Adana’da ekmekte GDO tespit edildiฤi yรถnรผndeki haberlerin basฤฑnda yer almasฤฑ รผzerine, Adana Cumhuriyet Baลsavcฤฑlฤฑฤฤฑ GDO’lu soya iรงeren ekmek katkฤฑ maddesi hakkฤฑnda soruลturma baลlattฤฑ.
รte yandan ฤฐl Gฤฑda, Tarฤฑm ve Hayvancฤฑlฤฑk Mรผdรผrlรผฤรผ ekiplerinin kentteki bazฤฑ pastane ve ekmek fabrikalarฤฑndaki รผrรผnlerden numuneler aldฤฑฤฤฑ รถฤrenildi.
Ekmekte yapฤฑlan hileler
รzellikle Tรผrkiyeโde yoฤun olarak tรผketilen, sofralarฤฑmฤฑzฤฑn olmazsa olmazฤฑ ekmek, sahtekarlarฤฑn yoฤun olarak iลlem yaptฤฑฤฤฑ gฤฑda รผrรผnlerinden biri. Kullanฤฑlan katkฤฑ maddeleri ile renk รผzerinde oynamalar, bayatlama sรผrelerinin uzatฤฑlmasฤฑ ve daha bir รงok hile ile saฤlฤฑฤฤฑmฤฑz hiรงe sayฤฑlmakta, ekmeฤimiz ile oynanmaktaโฆ
Ekmeฤe katฤฑlan kimyasal maddelerin yanฤฑnda รผretim alanlarฤฑnda hijyen koลullarฤฑna yeteri kadar uyulmamasฤฑ da ayrฤฑ bir tehlike oluลturuyor. Bu durumda bizlere ekmek konusunda bilinรงli olmak, ekmek ve diฤer aldฤฑฤฤฑmฤฑz her paketli รผrรผnรผn iรงindekiler kฤฑsmฤฑnฤฑ okumak ve sadece gรผvenilirliฤinden emin olduฤumuz yerlerden alฤฑลveriล yapmak dรผลรผyor.
Gramaj
Ekmek รผretiminde yapฤฑlan hilelerden en bilinen ve rastlanฤฑlanฤฑ gramaj hilesidir. Ekmeฤin olmasฤฑ gereken gramajdan daha az gramajda satฤฑlmasฤฑ hilesi medyaya en รงok yansฤฑyan hile รงeลitlerindendir.
Bayatlamayan ekmek
Tรผrkiyeโde satฤฑlan ekmekler genellikle kรผรงรผk gramajlฤฑdฤฑr. Bรผyรผk ekmekler ise, daha uzun sรผre taze kalmaktadฤฑr. Eฤer ekmek; soฤuk havalarda 6 gรผn, sฤฑcak havalarda 3-4 gรผnden sonra halen bozulmamฤฑลsa ekmekte koruyucu madde kullanฤฑlmฤฑล demektir ve genellikle bu koruyucular bilinรงsizce kullanฤฑldฤฑฤฤฑ iรงin saฤlฤฑk aรงฤฑsฤฑndan problem oluลturabilmektedir. Kullanฤฑlan รงok รงeลitli enzim ve kimyasal maddeler ekmeฤin geรง bayatlamasฤฑnฤฑ saฤladฤฑฤฤฑ gibi su kaldฤฑrma oranฤฑnฤฑ artฤฑrarak gramaj konusunda da hileye destek olmaktadฤฑr. Ayrฤฑca, olduฤundan daha bรผyรผk gรถstermek amacฤฑyla kabartฤฑlmasฤฑnฤฑ da saฤlamaktadฤฑr.
Esmer ekmek
Beyaz ekmek ile ilgili saฤlฤฑksฤฑz haberleri yaygฤฑnlaลฤฑnca beyaz ekmeฤe talep azalฤฑp, kepekli ve รงavdar ekmeฤi diye satฤฑlan esmer ekmeฤe talep artmฤฑลtฤฑr. Bu durum hileci รผreticilerin beyaz ekmek ununa renklendirici maddeler ilave ederek esmer ekmek gรถrรผntรผsรผne sahip ekmek รผretmelerine sebep olmuลtur. 2012 Temmuzโunda beyaz ekmek tรผketimini azaltmak amacฤฑyla Ekmek Yรถnetmeliฤi yรผrรผrlรผฤe girmiลtir. Yรถnetmeliฤe gรถre kepek oranฤฑ artฤฑrฤฑlฤฑp tuz oranฤฑ dรผลรผrรผlmeliydi. Ancak bir kฤฑsฤฑm รผreticiler, yรถnetmeliฤi uygulamak yerine karamel, malt, kakao gibi deฤiลik maddeleri beyaz ekmek ununa ilave ederek sadece ekmeฤin rengini deฤiลtirdiler, saฤlฤฑksฤฑzlฤฑฤฤฑ sabit kalmฤฑลtฤฑr. Karamel ve malt ekmekte kullanฤฑlmasฤฑna izin verilmiล katkฤฑ maddeleri olmasฤฑna raฤmen Akrilamid ve Hidroksimetil Furfural maddelerini iรงerdiฤinden devamlฤฑ ve รงok miktarda kullanฤฑlmalarฤฑ insan saฤlฤฑฤฤฑ aรงฤฑsฤฑndan toksik etki yaratmaktadฤฑr.
Hatta ekmeฤin kepekli olduฤuna ikna edebilmek iรงin piลirmeden รถnce yรผzeyini kepekle kaplayan รผreticilerde mevcuttur. Bu da aldatma giriลimini desteklemek iรงin uygulanan bir yรถntemdir.
Beyaz ekmek konusunda yapฤฑlan bilgilendirmeler รผzerine 2009 yฤฑlฤฑndan 2013 yฤฑlฤฑna kadar beyaz ekmek tรผketiminde %30 azalma meydana gelmiล, kepekli ve tahฤฑllฤฑ ekmeklere ilgi artmฤฑลtฤฑr.
Gerรงek esmer ekmek doฤal kahverengidir ve iรงerisinde kepek parรงalarฤฑ mevcuttur. Beyaz una renklendirici ilave edilerek elde edilen sahte esmer ekmek daha koyu renktedir ve saฤlฤฑฤa zararฤฑ beyaz ekmek ile aynฤฑdฤฑr.
Beyaz ekmek
Ekmeฤi esmerleลtirmek iรงin renklendirici madde katan hileci รผreticiler beyazlatmak iรงin ise karbonat katmaktadฤฑrlar.
Hamur mayasฤฑ
Hamur mayalarฤฑ mantarlarฤฑn genetik yapฤฑsฤฑ deฤiลtirilerek elde edildiฤi iรงin, migren ve baฤฤฑrsak sorunlarฤฑna yol aรงabilmektedir.
Paketli ekmek
Paketli dilimlenmiล ekmeklerde, ekmeฤin bayatlamasฤฑ sonucu aflatoksin oluลmaktadฤฑr. Kรผf kokusu alฤฑnan ekmekler kesinlikle tรผketilmemelidir. Burada bozulmaya sebep olan en bรผyรผk etken, ekmek poลetlerinin geri dรถnรผลรผmden elde edilmesidir. Bu sebeple firma bilgileri, รผretim bilgileri ve son tรผketim tarihi gibi bilgileri ambalajฤฑnda yazan, bilinen ve gรผvenilen markanฤฑn ambalajlฤฑ ekmeฤi tercih edilmelidir.
Sistein kullanฤฑmฤฑ
2013 Temmuzundan bu yana ekmekte kullanฤฑlmakta olan 17 gฤฑda katkฤฑ maddesi yasaklanmฤฑลtฤฑr. Un, tuz ve maya kullanฤฑlarak ekmek รผretilmesi tavsiye edilmiลtir. Ancak ambalajlฤฑ ekmeklerde raf รถmrรผnรผ uzatmak iรงin mecburen katkฤฑ maddesi kullanฤฑlmaktadฤฑr.
Yasaklanan katkฤฑ maddelerinden biri olan sistein ise, hamurun kolay iลlenmesini saฤladฤฑฤฤฑ iรงin uzun yฤฑllar รงok รงeลitli unlu mamรผlde yoฤun olarak kullanฤฑlmฤฑลtฤฑr. Sistein proteinleri oluลturan 20 aminoasitten biridir ve yan zincirlerinde kรผkรผrt bulunan tek aminoasittir. Sisteinโe; insan saรงฤฑ ve domuz kฤฑlฤฑndan รผretildiฤi iรงin karลฤฑ รงฤฑkฤฑlmaktadฤฑr. Aslฤฑnda sistein biyoteknolojik yรถntemlerle yapฤฑlabilmekte ve bakterilerden elde edilebilmektedir. Bu yรถntemle elde edilen sisteinin vejeteryan, helal ve kosher belgeleri mevcuttur ve gฤฑdanฤฑn yanฤฑ sฤฑra ilaรง ve kozmetik sanayilerinde de kullanฤฑlmaktadฤฑr. Sisteinin kรผkรผrt gruplarฤฑ, buฤday proteini olan glรผtenin disรผlfit baฤlarฤฑnฤฑ kฤฑrar ve hamurun viskozitesinin dรผลmesini saฤlar. Sonuรง olarak hamur daha yumuลak bir hale geldiฤinden iลlenmesi kolaylaลmaktadฤฑr. Ayrฤฑca eklendiฤi hamurun hacmini artฤฑrmaktadฤฑr. Yasaklanmadan รถnce kullanฤฑlan sisteinin %12,5โi mikroorganizmalardan, %87,5โi ise hayvan kฤฑlฤฑ ve insan saรงฤฑndan elde edilmekteydi. Aslฤฑnda insan vรผcudu iรงin gerekli olan bu aminoasitin tamamฤฑnฤฑn mikroorganizmalardan elde edilmiล olarak kullanฤฑlmasฤฑnฤฑ kontrol etmek mรผmkรผn olmadฤฑฤฤฑndan yasaklanmasฤฑ uygun bulunmuลtur.
