ฤฐhracat 2015 yฤฑlฤฑ genelinde dรผลรผลe neden olan jeopolitik geliลmeler ve parite etkisinin sรผrmesiyle รถncรผ verilere gรถre Ocak ayฤฑnda bir รถnceki yฤฑl aynฤฑ dรถneme gรถre yรผzde 14.4 azalarak 9.21 milyar dolar olarak gerรงekleลirken, Rusya’ya ihracat da sert geriledi.
Tรผrkiye ฤฐhracatรงฤฑlar Meclisi (TฤฐM) verilerine gรถre son 12 aylฤฑk ihracat ise yรผzde 9.8 azalฤฑลla 140.64 milyar dolar olarak gerรงekleลti. Rusya’ya yapฤฑlan ihracat uรงak krizi sonrasฤฑ yaptฤฑrฤฑmlarฤฑn etkisinin net ลekilde gรถrรผlebileceฤi ilk dรถnem olan Ocak 2016’da 110 milyon dolara geriledi. 2015 yฤฑlฤฑ Ocak ayฤฑnda Rusya’ya ihracat 313.3 milyon dolar olarak gerรงekleลmiลti.
Tรผrkiye’nin hava sahasฤฑnฤฑ ihlal etmesi sonrasฤฑ bir Rus savaล uรงaฤฤฑnฤฑn 24 Kasฤฑm’da Suriye sฤฑnฤฑrฤฑnda Tรผrk F16’larฤฑ tarafฤฑndan dรผลรผrรผlmesinin ardฤฑndan Rusya Tรผrkiye’ye yรถnelik bir dizi ekonomik yaptฤฑrฤฑm kararฤฑ alฤฑrken, iki รผlke arasฤฑndaki ekonomik iliลkilerdeki zayฤฑflama belirginleลmeye baลladฤฑ.
Tรผrkiye Sosyal Ekonomik Siyasal Araลtฤฑrmalar Vakfฤฑ (TรSES) Rusya krizinin olasฤฑ ekonomik sonuรงlarฤฑna iliลkin yayฤฑnlanan raporda, toplam olumsuz etkinin yฤฑllฤฑk 11 milyar dolarฤฑ bulabileceฤini belirtirken ekonomi yรถnetimi ise etkinin 3 milyar dolar ile sฤฑnฤฑrlฤฑ kalacaฤฤฑnฤฑ รถngรถrรผyor.
Baลbakan Yardฤฑmcฤฑsฤฑ Mehmet ลimลek, Rusya ile yaลanan sorunun etkisinin baz senaryoda 3.1 milyar dolar olduฤunu belirtti. ลimลek’e gรถre en kรถtรผ senaryo olan Rusya ile sฤฑfฤฑr iliลkide bile etki 9 milyar dolar olacak.
Garanti Yatฤฑrฤฑm Ekonomisti Gizem รztok Altฤฑnsaรง ise “Rusya ile olan ihracatฤฑn bu ลekilde devam etmesi halinde, yฤฑlda yaklaลฤฑk 140 milyar dolar olan ihracatฤฑmฤฑz 2-2.5 milyar dolar negatif etkilenebilir” dedi.
TฤฐM Baลkanฤฑ Mehmet Bรผyรผkekลi, “2016 yฤฑlฤฑ Ocak ayฤฑnฤฑn iลgรผnรผ sayฤฑsฤฑ geรงtiฤimiz yฤฑlฤฑn iลgรผnรผ sayฤฑsฤฑndan 1 iลgรผnรผ eksik gerรงekleลti. ฤฐลgรผnรผ sayฤฑsฤฑnฤฑn eksikliฤinin ihracata etkisi 368 milyon dolar oldu… Geรงtiฤimiz yฤฑl Ocak ayฤฑnda parite ortalama 1.167 seviyesinde iken, bu yฤฑl Ocak ayฤฑnda 1.087 seviyesine geriledi. Dolayฤฑsฤฑyla, Ocak ayฤฑnda parite kaynaklฤฑ ihracat kaybฤฑ 371 milyon dolar oldu” dedi.
OTOMOTฤฐV รNCรLรฤร DEVAM EDฤฐYOR
ฤฐhracatta sektรถr bazฤฑnda ise otomotivin uzun yฤฑllardฤฑr sรผregelen รถncรผlรผฤรผ Ocak ayฤฑnda da deฤiลmedi. Ocak’ta en fazla ihracatฤฑ 1.52 milyar dolar ile otomotiv sektรถrรผ yaparken, bu sektรถrรผ 1.34 milyar dolar ile hazฤฑrgiyim ve 1 milyar dolar ile kimyevi maddeler ve mamulleri sektรถrleri takip etti. Otomotiv sektรถrรผnde Ocak’ta ihracat yรผzde 12.3, hazฤฑrgiyimde yรผzde 3.1, kimyevi maddeler sektรถrรผnde yรผzde 16.3 geriledi.
ฤฐRAN FIRSATI
Bรผyรผkekลi, ihracat verilerine dair yaptฤฑฤฤฑ deฤerlendirmede yaptฤฑrฤฑmlarฤฑn kaldฤฑrฤฑlmasฤฑnฤฑn ardฤฑndan ฤฐran pazarฤฑnda daha etkin ve gรผรงlรผ yer alabilmek iรงin Tahran’da Tรผrk Ticaret Merkezi aรงฤฑlacaฤฤฑnฤฑ da belirterek, ลรถyle dedi:
“ฤฐran’a yรถnelik 1 Ocak 2015’te yรผrรผrlรผฤe giren ve her yฤฑl 125 Gรผmrรผk tarifesinin sฤฑfฤฑrlanmasฤฑnฤฑ saฤlayan Tercihli Ticaret Anlaลmasฤฑ’nฤฑn da ihracata ekstra ivme kazandฤฑracak. Burada en kritik konu, yaptฤฑrฤฑmlarฤฑn kalkmasฤฑ ve TTA sonrasฤฑnda yabancฤฑ firmalarฤฑn, Orta Asya รผlkelerine Tรผrkiye ile el ele vererek aรงฤฑlacak olmasฤฑ. Tรผm bu geliลmelerin, Tรผrkiye ihracatฤฑna yรผzde 8-10 arasฤฑnda ek katkฤฑ yapacaฤฤฑnฤฑ deฤerlendiriyoruz.”
Bรผyรผkekลi ayrฤฑca Ekonomi Bakanlฤฑฤฤฑ ve DEฤฐK iลbirliฤiyle de, “Ambargo Sonrasฤฑ ฤฐran Ekonomisi Etki Analizi” yรผrรผttรผklerini belirterek Mart ayฤฑnda รงalฤฑลmanฤฑn sonuรงlarฤฑnฤฑ paylaลacaklarฤฑnฤฑ belirtti.
Bรผyรผkekลi, ayrฤฑca OVP kapsamฤฑnda Tรผrkiye’nin ihracat odaklฤฑ bรผyรผme stratejisiyle bรผyรผk atฤฑlฤฑmlar gerรงekleลtireceฤini, ayrฤฑca Ar-Ge Reform Paketi ile 2016 yฤฑlฤฑnฤฑn bir dรถnรผลรผm, atฤฑlฤฑm ve fฤฑrsat yฤฑlฤฑ olmasฤฑnฤฑ beklediklerini dile getirerek ลรถyle devam etti.
OVP’ye gรถre ihracatฤฑn 2016 yฤฑlฤฑnda 155.5 milyar dolar olmasฤฑ bekleniyor.
