ODTร รฤretim Gรถrevlisi Prof. Dr. Ebru Voyvoda ve Bilkent รniversitesi’nden Prof. Dr. Erinรง Yeldan’ฤฑn birlikte hazฤฑrladฤฑklarฤฑ Covid-19 Raporu, salgฤฑnฤฑn ekonomiye etkilerini ortaya koydu. Rapora gรถre gayri safi yurt iรงi hasฤฑlada (GSYH) yรผzde 26,7, toplam istihdamda ise yรผzde 22,8’lik kayฤฑp yaลanacak, iลsizlik ise yรผzde 33โe yรผkselecek.
Rapora gรถre, faydasฤฑ maliyetinden รงok daha fazla olan halka doฤrudan gelir desteฤi verilmesi, bu bรผyรผk รงรถkรผลe รงare olabilir.
neden olacaฤฤฑnฤฑ ortaya koyuyor.
Sรถzcรผ’den รzlem Ermiล Beyhan’ฤฑn haberine gรถre, iลsizlik oranฤฑ yรผzde 14 dรผzeyinden yรผzde 33’e yรผkselecek. รalฤฑลma, iลsiz sayฤฑsฤฑnฤฑn 4.7 milyon kiลiden 11.7 milyona รงฤฑkacaฤฤฑna vurgu yapฤฑyor. Tรผm bu geliลmelerin sonunda hane halkฤฑ harcanabilir gelirlerinin 2019’a gรถrece olarak yรผzde 46 dรผลeceฤi tahmin ediliyor. Rapora gรถre, bu bรผyรผk รงรถkรผลรผn gelir eลitsizliklerini daha da derinleลtirmemesi iรงin halka daฤฤฑtฤฑlacak doฤrudan bir gelir desteฤinin faydasฤฑ, maliyetinden รงok daha fazla olur.
‘Gelir desteฤi verilsin’
Prof. Voyvoda ve Prof. Yeldan, Covid-19 virรผsรผnรผn yol aรงtฤฑฤฤฑ krizin, Tรผrkiye ekonomisinin makroekonomik dengelerinin zayฤฑf olduฤu ve รถzellikle kamu kesiminde bรผtรงe aรงฤฑฤฤฑnฤฑn yรผksek ve sabit sermaye yatฤฑrฤฑm performansฤฑnฤฑn gerilemekte olduฤu bir konjonktรผrde yaลandฤฑฤฤฑnฤฑ vurguluyor.
Raporda Tรผrkiye’nin krize karลฤฑ politika รถnlemlerinin etkinliฤini de kฤฑsฤฑtlayan bu zayฤฑflฤฑklarla uygulanabilecek alternatif bir politika paketi tasarlanฤฑyor. Bu paketin รถnceliฤi hane halklarฤฑ emek gelirlerinin desteklenmesi. Bu รงerรงevede รถnerilen โemek gelir desteฤiโ paketinde, รผcretliler ortalama รผcretin yรผzde 50’si kadar bir รถdeme ile destekleniyor, kรผรงรผk ve orta boy ลirketler ve kendi hesabฤฑna รงalฤฑลan kesime destek veriliyor ve kamu tรผketim harcamalarฤฑ yรผzde 20 dรผzeyinde artฤฑrฤฑlฤฑyor.
Model sonuรงlarฤฑ emek gelir desteฤi paketinin mali yรผkรผnรผn 2019 sabit fiyatlarฤฑyla 123.5 milyar TL dรผzeyinde olacaฤฤฑnฤฑ ve 2019 milli gelirinin yรผzde 2.9’una ulaลacaฤฤฑnฤฑ gรถsteriyor.
‘Bรผtรงe aรงฤฑฤฤฑ azalฤฑr’
รalฤฑลmaya gรถre, bรถyle bir paketin uygulanmasฤฑ ile, hane halklarฤฑ kullanฤฑlabilir รผcret geliri kayฤฑplarฤฑnฤฑn yรผzde 85’i telafi ediliyor ve yurt iรงi GSYH Covid-19 salgฤฑnฤฑnฤฑn yaratmasฤฑ muhtemel dรผzeye gรถrece yรผzde 60’lฤฑk bir kazanฤฑm saฤlฤฑyor. Bunun da รถtesinde bu model bรผtรงe aรงฤฑฤฤฑnฤฑ yarฤฑ yarฤฑya azaltฤฑyor. Model sonuรงlarฤฑ, bรถyle bir programฤฑn รถzellikle ara ve yatฤฑrฤฑm mallarฤฑ รผreten sektรถrlerde canlanma yaratacaฤฤฑnฤฑ gรถsteriyor.
‘รarpan etkisi yaratฤฑr’
Prof. Voyvoda ve Prof. Yeldan salgฤฑnฤฑn derinleลtireceฤi gelir eลitsizliฤine karลฤฑ emek gelir desteฤine รถncelik verilmesi gerektiฤini belirtiyor. Raporda, emek gelir desteฤinin neden gerekli olduฤu ลu ifadelerle ortaya konuyor:
โToplumun saฤlฤฑฤฤฑ nedeniyle faaliyeti durdurulan ve gelirini kaybeden insanlara bizzat รถncelikle toplumun destek olmasฤฑ gerekir. ฤฐkinci olarak, bu yรถnde bir gelir desteฤi ekonomik daralmayฤฑ azaltฤฑr; dolayฤฑsฤฑyla, odaklanmฤฑล emek gelir desteฤi programฤฑ sadece destek olunan kiลilere deฤil, รงarpan etkisi ile tรผm topluma olumlu katkฤฑda bulunur.โ
