Eski Federal Rezerv baลkanlarฤฑ Ben Bernanke ve Janet Yellen dahil olmak รผzere, siyasi yelpazenin farklฤฑ kesimlerinden รถnde gelen ekonomistler, ABD Yรผksek Mahkemesinden Trump’ฤฑn kรผresel gรผmrรผk vergilerinin รงoฤunu iptal etmesini istedi ve bu vergilerin kรผresel ekonomi hakkฤฑndaki yanlฤฑล algฤฑlara dayandฤฑฤฤฑnฤฑ belirtti.
Yaklaลฤฑk 50 ekonomistten oluลan bir grup, Cuma gรผnรผ sunduฤu raporda, ABD ile diฤer รผlkeler arasฤฑndaki ticaret aรงฤฑฤฤฑnฤฑn beklenen bir durum olduฤunu ve Trump yรถnetiminin acil durum yasasฤฑ kapsamฤฑnda geniล kapsamlฤฑ gรผmrรผk vergileri uygulamak iรงin gerekรงe gรถsterdiฤi โolaฤandฤฑลฤฑ ve istisnaiโ bir tehdit olmadฤฑฤฤฑnฤฑ belirtti. Ayrฤฑca, ekonomistler gรผmrรผk vergilerinin ticaret aรงฤฑฤฤฑnฤฑ kapatmayacaฤฤฑnฤฑ da ekledi. Grup, โKarลฤฑlฤฑklฤฑ gรผmrรผk vergileri ticaret aรงฤฑฤฤฑnฤฑ โรงรถzmezโ,โ diye yazdฤฑ. โBunun yerine, ekonomiye trilyonlarca dolarlฤฑk bir etki yapacaklar ve bu etki her hane ve eyalete yansฤฑyacak.โ
Ekonomistler: Gรผmrรผk vergileri aรงฤฑฤฤฑ kapatmaz
Grup, โBu Ekonomi 101 dersinde รถฤretilen bir konudur, ancak etkileri รงok derindir,โ diye ekledi. Yรผksek Mahkeme, 5 Kasฤฑm’da yapฤฑlacak sรถzlรผ duruลmada Trump’ฤฑn gรผmrรผk vergilerinin yasal olarak uygulanฤฑp uygulanmadฤฑฤฤฑnฤฑ deฤerlendirecek. Bu arada, dฤฑล gruplar, yargฤฑรงlara sunduklarฤฑ โmahkemenin dostuโ brifinglerinde gรถrรผลlerini aรงฤฑklฤฑyorlar.
Ekonomistlerin sunduฤu belge, Trump’ฤฑn gรผmrรผk vergilerine itiraz eden ลirketlerin destekรงileri tarafฤฑndan Cuma gรผnkรผ son baลvuru tarihinden รถnce sunulan birkaรง belgeden biriydi. Diฤerleri arasฤฑnda 31 eski federal yargฤฑรง, eski askeri ve ulusal gรผvenlik gรถrevlileri ve dฤฑล politika profesรถrleri de vardฤฑ. Ekonomistler, รงok รงeลitli geรงmiลlere ve siyasi gรถrรผลlere sahip kiลilerden oluลuyordu ve aralarฤฑnda eski Kongre Bรผtรงe Direktรถrรผ Douglas Holtz-Eakin, eski Baลkan George W. Bush’un Ekonomi Danฤฑลmanlarฤฑ Konseyi Baลkanฤฑ Greg Mankiw ve Barack Obama’nฤฑn CEA Baลkanฤฑ Jason Furman da vardฤฑ.
Grup, Trump‘ฤฑ dengelemesi neredeyse imkansฤฑz olan aรงฤฑklarฤฑ gerekรงe gรถstererek รผlkelere gรผmrรผk vergileri uygulamasฤฑ nedeniyle eleลtirdi. Nobel รถdรผllรผ Robert Solow’un, โbenden hiรงbir ลey almayanโ berberiyle her zaman ticaret aรงฤฑฤฤฑ olduฤunu esprili bir ลekilde ifade ettiฤini aktardฤฑlar. Grup, Washington’da sunduฤu dilekรงede, โAmerika Birleลik Devletleri, dรผnyadaki en gรผรงlรผ teknoloji sektรถrรผne sahiptir ve bu nedenle, on yฤฑllardฤฑr hizmet ticaretinde sรผrekli bir fazla vermektedir,โ dedi. โBuna karลฤฑlฤฑk, Amerika Birleลik Devletleri’nin iklimi muz yetiลtiriciliฤi iรงin uygun olmadฤฑฤฤฑndan, รผlke uzun sรผredir muz ticaretinde aรงฤฑk vermektedir.โ
Trump’ฤฑn yasal dayanaฤฤฑ: Acil durum yasasฤฑ
Trump yรถnetimi, 19 Eylรผl’de Yรผksek Mahkeme’ye sunduฤu dilekรงede, baลkanฤฑn โAmerika’nฤฑn รผlkeyi mahveden ticaret aรงฤฑklarฤฑnฤฑ dรผzeltmekโ iรงin gรผmrรผk vergilerinin gerekli olduฤuna karar verdiฤini belirtti. Hรผkรผmet, โBaลkan iรงin bu davalar zor bir seรงim sunuyor: Gรผmrรผk vergileriyle zengin bir รผlkeyiz, gรผmrรผk vergileri olmadan ise fakir bir รผlkeyiz,โ dedi.
Yargฤฑรงlar, Trump’ฤฑn 1977 tarihli Uluslararasฤฑ Acil Ekonomik Yetkiler Yasasฤฑ (IEEPA) kapsamฤฑnda gรผmrรผk vergilerini yasal olarak uygulayฤฑp uygulamadฤฑฤฤฑnฤฑ belirleyecek. Bu yasa, baลkana ulusal gรผvenlik, dฤฑล politika ve ekonomik acil durumlarฤฑ ele almak iรงin bir dizi finansal araรง saฤlฤฑyor. ABD ticaret mahkemesi, federal temyiz mahkemesi tarafฤฑndan onanan bir kararla Trump aleyhine karar verdi. Mahkeme, federal bir yargฤฑรง yรถnetimin aleyhine karar verdikten sonra, iki aile ลirketi olan eฤitici oyuncak ลirketinin ayrฤฑ bir itirazฤฑnฤฑ da deฤerlendiriyor.
Trump yรถnetimi, 23 Eylรผl’e kadar baลvuruda bulunmak zorunda olan bir grup dฤฑล gruptan da Yรผksek Mahkeme’de destek aldฤฑ. Amerikan Hukuk ve Adalet Merkezi, baลkanฤฑn dฤฑล iliลkilerde โtek organโ olduฤunu savundu. โFederal mahkemeler, uluslararasฤฑ acil durumlar ve ekonomik tehditler konusunda baลkanฤฑn kararlarฤฑnฤฑ sorguladฤฑklarฤฑnda, sadece kendi rollerini aลmakla kalmazlar, aynฤฑ zamanda iki yรผzyฤฑldan fazla bir sรผredir Cumhuriyetimizi yรถneten anayasal รงerรงeveyi de zayฤฑflatฤฑrlar,โ dedi.
Baลkanlฤฑk yetkisine karลฤฑ Kongre yetkisi
Gรผmrรผk vergileri, kรผresel ekonomiyi sarsmaya ve finansal piyasalara belirsizlik getirmeye devam ederken, Trump, ticaret ortaklarฤฑnฤฑ ABD’nin lehine anlaลmalar yapmaya zorlamak iรงin daha yรผksek gรผmrรผk vergileri tehdidini kullanฤฑyor. Gรผmrรผk vergileri, Trump’ฤฑn dฤฑล politikasฤฑnฤฑn o kadar merkezi bir parรงasฤฑ haline geldi ki, kabine yetkilileri Aฤustos ayฤฑnda federal temyiz mahkemesine, vergilere karลฤฑ karar vermenin yฤฑkฤฑcฤฑ sonuรงlarฤฑ olacaฤฤฑ konusunda uyarฤฑda bulundu ve Hazine Bakanฤฑ Scott Bessent โtehlikeli diplomatik utanรงโ uyarฤฑsฤฑnda bulundu.
Dฤฑล taraflarฤฑn sunduฤu รถzetler, davayฤฑ aรงan kรผรงรผk iลletmeler ve Demokratlarฤฑn liderliฤindeki eyaletlerin รผlkenin en yรผksek mahkemesine kendi argรผmanlarฤฑnฤฑ sunmalarฤฑndan birkaรง gรผn sonra geldi. ฤฐลletmelerden biri olan Learning Resources Inc., Trump’ฤฑn gรผmrรผk vergilerini, on yฤฑl boyunca Amerikalฤฑlara uygulanan 3 trilyon dolarlฤฑk yasadฤฑลฤฑ bir vergi olarak nitelendirdi. Oregon Baลsavcฤฑsฤฑ Dan Rayfield’ฤฑn รถnderliฤindeki eyaletler, Trump’ฤฑn basit bir hukuki meseleyi gizlemek iรงin ABD’nin โvasal devletโ haline geldiฤi konusunda โabartฤฑlฤฑ retorikโ kullandฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyledi. Eyaletler, yargฤฑรงlara sunduklarฤฑ รถnceki dilekรงede, โYurt dฤฑลฤฑndan mal ithal eden Amerikalฤฑlara vergi uygulanฤฑp uygulanmayacaฤฤฑna ve ne kadar vergi uygulanacaฤฤฑna baลkan deฤil, Kongre karar verir,โ dedi. โBu mahkeme, baลkanฤฑn bu yetkiyi kendisine devralma giriลimini reddetmelidir.โ
Trump, gรผmrรผk vergilerinin IEEPA olarak bilinen acil durum yasasฤฑ kapsamฤฑnda yasal olarak yetkilendirildiฤini, รงรผnkรผ yasanฤฑn รถnemli bir hรผkmรผnรผn baลkanฤฑn acil durumlarla โbaลa รงฤฑkmakโ iรงin mallarฤฑn โithalatฤฑnฤฑโ โdรผzenleyebileceฤiniโ sรถylediฤini belirtiyor. ฤฐtiraz edilen vergiler arasฤฑnda, Trump’ฤฑn 2 Nisan’daki โKurtuluล Gรผnรผโ tarifeleri de bulunuyor. Bu tarifeler, menลe รผlkesine baฤlฤฑ olarak รงoฤu ABD ithalatฤฑna %10 ila %50 arasฤฑnda vergi uyguluyor. Trump, ABD’nin ticaret aรงฤฑฤฤฑnฤฑ ulusal bir acil durum olarak ilan ederek IEEPA kapsamฤฑnda bu vergileri haklฤฑ รงฤฑkardฤฑ.
Temyiz, Trump’ฤฑn gรถรงmen akฤฑลฤฑnฤฑ ve fentanil kaรงakรงฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑ durduramadฤฑklarฤฑ iddiasฤฑyla Kanada, Meksika ve รin’e uyguladฤฑฤฤฑ gรผmrรผk vergilerini de kapsฤฑyor. Trump yรถnetimi yetkilileri, gรผmrรผk vergilerinin รงoฤunun baลka yasal yollarla da uygulanabileceฤini sรถyleyerek davanฤฑn etkisini kรผรงรผmsedi.
