Eski Federal Rezerv başkanları Ben Bernanke ve Janet Yellen dahil olmak üzere, siyasi yelpazenin farklı kesimlerinden önde gelen ekonomistler, ABD Yüksek Mahkemesinden Trump’ın küresel gümrük vergilerinin çoğunu iptal etmesini istedi ve bu vergilerin küresel ekonomi hakkındaki yanlış algılara dayandığını belirtti.
Yaklaşık 50 ekonomistten oluşan bir grup, Cuma günü sunduğu raporda, ABD ile diğer ülkeler arasındaki ticaret açığının beklenen bir durum olduğunu ve Trump yönetiminin acil durum yasası kapsamında geniş kapsamlı gümrük vergileri uygulamak için gerekçe gösterdiği “olağandışı ve istisnai” bir tehdit olmadığını belirtti. Ayrıca, ekonomistler gümrük vergilerinin ticaret açığını kapatmayacağını da ekledi. Grup, “Karşılıklı gümrük vergileri ticaret açığını ‘çözmez’,” diye yazdı. “Bunun yerine, ekonomiye trilyonlarca dolarlık bir etki yapacaklar ve bu etki her hane ve eyalete yansıyacak.”
Ekonomistler: Gümrük vergileri açığı kapatmaz
Grup, “Bu Ekonomi 101 dersinde öğretilen bir konudur, ancak etkileri çok derindir,” diye ekledi. Yüksek Mahkeme, 5 Kasım’da yapılacak sözlü duruşmada Trump’ın gümrük vergilerinin yasal olarak uygulanıp uygulanmadığını değerlendirecek. Bu arada, dış gruplar, yargıçlara sundukları “mahkemenin dostu” brifinglerinde görüşlerini açıklıyorlar.
Ekonomistlerin sunduğu belge, Trump’ın gümrük vergilerine itiraz eden şirketlerin destekçileri tarafından Cuma günkü son başvuru tarihinden önce sunulan birkaç belgeden biriydi. Diğerleri arasında 31 eski federal yargıç, eski askeri ve ulusal güvenlik görevlileri ve dış politika profesörleri de vardı. Ekonomistler, çok çeşitli geçmişlere ve siyasi görüşlere sahip kişilerden oluşuyordu ve aralarında eski Kongre Bütçe Direktörü Douglas Holtz-Eakin, eski Başkan George W. Bush’un Ekonomi Danışmanları Konseyi Başkanı Greg Mankiw ve Barack Obama’nın CEA Başkanı Jason Furman da vardı.
Grup, Trump‘ı dengelemesi neredeyse imkansız olan açıkları gerekçe göstererek ülkelere gümrük vergileri uygulaması nedeniyle eleştirdi. Nobel ödüllü Robert Solow’un, “benden hiçbir şey almayan” berberiyle her zaman ticaret açığı olduğunu esprili bir şekilde ifade ettiğini aktardılar. Grup, Washington’da sunduğu dilekçede, “Amerika Birleşik Devletleri, dünyadaki en güçlü teknoloji sektörüne sahiptir ve bu nedenle, on yıllardır hizmet ticaretinde sürekli bir fazla vermektedir,” dedi. “Buna karşılık, Amerika Birleşik Devletleri’nin iklimi muz yetiştiriciliği için uygun olmadığından, ülke uzun süredir muz ticaretinde açık vermektedir.”
Trump’ın yasal dayanağı: Acil durum yasası
Trump yönetimi, 19 Eylül’de Yüksek Mahkeme’ye sunduğu dilekçede, başkanın “Amerika’nın ülkeyi mahveden ticaret açıklarını düzeltmek” için gümrük vergilerinin gerekli olduğuna karar verdiğini belirtti. Hükümet, “Başkan için bu davalar zor bir seçim sunuyor: Gümrük vergileriyle zengin bir ülkeyiz, gümrük vergileri olmadan ise fakir bir ülkeyiz,” dedi.
Yargıçlar, Trump’ın 1977 tarihli Uluslararası Acil Ekonomik Yetkiler Yasası (IEEPA) kapsamında gümrük vergilerini yasal olarak uygulayıp uygulamadığını belirleyecek. Bu yasa, başkana ulusal güvenlik, dış politika ve ekonomik acil durumları ele almak için bir dizi finansal araç sağlıyor. ABD ticaret mahkemesi, federal temyiz mahkemesi tarafından onanan bir kararla Trump aleyhine karar verdi. Mahkeme, federal bir yargıç yönetimin aleyhine karar verdikten sonra, iki aile şirketi olan eğitici oyuncak şirketinin ayrı bir itirazını da değerlendiriyor.
Trump yönetimi, 23 Eylül’e kadar başvuruda bulunmak zorunda olan bir grup dış gruptan da Yüksek Mahkeme’de destek aldı. Amerikan Hukuk ve Adalet Merkezi, başkanın dış ilişkilerde “tek organ” olduğunu savundu. “Federal mahkemeler, uluslararası acil durumlar ve ekonomik tehditler konusunda başkanın kararlarını sorguladıklarında, sadece kendi rollerini aşmakla kalmazlar, aynı zamanda iki yüzyıldan fazla bir süredir Cumhuriyetimizi yöneten anayasal çerçeveyi de zayıflatırlar,” dedi.
Başkanlık yetkisine karşı Kongre yetkisi
Gümrük vergileri, küresel ekonomiyi sarsmaya ve finansal piyasalara belirsizlik getirmeye devam ederken, Trump, ticaret ortaklarını ABD’nin lehine anlaşmalar yapmaya zorlamak için daha yüksek gümrük vergileri tehdidini kullanıyor. Gümrük vergileri, Trump’ın dış politikasının o kadar merkezi bir parçası haline geldi ki, kabine yetkilileri Ağustos ayında federal temyiz mahkemesine, vergilere karşı karar vermenin yıkıcı sonuçları olacağı konusunda uyarıda bulundu ve Hazine Bakanı Scott Bessent “tehlikeli diplomatik utanç” uyarısında bulundu.
Dış tarafların sunduğu özetler, davayı açan küçük işletmeler ve Demokratların liderliğindeki eyaletlerin ülkenin en yüksek mahkemesine kendi argümanlarını sunmalarından birkaç gün sonra geldi. İşletmelerden biri olan Learning Resources Inc., Trump’ın gümrük vergilerini, on yıl boyunca Amerikalılara uygulanan 3 trilyon dolarlık yasadışı bir vergi olarak nitelendirdi. Oregon Başsavcısı Dan Rayfield’ın önderliğindeki eyaletler, Trump’ın basit bir hukuki meseleyi gizlemek için ABD’nin “vasal devlet” haline geldiği konusunda “abartılı retorik” kullandığını söyledi. Eyaletler, yargıçlara sundukları önceki dilekçede, “Yurt dışından mal ithal eden Amerikalılara vergi uygulanıp uygulanmayacağına ve ne kadar vergi uygulanacağına başkan değil, Kongre karar verir,” dedi. “Bu mahkeme, başkanın bu yetkiyi kendisine devralma girişimini reddetmelidir.”
Trump, gümrük vergilerinin IEEPA olarak bilinen acil durum yasası kapsamında yasal olarak yetkilendirildiğini, çünkü yasanın önemli bir hükmünün başkanın acil durumlarla “başa çıkmak” için malların ‘ithalatını’ “düzenleyebileceğini” söylediğini belirtiyor. İtiraz edilen vergiler arasında, Trump’ın 2 Nisan’daki “Kurtuluş Günü” tarifeleri de bulunuyor. Bu tarifeler, menşe ülkesine bağlı olarak çoğu ABD ithalatına %10 ila %50 arasında vergi uyguluyor. Trump, ABD’nin ticaret açığını ulusal bir acil durum olarak ilan ederek IEEPA kapsamında bu vergileri haklı çıkardı.
Temyiz, Trump’ın göçmen akışını ve fentanil kaçakçılığını durduramadıkları iddiasıyla Kanada, Meksika ve Çin’e uyguladığı gümrük vergilerini de kapsıyor. Trump yönetimi yetkilileri, gümrük vergilerinin çoğunun başka yasal yollarla da uygulanabileceğini söyleyerek davanın etkisini küçümsedi.
