KPMG Tรผrkiyeโnin dรผnya ve Tรผrkiye ekonomisinde makroekonomik geliลmeleri deฤerlendirdiฤi Bakฤฑลโa gรถre, 2018โin รผรงรผncรผ รงeyreฤinde dรผnya ekonomisi, kรผresel ticaretteki korumacฤฑlฤฑk eฤilimlerinin yayฤฑlmasฤฑ ve Amerikan Merkez Bankasฤฑโnฤฑn faiz artฤฑrma kararฤฑnฤฑn etkisiyle yavaลlama trendine girdi. Finansal koลullardaki deฤiลimden nasibini alan Tรผrkiyeโde ise, dฤฑล talebin gรผcรผnรผ korumasฤฑ, bรผyรผmedeki yavaลlamayฤฑ azalttฤฑ.
KPMG Tรผrkiyeโnin yฤฑlฤฑn her รผรง aylฤฑk dรถnemine iliลkin hazฤฑrladฤฑฤฤฑ Bakฤฑลโฤฑn yeni sayฤฑsฤฑnda 2018โin ilk 9 ayฤฑna ait makro veriler deฤerlendirildi. Bakฤฑลโa gรถre, Temmuz ortasฤฑnda ABD ile yaลanan siyasi gerilim ve buna baฤlฤฑ gelen dolar kurundaki artฤฑล nedeniyle faizlerde hฤฑzlฤฑ bir yรผkseliล yaลayan Tรผrkiye, dฤฑล talebin devamlฤฑlฤฑฤฤฑ sayesinde, geliลmekte olan ekonomileri saran yavaลlama trendinin etkilerini bir รถlรงรผde savuลturmayฤฑ baลardฤฑ.
2018 ilk รงeyrekte yรผzde 7,3 bรผyรผme ivmesini koruyan Tรผrkiye, ikinci รงeyrekte yรผzde 5,2 bรผyรผme ile bir miktar yavaลladฤฑ. รรงรผncรผ รงeyreฤe iliลkin bรผyรผme beklentileri de, yรผksek dรถviz kuru ve enflasyon nedeniyle aลaฤฤฑya รงekildi.
Bakฤฑลโฤฑn 12โnci sayฤฑsฤฑndan yansฤฑyan dรผnya ve Tรผrkiye ekonomisine dair baลlฤฑklar ลรถyle:
FED hฤฑz kesmiyor
2018โin รผรงรผncรผ รงeyreฤinde kรผresel ticaretteki korumacฤฑlฤฑk eฤilimlerinin hayata geรงmesiyle, baลta geliลmekte olan รผlkeler olmak รผzere,bazฤฑ รผlkelerde bรผyรผmede yavaลlama gรถrรผlmeye baลlandฤฑ.
ABD ekonomisinden gelen veriler, gรผรงlรผ bรผyรผmeyi teyit etse de Avrupaโda ihracatรงฤฑ sektรถrler ve รผlkeler รถncรผlรผฤรผnde kademeli yavaลlama sรผrรผyor.
Bu ortamda Amerikan Merkez Bankasฤฑ (Fed) kademeli faiz artฤฑrฤฑmlarฤฑna devam etme yรถnรผnde karar aldฤฑ. Fed faiz artฤฑrฤฑmlarฤฑnฤฑ 2019โda da sรผrdรผreceฤinin sinyalini verdi.
Avrupa frene bastฤฑ
Avrupaโda gรผven endeksleri bรผyรผmenin yavaลladฤฑฤฤฑnฤฑ iลaret ederken, Avrupa Merkez Bankasฤฑ da yฤฑl sonunda varlฤฑk alฤฑm programฤฑnฤฑ sonlandฤฑrmaya hazฤฑrlanฤฑyor.
Euro Bรถlgesiโnden gelen son veriler, kรผresel ticaretteki korumacฤฑ eฤilimlerin ihracatรงฤฑ รผlkelerde yavaลlama iลaretleri ortaya รงฤฑkardฤฑฤฤฑnฤฑ gรถsteriyor. ฤฐkinci รงeyrekte bรถlge ekonomilerinin yฤฑllฤฑk bazda bรผyรผme hฤฑzฤฑ ilk รงeyrekteki yรผzde 2,4โten yรผzde 2,1โe geriledi.รlke bazlฤฑ veriler en belirgin ivme kaybฤฑnฤฑn Fransa ve ฤฐspanyaโda olduฤuna iลaret ediyor. Erken รถncรผ veriler, yavaลlamanฤฑn kรผresel ticaretteki korumacฤฑ adฤฑmlar nedeniyle Almanya ve ฤฐtalyaโda da belirginleลtiฤini ortaya koyuyor.
Jeopolitik gerilimlerin sรผrmesi nedeniyle ham petrol fiyatlarฤฑndaki yรผkseliล de devam ediyor. Dolardaki gรผรงlenmeyle
birlikte dรผnya genelinde รผretim maliyetlerindeki yukarฤฑ yรถnlรผ eฤilim sรผrรผyor.
IMF ve OECD, geliลmelere karลฤฑn dรผnya ekonomisinin 2018โde yรผzde 3,7 bรผyรผyeceฤini รถngรถrรผyor. 2019 yฤฑlฤฑ iรงin de bรผyรผme beklentileri olumlu.
Yavaลlama sฤฑnฤฑrlฤฑ kaldฤฑ
2018โe gรผรงlรผ bir baลlangฤฑรง yapan Tรผrk ekonomisi, yaz aylarฤฑnda ABD ile yaลanan siyasi gerilimin ardฤฑndan gelen dolar kurundaki yรผkseliลle birlikte yavaลlama trendine girdi. Finansal koลullardaki sฤฑkฤฑlaลma, yurtiรงi talebi azaltฤฑrken, dฤฑล talebin gรผcรผnรผ korumasฤฑ, bรผyรผmedeki yavaลlamayฤฑ sฤฑnฤฑrladฤฑ.
Ek รถnlemler ลart
ฤฐkinci รงeyrekte artฤฑลa geรงen enflasyon, รผรงรผncรผ รงeyrekte de hฤฑz kazandฤฑ. Hรผkรผmetin, รถzel sektรถr ve bankalarฤฑn desteฤiyle baลlattฤฑฤฤฑ โEnflasyonla Topyekรผn Mรผcadele Planฤฑโnฤฑn beklenen faydayฤฑ saฤlamasฤฑ iรงin Tรผrkiye Cumhuriyeti Merkez Bankasฤฑโnฤฑn รถnรผmรผzdeki dรถnemde para politikasฤฑnฤฑ daha da sฤฑkฤฑlaลtฤฑrarak ilave destek vermesi gerekeceฤi
olasฤฑ.
Turizmde rekor gelebilir
2018 yazฤฑ, Tรผrk ekonomisinin diฤer sektรถrlerine kฤฑyasla turizmde oldukรงa olumlu havada geรงti. ฤฐlk yarฤฑda turist sayฤฑsฤฑ yรผzde 30,4, turizm gelirleri ise yรผzde 30,6 artฤฑล gรถsterdi. Turizm sezonunun en yรผksek dรถnemi olan Temmuz-Aฤustos aylarฤฑnda da turist sayฤฑsฤฑndaki artฤฑล geรงen yฤฑlฤฑn gรผรงlรผ bazฤฑ nedeniyle bir miktar yavaลlama gรถsterse de devam etti. Yฤฑlbaลฤฑndan bu yana turist sayฤฑsฤฑndaki artฤฑล yรผzde 22,9 olarak gerรงekleลirken, gelirlerde de yรผzde 23 oranฤฑnda artฤฑล yaลandฤฑ. Eylรผl-Aralฤฑk dรถneminde, geรงen yฤฑlฤฑn aynฤฑ dรถnemindeki kadar turist gelmesi halinde, yฤฑl bazฤฑnda bugรผne kadarki en yรผksek turist artฤฑลฤฑna ulaลฤฑlabileceฤi รถngรถrรผlรผyor.
Tarฤฑm ve inลaatta istihdam kaybฤฑ
ฤฐลgรผcรผ piyasasฤฑ 2017โdeki hฤฑzlฤฑ bรผyรผme ve istihdam artฤฑลฤฑnฤฑn ardฤฑndan 2018 ilk รงeyreฤe zayฤฑf baลlamฤฑลtฤฑ. Ancak ikinci รงeyreฤin sonu ve รผรงรผncรผ รงeyreฤin baลฤฑnda istihdam bir miktar toparlandฤฑ. Tarฤฑm ve inลaat sektรถrlerinde sene baลฤฑndan bu yana sรผren istihdam kayฤฑplarฤฑ devam ederken, sanayi ve hizmetlerde istihdam ฤฑlฤฑmlฤฑ bir artฤฑล kaydetti.
Ticari kredilerin bรผyรผme hฤฑzฤฑ arttฤฑ
Dรถviz kurlarฤฑndaki yรผkseliลler รผรงรผncรผ รงeyrekte hฤฑzlanฤฑrken, bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผnde de kredi ve mevduatlarda yรผksek oranlฤฑ artฤฑลlar yaลandฤฑ. 2018 ikinci รงeyrek sonunda yรผzde 22,1 olan kredilerin yฤฑllฤฑk bรผyรผme hฤฑzฤฑ, Eylรผl sonunda yรผzde 28,1 olarak gerรงekleลti. Aynฤฑ dรถnemde mevduatlarฤฑn yฤฑllฤฑk bรผyรผme hฤฑzฤฑ ise yรผzde 21,5โden yรผzde 33,6โya yรผkseldi.
