Son dรถnemde zamlar nedeniyle kiracฤฑlarla mรผlk sahibi arasฤฑndaki anlaลmazlฤฑklarฤฑn arttฤฑ.
Gayrimenkul Hukuku Derneฤi Baลkanฤฑ Ali Gรผvenรง Kiraz, konuya iliลkin yaptฤฑฤฤฑ deฤerlendirmede, รถzellikle eski kiracฤฑlar ile mรผlk sahipleri arasฤฑnda sorunlar yaลandฤฑฤฤฑna vurgu yaptฤฑ.
Kiraz, gelinen noktada ev sahiplerinin, yeni kiracฤฑyฤฑ istedikleri zaman รงฤฑkarabilmek iรงin, boล veya tarihli tahliye taahhรผdรผ istediฤini kaydederek, sรถzlerini ลรถyle sรผrdรผrdรผ:
“Ayrฤฑca su, elektrik ve doฤal faturasฤฑnฤฑ kiracฤฑ รผzerine yapmฤฑyorlar. Ev sahibi herhangi bir sรถzleลme yapmadan ‘Burada oturabilirsin, al anahtarฤฑnฤฑ. Ancak faturalar benim รผzerime olacak. Fatura geldikรงe size ibraz ederim’ diyor. Kiracฤฑ bu ลekilde kalmayฤฑ kabul ederse, ilerleyen zamanlarda fฤฑrsatรงฤฑ ev sahibi istediฤi an su, elektrik ve doฤalgazฤฑ kapattฤฑrฤฑyor.
DASK poliรงesi veya herhangi bir sรถzleลme olmadฤฑฤฤฑ iรงin kiracฤฑ abonelikleri รผzerine alamฤฑyor. Bรถyle bir durumda kiracฤฑ hak da talep edemiyor. รรผnkรผ, kiracฤฑnฤฑn hukuki anlamda hakkฤฑnฤฑn korunmasฤฑ veya mahkemeye baลvurabilmesi iรงin ‘mal sahibinin aldฤฑฤฤฑ kirayฤฑ beyan etmesi’ veya ‘kiracฤฑnฤฑn oturduฤu evi ikametgah olarak kullandฤฑฤฤฑnฤฑ bildirmesi’ gerekiyor. Bu nedenle herhangi bir hukuki yaptฤฑrฤฑm yapฤฑlamฤฑyor.”
Ali Gรผvenรง Kiraz, kiracฤฑlara, ev sahibi ile kira sรถzleลmesi yaparken ลu 6 hususa dikkat etmeleri gerektiฤini aรงฤฑkladฤฑ:
“Birincisi; kiracฤฑ mutlaka ve mutlaka yazฤฑlฤฑ kira sรถzleลmesi yapmalฤฑ. Sรถzlรผ kira sรถzleลmesine itibar edilmemeli.
ฤฐkincisi; kiracฤฑ, kira sรถzleลmesiyle birlikte imza attฤฑฤฤฑ tarihte meskenin DASK poliรงesini mutlaka almalฤฑ.
รรงรผncรผsรผ; taลฤฑnmaza iliลkin elektrik, su ve doฤalgaz gibi tรผm genel abonelik hizmetleri kiracฤฑ รผzerinden yapฤฑlmalฤฑ.
Dรถrdรผncรผsรผ; kiracฤฑ asla boล tahliye taahhรผdรผ dรผzenlememeli. Eฤer bรถyle bir ลey dรผzenlenecekse tahliye tarihi net olmalฤฑ.
Beลincisi; kiracฤฑ, kira bedeli ve kullanฤฑm kaynaklฤฑ vergiler dฤฑลฤฑnda hiรงbir verginin ve yan giderlerin kendisine รถdetilmesini kabul etmemeli. Mesela emlak vergisi, ecrimisil รถdemesi, taลฤฑnmazฤฑn aynฤฑndan kaynaklanan vergiler mal sahibinin รถdemekle yรผkรผmlรผ olduฤu vergilerdir. Kiracฤฑ sadece kullanฤฑm kaynaklฤฑ รถdemeleri yapmalฤฑdฤฑr.”
Gayrimenkul Hukuku Derneฤi Baลkanฤฑ Kiraz, altฤฑncฤฑ husus olarak, kira sรถzleลmesine “taลฤฑnmazฤฑn mรผlkรผnden kaynaklฤฑ yatฤฑrฤฑm bรผtรงesinin tรผm kalemlerinin mal sahibince รถdenmesi” hususunun eklenmesi gerektiฤini vurguladฤฑ.
Burada zaman zaman kiracฤฑ ile mรผlk sahibi arasฤฑnda sorun yaลanabildiฤini dile getiren Kiraz, “Mesela asansรถrรผn deฤiลtirilmesi mรผlk sahibinin, bakฤฑm รผcreti kiracฤฑnฤฑn; kombi deฤiลtirilmesi mรผlk sahibinin, bakฤฑmฤฑ kiracฤฑnฤฑn sorumluluฤundadฤฑr.
Binanฤฑn boyanmasฤฑ ve gรผรงlendirilmesi mal sahibine aitken, bahรงe ve รงevre bakฤฑmฤฑ รผcretlerini kiracฤฑnฤฑn รถdemesi gerekiyor. Apartman gรถrevlisinin maaลฤฑ kiracฤฑya, kฤฑdem tazminatฤฑ mal sahibine aittir. bu รถrnekleri รงoฤaltabiliriz” ลeklinde konuลtu.
Kiraz, sรถzleลmelerde bu hususlarฤฑn aรงฤฑkรงa belirlenmesi durumunda kiracฤฑnฤฑn, kira tespit davasฤฑna maruz kalmadan yasal artฤฑลฤฑ uygulayarak 5 yฤฑl boyunca oturmaya devam edebileceฤini kaydederek, ลu ifadeleri kullandฤฑ:
“Ayrฤฑca 1+10 yฤฑl boyunca doฤrudan tahliye tehdidiyle karลฤฑ karลฤฑya kalmayacaktฤฑr. Burada kirasฤฑnฤฑ zamanฤฑnda รถdemesi ve yasal artฤฑลฤฑ doฤru ลekilde yapmasฤฑ รถnemli. Mal sahibine haklฤฑ tahliye sebebi oluลturacak bir gerekรงe verilmediฤi sรผrece 10+1 yฤฑl boyunca doฤrudan tahliye tehdidiyle karลฤฑ karลฤฑya kalฤฑnmayacaktฤฑ.
รte yandan mal sahibinin gerรงekten ihtiyacฤฑ varsa ve bunu belgeliyorsa, mรผlk satฤฑlmฤฑลsa ve yeni alan kiลinin de ihtiyacฤฑ varsa, kiracฤฑ borcunu รถdemeyip iki defa ihtara maruz kalmฤฑลsa ve temerrรผde dรผลmรผลse tahliye mal sahibinin hakkฤฑdฤฑr.”
Gayrimenkul Hukuku Enstitรผsรผ Baลkanฤฑ Ali Yรผksel de sรถzleลmelerin uzun sรผreli yapฤฑlmasฤฑnฤฑn kiracฤฑnฤฑn, kฤฑsa olmasฤฑnฤฑn konut sahibinin lehine olduฤunu sรถyledi.
Yรผksel, konutun satฤฑlmasฤฑ halinde yeni malikin kiracฤฑyฤฑ tahliye etmesi hakkฤฑ bulunduฤunu belirterek, “Bu durumdaki riski kaldฤฑrmak iรงin, kira sรถzleลmesinin tapuya ลerh edilmesinde yarar vardฤฑr. ลerh, kiracฤฑyฤฑ koruyacaktฤฑr.” dedi.
Konut sahibinin kendisinin veya รงocuklarฤฑnฤฑn ihtiyacฤฑ iรงin talepte bulunmayacaฤฤฑnฤฑn madde olarak yazฤฑlabileceฤini dile getiren Yรผksel, “Sรถzleลmede, kira artฤฑลฤฑna iliลkin yฤฑllฤฑk oran belirtmek yerine ‘devletin kira oranฤฑnda artฤฑล yapฤฑlacaktฤฑr’ ifadesi artฤฑลla ilgili ileride yaลanacak tartฤฑลma ve davalarฤฑ engelleyecektir. Bu durumda, devletin aรงฤฑkladฤฑฤฤฑ oranlar yฤฑl dรถnรผmรผnde otomatikman artฤฑล olarak yapฤฑlmalฤฑdฤฑr” diye konuลtu.
Yรผksel, kira sรถzleลmesinde, aidat kavramฤฑnฤฑn iรงine nelerin dahil olduฤunun aรงฤฑkรงa belirtilmesi gerektiฤini kaydederek, evde, sรถzleลmeye imza atan kiลi ve ailesi dฤฑลฤฑnda kalacak kiลi varsa bunlarฤฑn belirtilmesi gerektiฤini, aksi takdirde tahliye davasฤฑ aรงฤฑlabileceฤini anlattฤฑ.
Ali Yรผksel, kiracฤฑ veya kiraya verenin vefatฤฑ halinde sรถzleลmenin devam edip etmeyeceฤinin belirtilmesinin รถneminden bahsederek, “Mevcut daire krokisinin sรถzleลmeye eklenmesi daha sonra duvarlarฤฑn kaldฤฑrฤฑldฤฑฤฤฑ ya da tadilat gibi konularda ihtilafฤฑ รถnleyecektir” ifadesini kullandฤฑ.
Depozitonun en fazla 3 aylฤฑk kira bedeli kadar olabileceฤini, bu rakamฤฑn vadeli bir hesapta tutulmasฤฑnฤฑn zorunlu olduฤunu anlatan Yรผksel, erken tahliye halinde kiracฤฑnฤฑn konut sahibi ile birlikte mevcut durumu bir tutanakla tespit ederek teslim etmesinin faydalฤฑ olacaฤฤฑnฤฑ bildirdi.
Yรผksel, home ofis olarak kullanฤฑm ลekliyle evden รงalฤฑลฤฑlacak bir ลirket sรถz konusu ise kontrata yazฤฑlmasฤฑ gerektiฤini belirterek, kiracฤฑlarฤฑ, kentsel dรถnรผลรผme girme riski olan binalara masraf yapmamalarฤฑ konusunda uyardฤฑ.
