi her zaman รถnemli derece kฤฑsa vadeli yatฤฑrฤฑm giriลine baฤlฤฑydฤฑ… Tรผm bu siyasi atฤฑลmalar da durumu kรถtรผleลtiriyor, Tรผrkiye’nin yabancฤฑ yatฤฑrฤฑmฤฑ รงekmesini zorlaลtฤฑrฤฑyor’ diyor.
Tรผrkiyeli yetkililer, dรถviz รผzerindeki baskฤฑya yanฤฑt vermeye รงalฤฑลฤฑyor. ABD’den dรถnen Baลbakan Ahmet Davutoฤlu, Baลรงฤฑ ve diฤer รผst dรผzey ekonomi yetkilileriyle gรถrรผลtรผ. Erdoฤan, ‘faiz lobisinin Tรผrkiye’ye karลฤฑ komplo kurduฤunu’ yinelese de, retoriฤini yumuลattฤฑ.
Dรผn merkez bankasฤฑnฤฑn dolar ve euro mevduat faizini dรผลรผrmesiyle, lira yรผkseliลe geรงti.
Akลamรผstรผ itibariyle dolar hala 2.60 Tรผrk lirasฤฑydฤฑ.
Ancak felsefi ayrฤฑm sรผrรผyor. Bir yanda Erdoฤan, yatฤฑrฤฑmฤฑ dรผลรผk faiz รผzerinden รงekmeye รงalฤฑลฤฑyor ve ekonominin motorunu inลaat sektรถrรผ olarak gรถrรผyor. รte yandan ise Davutoฤlu’nun etrafฤฑnda toplanan bรผrokratlar, รผlkenin yapฤฑsal deฤiลimlere ihtiyacฤฑ olduฤunu savunuyor.
ลimdiye kadar dokuz seรงimi kazanan ve baลarฤฑlฤฑ olan Erdoฤan’ฤฑn etkisi asฤฑl 17 Mart’ta, merkez bankasฤฑnฤฑn bir sonraki faiz kararฤฑ vereceฤi tarihte belli olacak.”
