Boฤaziรงi รniversitesi Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araลtฤฑrma Enstitรผsรผ Mรผdรผrรผ Prof. Dr. Haluk รzener, “ลu anda 7.2’lik bir enerji birikmiล durumda. Dolayฤฑsฤฑyla 1 ay sonra olabilir, 15 gรผn sonra olabilir, 10 sene sonra olabilir diyemiyoruz ama biz bu periyot iรงerisinde bazฤฑ depremlerle karลฤฑlaลacaฤฤฑz” dedi.
Boฤaziรงi รniversitesi, ฤฐstanbul Teknik รniversitesi (ฤฐTร) ve Ankara รniversitesi’nden bilim insanlarฤฑ, son 1500 yฤฑlฤฑn deprem verilerini inceleyerek ฤฐstanbul ve รงevresi iรงin olasฤฑ depremin bรผyรผklรผฤรผne dair senaryolar hazฤฑrladฤฑ. Hazฤฑrlanan senaryoya gรถre, ฤฐstanbul’un hemen gรผneyinde yer alan Kuzey Anadolu Fayฤฑ’nda doฤudan batฤฑya doฤru sฤฑrasฤฑyla 7.5, 7.4 ve 7.2 bรผyรผklรผฤรผnde depremler bekleniyor.
“1500 yฤฑllฤฑk deprem kayฤฑtlarฤฑnฤฑ inceledik”
Deprem senaryosuyla ilgili aรงฤฑklamada bulunan Boฤaziรงi รniversitesi Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araลtฤฑrma Enstitรผsรผ Mรผdรผrรผ Prof. Dr. Haluk รzener, “Tarihsel depremler ve kayฤฑtlarฤฑn devam edeceฤi gibi bir dรผลรผncemiz varsa, bu periyotun dolmasฤฑ iรงin minimum 2, maksimum 4 tane daha depreme ihtiyacฤฑmฤฑz var” dedi.
“Biz bu รงalฤฑลmayฤฑ yaparken 1500 yฤฑllฤฑk deprem kayฤฑtlarฤฑnฤฑ inceledik” diyen รzener, “Fayฤฑn yerlerini tespit ettik, son yฤฑllardaki sismik aktiviteyi, GPS hฤฑzlarฤฑnฤฑ inceledik ki Kuzey Anadolu Fayฤฑ’nฤฑn 2,5 santim civarฤฑnda bir hฤฑzla Gรผneybatฤฑ yรถnรผnde hareket ettiฤini biliyoruz. Bรถylelikle bir enerji birikiyor. Kuzey Anadolu Fayฤฑ’nฤฑn Marmara Denizi iรงinde henรผz kฤฑrฤฑlmamฤฑล olan kฤฑsmฤฑnฤฑn ne kadarlฤฑk deprem รผretebileceฤi konusunda detaylฤฑ bir รงalฤฑลma. Biz depremleri kรผmelediฤimizde aslฤฑnda 7 tane periyod buluyoruz. Bu periyotlar iรงinde dรผลen depremlere baktฤฑฤฤฑmฤฑz zaman, her bir kรผmede 4 ila 6 deprem olduฤunu tespit ediyoruz. ฤฐรงinde bulunduฤumuz periyotta ise sadece 2 deprem olduฤunu gรถrรผyoruz. Dolayฤฑsฤฑyla tarihsel depremler ve kayฤฑtlarฤฑn devam edeceฤi gibi bir dรผลรผncemiz varsa, bu periyotun dolmasฤฑ iรงin minimum 2, maksimum 4 tane daha depreme ihtiyacฤฑmฤฑz var. Bu yapฤฑlan hesaplamalara gรถre Marmara Denizi iรงerisinde Kuzey Anadolu Fayฤฑ’nฤฑn 3 tane farklฤฑ segmentinin olduฤu, bu segmentlerinde 7.2, 7.4, 7.5 bรผyรผklรผฤรผnde deprem รผretecek potansiyele sahip olduฤunu ortaya koyuyoruz” diye konuลtu.
“ลu anda 7.2’lik bir deprem olursa sรผrpriz olmaz”
รzener, “ลu ana kadar elde ettiฤimiz bilgilerle ลu anda bu rรถportajฤฑ yaparken 7.2 bรผyรผklรผฤรผnde bir deprem olursa sรผrpriz olmamasฤฑ lazฤฑm. Yani ลu anda 7.2’lik bir enerji birikmiล durumda. Dolayฤฑsฤฑyla 1 ay sonra olabilir, 15 gรผn sonra olabilir, 10 sene sonra olabilir diyemiyoruz. Ama biz bu periyot iรงerisinde bazฤฑ depremlerle karลฤฑlaลacaฤฤฑz” ลeklinde konuลtu.
Haluk รzener, “Marmara Denizi iรงinde olacak depremde, nรผfus yoฤunluฤuna bakarsanฤฑz tabii ki ฤฐstanbul baลta olmak รผzere รงevre iller, belki bir 10 tane il bu depremden etkilenecek. Ama tabii ki baลta 15-17 milyon diye telaffuz ettiฤimiz nรผfus yoฤunluฤu olan ฤฐstanbul, en รงok etkilenecek kent olacak. Nรผfusun yoฤun olmasฤฑ, ekonominin kalbi olmasฤฑ, sanayinin kalbi olmasฤฑ dolayฤฑsฤฑyla ฤฐstanbul, Marmara bรถlgesi รงok รถnemli ” ifadesini kullandฤฑ.
“Kentsel dรถnรผลรผm biran รถnce tamamlanmalฤฑ”
รzener, “Deprem รถldรผrmez bina รถldรผrรผr. Dolayฤฑsฤฑyla deprem gรผvenli binalarda yaลamamฤฑz lazฤฑm. Bu noktada karar vericilere bรผyรผk rol dรผลรผyor. Karar vericiler belli รถnlemler almalฤฑ. Bunlarฤฑn en bรผyรผฤรผ de kentsel dรถnรผลรผm’. Kentsel dรถnรผลรผmรผn biran รถnce tamamlanmasฤฑ, hedeflerin takip edilmesi bรผyรผk รถnem taลฤฑyor. Ve bu sรผre iรงerisinde bize dรผลen ลey, belki biraz dua etmek, olasฤฑ depremin biraz bizi beklemesi ve dolayฤฑsฤฑyla depreme hazฤฑr hale gelmemiz. รevre ve ลehircilik Bakanฤฑ Murat Kurum, yฤฑllฤฑk kentsel dรถnรผลรผm hedefinin 300 bin olduฤunu sรถyledi. 20 yฤฑlda bu iลin tamamen รงรถzรผleceฤinden bahsetti. Biz bilim insanlarฤฑ olarak bu hedefleri รงok รถnemsiyoruz. Bu hedefler gรผzel ama takip edip gerรงekleลtirmek kesinlikle karar vericilere dรผลรผyor. รmit ediyorum bu kapฤฑda olan Marmara depremi bizi 20 yฤฑl bekler” ifadelerini kullandฤฑ.
“Tsunamiyi de boล geรงmeyelim”
Prof. Dr. Haluk รzener, “Olasฤฑ depremle birlikte tsunami de olur mu” sorusuna ise ลu yanฤฑtฤฑ verdi:
“Tarihsel kayฤฑtlarda da Marmara Denizi iรงerisinde Tsunami gรถrรผlmรผล. Hayalinize Uzak Doฤu’da depremlerden sonra olan tsunamiler gelmesin. Kuzey Anadolu Fayฤฑ’nฤฑn batฤฑ kesimindeki fay doฤrultu atฤฑmlฤฑ bir fay. รok ciddi bir tsunami beklenmeyebilir. Marmara Denizinde olabilecek tsunami aรงฤฑkรงasฤฑ deniz tabanฤฑnda meydana gelecek heyelanlardan sonra olacak. Bu heyelanlardan sonra oluลacak dalgalar tsunami yaratacak. Marmara Denizi iรงin arkadaลlarฤฑmฤฑzฤฑn yaptฤฑฤฤฑ simรผlasyon รงalฤฑลmalarฤฑnda 2 – 2 metre 20 santim gibi dalga boyu yรผkseklikleri geliyor. ลunu sรถyleyeyim, Tsunami olacaktฤฑr ama Marmara Denizinde olacak depremden sonra meydana gelecek zararlar, tsunaminin meydana getireceฤi zararlardan รงok kat ve kat bรผyรผk olacaktฤฑr. Ancak tsunamiyi de boล geรงmeyelim, biliyorsunuz Bodrum-Kos depremi oldu. Oradan sonra oluลan kรผรงรผk bir tsunami dalgasฤฑ, 30 santimlik yรผkseklikteki bir dalga denizdeki teknelerin รงarpฤฑลmasฤฑna sebep oldu. Dolayฤฑsฤฑyla diz kapaฤฤฑnฤฑ geรงecek miktardaki bir tsunami dalgasฤฑ aรงฤฑkรงasฤฑ insanlarฤฑn yaralanmasฤฑna ve รถlรผmรผne sebep olacaktฤฑr. Dolayฤฑsฤฑyla olasฤฑ bir Marmara Denizi depreminden sonra vatandaลlarฤฑ meraklฤฑ bir ลekilde kฤฑyฤฑya, deniz kenarlarฤฑna gitmektense iรง bรถlgelere yรผksek kesimlere gitmelerini รถneriyoruz”
