Goldman Sachs, Tรผrkiye’nin bu yฤฑlki cari aรงฤฑฤฤฑnฤฑn 32 milyar dolara ulaลarakย GSYฤฐH’sinin yรผzde 4’รผne ulaลmasฤฑnฤฑ beklediklerini duyurdu. Artฤฑลฤฑn nedeni olarak Ukrayna’daki savaล nedeniyle artan emtia fiyatlarฤฑ ve Tรผrkiye’nin faiz artฤฑrmadaki isteksizliฤi gรถsterildi.
BBC Tรผrkรงe‘nin haberine gรถre banka Tรผrkiye’nin turizm ve Ruslara mรผlk satฤฑลฤฑ ile dรถviz kazanacaฤฤฑnฤฑ fakat bunun cari aรงฤฑฤฤฑ kapatmakta yetersiz kalacaฤฤฑnฤฑ belirtti ve ekledi:
“Bรผtรผn bu nedenlerden รถtรผrรผ Merkez Bankasฤฑ rezervleri ve Tรผrk Lirasฤฑ รผstรผndeki baskฤฑ artacak.
“Yetkililer talebi azaltacak adฤฑmlar atmayฤฑp ekonomik bรผyรผmeyi hฤฑzlandฤฑrmaya รงalฤฑลฤฑrsa cari aรงฤฑk daha da artabilir.”
Bankanฤฑn รถnceki tahmini, cari aรงฤฑฤฤฑn GSYฤฐH’nin yรผzde 2,5’u civarฤฑnda olacaฤฤฑ yรถnรผndeydi.
Banka, Tรผrkiye’de reel faizin yฤฑllฤฑk eksi yรผzde 40 civarฤฑnda olduฤunu hatฤฑrlattฤฑ ve buna raฤmen faiz artฤฑrฤฑmฤฑ beklemediklerini belirtti:
“Fakat elbet bir noktada mรผdahale gerekecek. O zaman da bu muhtemelen yeni enstrรผmanlar, makro ihtiyati รถnlemler ve diฤer heterodoks รถnlemlerle yapฤฑlacak.
Tรผrkiye’de Ocak ayฤฑndaki cari aรงฤฑk 2017’nin sonundan bu yana en yรผksek dรผzeyine ulaลtฤฑ.
12 aylฤฑk cari aรงฤฑk ise 20 milyar dolarฤฑn รผzerine รงฤฑktฤฑ.
Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn aรงฤฑkladฤฑฤฤฑ rakamlara gรถre, Ocak ayฤฑnda cari aรงฤฑk bir รถnceki yฤฑlฤฑn aynฤฑ dรถnemine gรถre 5,3 milyar dolar artฤฑล gรถstererek 7,1 milyar dolara รงฤฑktฤฑ.
Tรผrkiye Cumhuriyeti Merkez Bankasฤฑ (TCMB) bu geliลmeyi dฤฑล ticaret aรงฤฑฤฤฑnฤฑn artmasฤฑna baฤlฤฑyor.
TCMB’nin deฤerlendirmesi, bu geliลmede, รถdemeler dengesi tanฤฑmlฤฑ dฤฑล ticaret aรงฤฑฤฤฑnฤฑn 6,43 milyar dolar artarak 8,33 milyar dolara yรผkselmesinin etkili olduฤu ลeklinde.
Ocak ayฤฑnda portfรถy yatฤฑrฤฑmlarฤฑnda ise 766 milyon dolar tutarฤฑnda net รงฤฑkฤฑล gรถrรผldรผ.
Alt kalemler itibarฤฑyla yurt dฤฑลฤฑ yerleลiklerin hisse senedi piyasasฤฑnda 352 milyon dolar net satฤฑล ve devlet iรง borรงlanma senetleri piyasasฤฑnda 98 milyon dolar net satฤฑล yaptฤฑฤฤฑ belirlendi.
TCMB’nin aรงฤฑkladฤฑฤฤฑ rakamlar, ekonomistlerin beklentileriyle de uyumlu.
Piyasanฤฑn beklentisi, ortalama olarak 7 milyar 200 milyon dolar aรงฤฑk verileceฤi yรถnรผndeydi.
Petrol ve doฤal gaz fiyatlarฤฑndaki yรผkseliล etkili oldu
Cari aรงฤฑฤฤฑ azaltmak Cumhurbaลkanฤฑ Recep Tayyip Erdoฤan’ฤฑn bรผyรผme, ihracat, istihdam ve dรผลรผk faiz oranlarฤฑna aฤฤฑrlฤฑk veren yeni ekonomi programฤฑnฤฑn baลlฤฑca hedeflerinden biri.
TCMB, Erdoฤan’ฤฑn ekonomi programฤฑ uyarฤฑnca politika faizini Eylรผl’den bu yana 500 baz puan indirdi.
Bunun รผzerine TL, geรงen yฤฑl ABD dolarฤฑ karลฤฑsฤฑnda yรผzde 44 deฤer kaybฤฑna uฤradฤฑ.
Enflasyon da ลubat ayฤฑnda yaklaลฤฑk yรผzde 55’e yรผkseldi.
Ocak ayฤฑnda cari aรงฤฑkta meydana gelen artฤฑลta, Rusya’nฤฑn Ukrayna’yฤฑ iลgali รผzerine petrol ve doฤal gaz fiyatlarฤฑndaki yรผkseliล de etkili oldu.
Rusya-Ukrayna krizinin Tรผrkiye’nin turizm gelirlerini de etkilemesi bekleniyor.
Reuter ajansฤฑna gรถrรผล bildiren ekonomistler, Rusya’nฤฑn Ukrayna’ya girmesinden sonra yฤฑl sonu beklentilerini deฤiลtirdi.
Sekiz ekonomistin 2022 iรงin yฤฑllฤฑk cari aรงฤฑk beklentisi ortalama 29 milyar dolar dรผzeyinde.
Hรผkรผmetin ekonomik programฤฑnda ise bu aรงฤฑฤฤฑn 18,6 milyar dolar olmasฤฑ รถngรถrรผlรผyor.
Bรผrรผmcekรงi: Kรถtรผleลme eฤilimi devam ediyor
Ekonomist Haluk Bรผrรผmcekรงi’nin deฤerlendirmesine gรถre Ocak ayฤฑna dair veriler, kรถtรผleลme eฤiliminin devam ettiฤini yansฤฑtฤฑyor.
Son dรถnemde TL’nin deฤer kaybฤฑnฤฑn beklenen ithalat azalฤฑลฤฑnฤฑ getirmediฤine dikkat รงeken Bรผrรผmcekรงi, buna karลฤฑlฤฑk doฤal gaz ve petrol fiyatlarฤฑndaki belirgin artฤฑลla enerji ithalatฤฑ tutarlarฤฑnฤฑn ciddi boyutta artarak cari aรงฤฑktaki kรถtรผleลmeyi hฤฑzlandฤฑrdฤฑฤฤฑnฤฑ ifade etti.
Bรผrรผmcekรงi’ye gรถre, ilk aylardaki eฤilimler korunursa bu yฤฑl cari aรงฤฑk 30 milyar dolarฤฑ aลabilir.
Tera Yatฤฑrฤฑm’dan Enver Erkan da Ukrayna’daki savaล durumu nedeniyle petrol fiyatlarฤฑndaki hฤฑzlฤฑ yรผkseliลin enerji faturasฤฑnฤฑ artฤฑracaฤฤฑna dikkat รงekiyor.
Bunun aฤฤฑrlฤฑklฤฑ etkisinin Mart ayฤฑndan sonraki dรถnemde gรถzlemleneceฤini belirten Erkan, kriz yaz aylarฤฑna doฤru รงรถzรผlmezse turizmden kaynaklฤฑ gelirlerin dรผลmesinin de hizmetler dengesi katkฤฑsฤฑnฤฑ azaltacaฤฤฑnฤฑ belirtiyor.
Erkan, yฤฑllฤฑk bazda bakฤฑldฤฑฤฤฑnda cari aรงฤฑk/GSYH oranฤฑnฤฑn bรผyรผk olasฤฑlฤฑkla 2020 seviyelerine doฤru gerรงekleลme eฤiliminde olacaฤฤฑ yorumunu yapฤฑyor.
Emtia fiyatlarฤฑndaki artฤฑล baskฤฑ yaratฤฑyor
FX Pro’dan mali analist Alex Kuptsikevich de TL รผzerindeki baskฤฑnฤฑn Tรผrkiye’nin buฤday baลta olmak รผzere tarฤฑm รผrรผnleri, gaz ve petrolde bรผyรผk รถlรงรผde dฤฑลa baฤฤฑmlฤฑ olmasฤฑndan kaynaklandฤฑฤฤฑnฤฑ ifade ediyor.
Kuptsikevich, “ลubat ayฤฑnda ve Mart baลฤฑnda emtia fiyatlarฤฑnda daha karamsar bir tablo gรถrรผyoruz ve bunun รถdemeler dengesi รผzerinde daha da fazla baskฤฑ oluลturacaฤฤฑ kesin” diyor.
Temel emtia fiyatlarฤฑndaki artฤฑล, sanayi รผretiminde dรผลรผลe neden oluyor ve durumun รถnรผmรผzdeki aylarda daha da kรถtรผleลebileceฤi belirtiliyor.
Kuptsikevich’e gรถre bu durumda dรถviz kuru, mรผdahaleler veya ciddi sermaye kontrolleriyle yapay olarak belli bir dรผzeyde tutulmadฤฑฤฤฑ sรผrece bir doฤal damping mekanizmasฤฑ iลlevini gรถrรผyor.
Kuptsikevich sermaye kontrollerinin ise ekonominin zamanla duruma uyum saฤlamasฤฑ sรผrecini uzattฤฑฤฤฑnฤฑ sรถylรผyor.
