Kรผresel merkez bankalarฤฑnฤฑn รผst dรผzey yetkililerinin bir araya geldiฤi Wyoming, Jackson Holeโda Fed Baลkanฤฑ Janet Yellen pek รงok katฤฑlฤฑmcฤฑnฤฑn dรถrt gรถzle beklediฤi bazฤฑ aรงฤฑklamalar yaptฤฑ. Yellen, faiz oranlarฤฑ mevcut dรผลรผk seviyelerdeki seyri sรผrdรผrse de ABD Merkez Bankasฤฑโnฤฑn yeni ve beklenmedik bir resesyon tehdidi altฤฑnda kullanฤฑlacak politika araรงlarฤฑ bakฤฑmฤฑndan cephanesiz kalmayacaฤฤฑnฤฑ sรถyledi. Ancak รถte tarafta Kansas Fedโin yฤฑllฤฑk sempozyumunda pek รงok ekonomist kรผresel para politikalarฤฑ ile ilgili endiลelerini dile getirdi. Batฤฑlฤฑ merkez bankalarฤฑnฤฑn, hรผkรผmetlerin diฤer birimlerinin desteฤi olmadan bรผyรผmeyi teลvik etmek iรงin yeterli alana sahip olup olmadฤฑฤฤฑ ve negatif faiz gibi radikal รถnlemlerin olasฤฑ yansฤฑmalarฤฑ tartฤฑลฤฑldฤฑ. Kรผresel finansal krizden 8 yฤฑl sonra ABD de dรขhil olmak รผzere dรผnyanฤฑn รถnde gelen ekonomileri sรผrekli hedefin altฤฑnda kalan enflasyon, rekor dรผลรผk seviyelerdeki faiz oranlarฤฑ ve zayฤฑf bรผyรผme ile baล etmeye รงalฤฑลฤฑyor. Bรผtรงe aรงmazlarฤฑ ile ilgili kรถtรผ bir mazisi olan ABD gibi รผlkelerde kanun yapฤฑcฤฑlarฤฑn aldฤฑฤฤฑ รถnlemler olmazsa merkez bankalarฤฑ dรผลรผk bรผyรผme sarmalฤฑnda sฤฑkฤฑลฤฑp kalabilir ki bu da onlarฤฑ bir sonraki ekonomik krizde oldukรงa savunmasฤฑz bฤฑrakฤฑr.
Chicago รniversitesi profesรถrlerinden ve eski bir Fed Guvernรถrรผ olan Randall Kroszner, โMerkez bankalarฤฑnฤฑn hala biraz cephaneleri var ancak kriz รถncesindeki kadar efektif olamayabilirler. Pek รงok merkez bankasฤฑndan yapamayacaklarฤฑ ลeyler isteniyor. Merkez bankalarฤฑ deflasyonla mรผcadele etmeyi deneyebilir ama bรผyรผme yaratmazlarโ dedi.
Cleveland Fed Baลkanฤฑ Loretta Mester ise verdiฤi bir rรถportajda, Fedโin olasฤฑ bir ekonomik kriz karลฤฑsฤฑnda faiz indirimlerinin yanฤฑ sฤฑra parasal geniลleme ve sรถzlรผ yรถnlendirme gibi etkisi kanฤฑtlanmฤฑล araรงlara gรผvenebileceฤini sรถyledi. Ancak San Francisco Fed Baลkanฤฑ John Williams da dรขhil olmak รผzere bazฤฑ meslektaลlarฤฑ Fedโin %2โlik enflasyon hedefini yรผkseltme fikrini รถne atarken, Mester hedefin ลu anki seviyesinden memnun olduฤunu ifade etti. Mester, โPara politikasฤฑ ile birlikte mali bir politikaya da sahip olabilsek daha gรผรงlรผ bir ekonomimiz olacaฤฤฑna inanฤฑyorum. Bu durum, รถzellikle ABD ekonomisinin uzun vadeli bรผyรผme potansiyelini etkileyen konularda mali bir politikamฤฑz olmasฤฑ gerekiyorโ ifadelerini kullandฤฑ.
Yellen Wyomingโte yaptฤฑฤฤฑ konuลmasฤฑnda ABDโnin bรผtรงe politikasฤฑnda resesyon risklerine karลฤฑ kullanฤฑlabilecek โdaha bรผyรผk รถlรงekli otomatik istikrar saฤlayฤฑcฤฑlarโa olan ihtiyaรงtan bahsetti. Yellen, iลsizlik yardฤฑmฤฑ ve vergilerin istikrar saฤlayฤฑcฤฑ unsurlar olarak kullanฤฑlabileceฤini ve ekonomideki dalgalanmalarฤฑn etkilerini hafifletebileceฤini belirtti. Ancak hem Cumhuriyetรงiler hem de Demokratlarฤฑn Fed รผzerinde kurduฤu politik baskฤฑ, Yellenโin bรผtรงesel bir reform sรถylemini tam anlamฤฑyla dile getirmesini engelledi gibi gรถrรผnรผyor. Yellen ve diฤer merkez bankacฤฑlarฤฑ Jackson Holeโda bunun yerine kendi politika araรงlarฤฑ ile ilgili iyimser demeรงler vermeye yoฤunlaลtฤฑlar. Bu anlamda Fed baลkanฤฑnฤฑn konuลmasฤฑ negatif faizlerin yarattฤฑฤฤฑ etkiye fazla deฤinmemesi bakฤฑmฤฑndan รถnemliydi.
Avrupa ve Japonyaโda merkez bankalarฤฑ, ekonomi ve enflasyonlarฤฑnฤฑ canlandฤฑrmak adฤฑna faizleri negatif seviyelerinde altฤฑna itenler arasฤฑnda yer alฤฑyor. รte yandan ABDโli politika yapฤฑcฤฑlar da negatif faiz uygulamasฤฑnฤฑn, para piyasasฤฑ yatฤฑrฤฑm ortaklฤฑklarฤฑ dรขhil olmak รผzere banka-dฤฑลฤฑ oyuncularฤฑn etkili olduฤu kendi karmaลฤฑk finansal sistemlerinde nasฤฑl bir etki yaratabileceฤini sorguluyor. Mester, federal fon oranฤฑnฤฑn negatif alana รงekilmesine karลฤฑ รงฤฑkacaฤฤฑnฤฑ belirtirken, diฤer Fed yetkilileri de ลรผpheci bir yaklaลฤฑm sergiliyor. St. Louis Fed Baลkanฤฑ Bullard, โNegatif faizler dรผnya genelinde ลรผphesiz ki farklฤฑ yansฤฑmalar alฤฑyor. ABDโde gerรงekleลmesinin mรผmkรผn olmadฤฑฤฤฑnฤฑ dรผลรผnรผyorumโ dedi.
Japonya Merkez Bankasฤฑ (BoJ), parasal geniลleme planฤฑna negatif faizleri de eklemesine raฤmen hala zayฤฑf bรผyรผme ve enflasyonla mรผcadele ediyor. Bu ortamda emeklilik fonlarฤฑ ve sigorta ลirketleri gibi bรผyรผk finansal gruplar daha uzun bir sรผre bรถyle kalmasฤฑ beklenen dรผลรผk faiz ortamฤฑnฤฑn getirilerine verdiฤi zarardan ลikรขyetรงi.
Avupa Merkez Bankasฤฑ (ECB) negatif faiz politikasฤฑndan bazฤฑ pozitif sonuรงlar aldฤฑฤฤฑna inanฤฑyor, ancak ECBโnin Yรถnetim Kurulu รผyelerinden Benoit Coeure, Jackson Holeโdayaptฤฑฤฤฑ konuลmada geleneksel olmayan politikalarฤฑn istenmeyen sonuรงlar yaratabileceฤini sรถyledi ve uyarฤฑ, โYan etkilerin oluลturabileceฤi negatif sonuรงlarฤฑ gรถz ardฤฑ edemeyizโ.
Negatif faiz uygulamasฤฑnฤฑn faydalฤฑ olup olmayacaฤฤฑnฤฑn bireysel finansal sisteme baฤlฤฑ olduฤu sรถylenebilir. Dรผลรผk faiz oranlarฤฑnฤฑn bankacฤฑlฤฑk sistemi ve yerel regรผlasyonlarla olan etkileลim biรงimi dolayฤฑsฤฑyla verimsiz hale gelmesi ihtimalini araลtฤฑran Princeton รniversitesi profesรถrlerinden Markus Brunnermeier ลunlarฤฑ sรถyledi: โEvet, faizleri negatife รงekebilirsiniz. Ama yapmadan รถnce bankacฤฑlฤฑk sisteminizi kontrol etmeniz gerekir ve bu ortamฤฑ uzun sรผre devam ettirmemelisiniz.โ
New York รniversitesi Dekanฤฑ Peter Henry ise merkez bankacฤฑlarฤฑnฤฑn ekonomiye taban saฤlayacak araรงlara halen sahip olduฤunu ancak politika yapฤฑcฤฑlarฤฑn gรถรง, ticaret ve mali reform gibi alanlarda alacaฤฤฑ aksiyonlar olmadan bรผyรผme iรงin bir sฤฑรงrama yaratamayacaklarฤฑnฤฑ vurguladฤฑ. Henry, โNegatif faiz ortamฤฑ yatฤฑrฤฑmlarda henรผz bir toparlanma saฤlamฤฑล deฤil. Dolayฤฑsฤฑyla engel teลkil eden etmenlerin varlฤฑฤฤฑnฤฑ sorgulamak gerekirโ dedi.
Daha net konuลan Meksika Merkez Bankasฤฑ Guvernรถrรผ Aguston Carstens da โHรผkรผmetlerin diฤer birimleri adฤฑm atmalฤฑ. Bu tartฤฑลmalardan รงฤฑkan sonuรง sฤฑnฤฑrlara ulaลtฤฑฤฤฑmฤฑza iลaret ediyor. Pek รงok รผlkede para politikasฤฑ etkinliฤini yitirdiโ dedi.
