Tรผrkiye Cumhuriyeti Merkez Bankasฤฑ (TCMB) tarafฤฑndan รผรง aylฤฑk dรถnemleri kapsayacak ลekilde hazฤฑrlanan Banka Kredileri Eฤilim Anketiโnin ikincisi yayฤฑnlandฤฑ. Banka kredilerinin eฤilimlerinin izlenmesi ve deฤerlendirilmesi amacฤฑyla hazฤฑrlanan anket sonuรงlarฤฑna gรถre; Nisan-Haziran 2015 dรถneminde bankalar; genel olarak iลletmelere kullandฤฑrฤฑlan kredilere uygulanan standartlarฤฑ sฤฑnฤฑrlฤฑ รถlรงรผde sฤฑkฤฑlaลtฤฑrdฤฑ. Standartlarฤฑn sฤฑkฤฑlaลtฤฑrฤฑlmasฤฑnฤฑn ardฤฑndaki nedenler olarak; genel ekonomik faaliyetlere iliลkin beklentiler baลta olmak รผzere risk algฤฑsฤฑna iliลkin faktรถrler gรถsterilirken, standartlarฤฑ gevลetici yรถnde etkileyen ana faktรถrler sermaye yeterliliฤi ile ilgili kฤฑsฤฑtlar, diฤer bankalarฤฑn ve banka dฤฑลฤฑ mali kesimin rekabeti oldu. 2015 yฤฑlฤฑnฤฑn รผรงรผncรผ รงeyreฤi iรงin beklenti, standartlardaki sฤฑkฤฑlaลtฤฑrmanฤฑn sรผreceฤi yรถnรผnรผ gรถsterdi.
Bireysel kredilere uygulanan standartlarฤฑn deฤiลimi incelendiฤinde ise bireysel kredi tรผrlerinden konut ve taลฤฑt kredilerinde standartlarฤฑ temelde aynฤฑ bฤฑrakฤฑrken, diฤer bireysel kredilerde ise sฤฑnฤฑrlฤฑ รถlรงรผde gevลetti. Diฤer bireysel kredilere uygulanan standartlarฤฑn gevลetilmesinin ardฤฑndaki nedenler, diฤer bankalarฤฑn rekabeti baลta olmak รผzere banka dฤฑลฤฑ mali kesimin rekabeti, fon maliyetleri ve bilanรงo kฤฑsฤฑtlamalarฤฑ, genel ekonomik faaliyetlere iliลkin beklentiler, tรผketicilerin kredi itibarฤฑ ve talep edilen teminatlara iliลkin riskler olarak gรถrรผldรผ. Gelecek รงeyrek dรถnem iรงin beklenti; konut kredilerine uygulanan standartlarฤฑn sฤฑkฤฑlaลtฤฑrฤฑlacaฤฤฑ, taลฤฑt ve diฤer bireysel kredilere uygulanan standartlarฤฑn ise gevลetileceฤi yรถnรผnde oldu.
ฤฐลLETMELERฤฐN BANKA KREDฤฐLERฤฐNE OLAN TALEBฤฐ OLUMSUZ SEYฤฐR ฤฐZLEDฤฐ
Nisan-Haziran 2015 dรถneminde kredi talepleri incelendiฤinde; iลletmelerin banka kredilerine olan talebi bir รถnceki รงeyrekte olumsuz bir seyir izlerken bu รงeyrekte toparlanma eฤilimi gรถsterdi. Konut kredilerinde talep artฤฑลฤฑ bir รถnceki รงeyreฤe gรถre รถnemli dรผzeyde yavaลlarken, taลฤฑt kredileri ile diฤer bireysel kredilere olan talep dรผzeylerinde bir miktar artฤฑล gรถzlendi.
Krediyi kullanan firma รถlรงeฤi aรงฤฑsฤฑndan bakฤฑldฤฑฤฤฑnda; bir รถnceki รงeyreฤe kฤฑyasla, kรผรงรผk ve orta รถlรงekli iลletmelerin kredi talebi azalmaya devam ederken, bรผyรผk iลletmelerin kredi talebinde รถnemli bir deฤiลiklik yaลandฤฑ. Vade yapฤฑsฤฑ ve para cinsi aรงฤฑsฤฑndan krediler incelendiฤinde; hem kฤฑsa vadeli hem de uzun vadeli kredilere olan talebin temelde deฤiลmediฤi; Tรผrk Lirasฤฑ cinsinden aรงฤฑlan kredilere olan talep artarken, yabancฤฑ para cinsinden aรงฤฑlan kredilere olan talepteki azalฤฑลฤฑn yavaลlayarak sรผrdรผฤรผ belirlendi.
BฤฐREYSEL KREDฤฐ TรRLERฤฐNDE TALEBฤฐN GERฤฐLEMESฤฐ BEKLENฤฐYOR
2015 yฤฑlฤฑnฤฑn รผรงรผncรผ รงeyreฤinde de bireysel kredi tรผrlerinde talebin gerilemesi, iลletmelere kullandฤฑrฤฑlan kredilerin talebinde รถnemli รถlรงรผde artฤฑล yaลanmasฤฑ bekleniyor.
ฤฐลletmelere verilen kredilerde, sabit yatฤฑrฤฑmlar, birleลmeler/satฤฑn almalar ve yeniden yapฤฑlanma, hisse senedi ihracฤฑ ile diฤer bankalardan alฤฑnan krediler ve borรงlanmak iรงin menkul kฤฑymet ihracฤฑ talebi azaltฤฑcฤฑ yรถnde etkilerken; borcun yeniden yapฤฑlandฤฑrฤฑlmasฤฑ, satฤฑcฤฑlarฤฑn peลin alฤฑmlarda uyguladฤฑฤฤฑ iskonto ve kolaylฤฑklar, stok artฤฑrฤฑmฤฑ ve iลletme sermayesi gereksinimi ile banka dฤฑลฤฑ mali kesimden alฤฑnan krediler talebi artฤฑrฤฑcฤฑ yรถnde etkileyen faktรถrler oldu. Sรถz konusu artฤฑrฤฑcฤฑ ve azaltฤฑcฤฑ etkilerin dengelenmesi sonucunda iลletmelerin kredi talebi deฤiลmedi. Konut kredileri aรงฤฑsฤฑndan bakฤฑldฤฑฤฤฑnda, bireysel tasarruflar, diฤer bankalardan saฤlanan krediler, diฤer finansman kaynaklarฤฑ, krediler รผzerindeki vergi ve benzeri yรผkler ve konut piyasasฤฑna iliลkin beklentiler talep artฤฑลฤฑnฤฑn ardฤฑndaki faktรถrler olurken, tรผketici gรผveninin talebi azaltan tek faktรถr olduฤu gรถrรผldรผ.
Taลฤฑt kredilerinde; taลฤฑt piyasasฤฑna iliลkin beklentiler, tรผketici gรผveni, taลฤฑt alฤฑmฤฑ dฤฑลฤฑndaki tรผketici harcamalarฤฑ, bireysel tasarruflar ile krediler รผzerindeki vergi ve benzeri yรผkler talepteki artฤฑลฤฑn nedenleri olarak sฤฑralandฤฑ. Diฤer bankalardan saฤlanan krediler ve diฤer finansman kaynaklarฤฑ ise talebi azaltan faktรถrler oldu. Diฤer bireysel kredilerde ise dayanฤฑklฤฑ tรผketim mallarฤฑna yapฤฑlan harcama, menkul kฤฑymet alฤฑmlarฤฑ, bireysel tasarruflar, diฤer bankalardan saฤlanan krediler ve diฤer finansman kaynaklarฤฑ talep artฤฑลฤฑna neden olurken, tรผketici gรผveni ve krediler รผzerindeki vergi ve benzeri yรผkler kredi talebini azaltan faktรถrler oldu.
BANKALAR DAHA RฤฐSKLฤฐ KREDฤฐLER รZERฤฐNDEKฤฐ KAR MARJLARINI KISTI
ฤฐลletmelere kullandฤฑrฤฑlan kredilere uygulanan kredi koลul ve kurallarฤฑna bakฤฑldฤฑฤฤฑnda; bankalarฤฑn ortalama krediler ile ve daha riskli krediler รผzerinden aldฤฑklarฤฑ kรขr marjlarฤฑnฤฑ ve faiz dฤฑลฤฑnda alฤฑnan รผcret ve komisyonlarฤฑ artฤฑrmaya devam ettiฤi, kredi ya da kredi limitinin bรผyรผklรผฤรผne iliลkin koลullarฤฑ, kredi sรถzleลmesi รถzel koลullarฤฑnฤฑ, vade ve teminat ihtiyacฤฑnฤฑ ise gevลettiฤi tespit edildi.
Bireysel kredilere uygulanan koลul ve kurallar aรงฤฑsฤฑndan bakฤฑldฤฑฤฤฑnda; tรผm bireysel kredi tรผrlerinde bankalarฤฑn ortalama krediler ile daha riskli krediler รผzerindeki kar marjlarฤฑnฤฑ kฤฑstฤฑklarฤฑ ve diฤer tรผm koลul ve kurallarฤฑn da gevลetildiฤi gรถrรผldรผ.
FONLAMA KOลULLARINDAKฤฐ SIKILAลMA SรRECEK
Bankalarฤฑn fon saฤlama imkรขnlarฤฑnฤฑn geliลimi incelendiฤinde; yฤฑlฤฑn ikinci รงeyreฤinde yurtiรงi fonlama koลullarฤฑndaki sฤฑkฤฑlaลtฤฑrmanฤฑn artarak sรผrdรผฤรผ gรถrรผldรผ. 2014 yฤฑlฤฑnฤฑn son รงeyreฤinde gevลetilmiล olan yurtdฤฑลฤฑ fonlama koลullarฤฑ ise hem fonlama maliyetinin hem de diฤer koลul ve kurallarฤฑnฤฑn etkisiyle bu dรถnemden itibaren sฤฑkฤฑlaลtฤฑrฤฑldฤฑ. 2015 yฤฑlฤฑnฤฑn รผรงรผncรผ รงeyreฤinde, fonlama koลullarฤฑndaki sฤฑkฤฑlaลmanฤฑn yurtiรงinde azalarak, yurtdฤฑลฤฑnda ise artarak sรผrmesi bekleniyor.
