Kredi darboğazı derinleşirken şirketler ve gayrimenkul sektörü zorlanıyor

Reklam

Kredi imkanlarının zorlaşması ve faiz oranlarının yüksek seviyelerde seyretmesi, küresel finans sisteminde şirketler ile hükümetler üzerinde borç yenileme baskısını artırıyor. Artan maliyetler ve yapay zeka sektörünün devasa sermaye talebi, gayrimenkulden altyapı projelerine kadar geniş bir alanda finansman şartlarını ağırlaştırıyor.

Kredi şartlarının sıkılaşması gayrimenkul ve altyapı yatırımlarını vuruyor

Los Angeles kentinde yer alan 64 katlı Beaudry gökdeleni, doluluk oranının yüzde 95 seviyesinde olmasına ve dairelerin ortalama 4 bin 200 dolara kiralanmasına rağmen mülk sahibinin pes ettiği bir örnek haline geldi. Binayı inşa eden Kanadalı varlık yönetim devi Brookfield, gayrimenkul değerlerinin beklentilerin altında kalması ve ofis boşluk oranlarının pandemi öncesinin iki katına çıkması sebebiyle 360 milyon dolarlık kredi finansmanını yenilemek yerine anahtarları teslim etme kararı aldı. 600 milyon dolar değerindeki yapının yaşadığı kriz, küresel finans sisteminin maruz kaldığı baskıyı gözler önüne seriyor.

BlackRock Üst Yöneticisi Larry Fink, finans sektöründe 50 yıldır gördüğü en büyük sermaye rekabetinin yaşandığını açıkladı. Yaklaşık 20 yıl boyunca ucuz borçlanma imkanı sağlayan düşük faiz dönemi, enflasyon dalgası ve savaşların etkisiyle sona erdi. Gelişmiş ülke hükümetlerinin yüksek bütçe açıkları vermesi ve borçlanmayı artırması, özel sektörün sermaye talebiyle çakıştı.

İngiltere’de gayrimenkul devi Landsec, Londra’nın güneydoğusundaki Lewisham Alışveriş Merkezi için planlanan 1,5 milyar sterlinlik 1700 konutluk dönüşüm projesini askıya aldı. British Land firması da Rotherhithe bölgesinde 4 bin konut hedeflenen Canada Water projesinin sonraki aşamasını durdurdu. Savills tarafından yapılan analizler, Londra genelinde 12 bini uygun fiyatlı olmak üzere en az 42 bin konutun yüksek maliyetler nedeniyle inşaat programından çıkarıldığını gösteriyor. Şehirde konut yapım maliyetleri son 10 yılda yüzde 60 artarken, daire değerlerindeki artış yüzde 10 seviyesinde kaldı.

İngiltere’nin en büyük su şirketi Thames Water da ciddi bir borç krizinin merkezinde bulunuyor. 16 milyon aboneye hizmet sunan kurumun borç yükü, yükselen faizlerle birlikte 13 milyar sterlinden 20 milyar sterline ulaştı. 100’den fazla finans kuruluşundan oluşan alacaklı konsorsiyumu kurtarma planı hazırlamaya çalışırken, Pimco gibi 2 trilyon dolarlık varlık yöneticisi fonların sermaye sağlamakta isteksiz olduğu ifade ediliyor.

Yapay zeka yatırımları ve devasa kamu borçları sermayeyi çekiyor

Yatırımcılar, altyapı projeleri ile yapay zeka teknolojilerini finanse etmek arasında seçim yapmak zorunda kalıyor. Brookings Enstitüsü verilerine göre ABD, 2025 ile 2030 yılları arasında yapay zeka altyapısına 10 trilyon dolardan fazla kaynak aktarma yolunda ilerliyor. Meta ve Microsoft gibi devler yüksek kredi notları sayesinde borçlanma avantajını korurken, Goldman Sachs verileri bu yıl ABD’de ihraç edilen yatırım yapılabilir borçların dörte birinin yapay zeka odaklı şirketlerden geldiğini gösteriyor.

Buna karşın New York Şehri’nin 325 milyar dolarlık emeklilik fonu, aşırı maruz kalma riskine dikkat çekerek bazı yapay zeka finansman tekliflerini geri çevirdi. Uluslararası Finans Enstitüsü verilerine göre küresel kamu borcu pandemi döneminden bu yana 40 trilyon dolar artarak 110 trilyon dolara yükseldi. JP Morgan Üst Yöneticisi Jamie Dimon, tırmanan kamu borçlanma maliyetlerinin özel sektör borç piyasalarına yansıyacağı ve borçlanma primlerini yukarı çekeceği uyarısında bulundu.

Şirketlerin borç yenileme duvarı ve piyasalardaki ayrışma

S&P Global Ratings raporlarına göre dünya genelindeki şirketler 26,4 trilyon dolarlık borç yükünün üzerinde oturuyor. Gelecek 5 yıl içinde anılan borcun 13 trilyon dolarlık kısmının yenilenmesi gerekiyor. Risk derecesi yüksek şirketlerin 2027 yılında 61,2 milyar dolar, 2028 yılında ise 222 milyar dolar borç çevirmesi zorunlu görünüyor. İngiltere’de sadece 2027 yılında vadesi dolacak şirket borcunun 85 milyar sterlin seviyesinde olduğu hesaplanıyor.

Yüksek faizler şirket bilançolarını doğrudan sarsıyor. Çevrim içi market zinciri Ocado, 500 milyon sterlinlik borcunu yenilerken faiz oranının yüzde 3,9 seviyesinden yüzde 10,5 seviyesine tırmandığına tanık oldu ve maliyet düşürmek için yüzlerce çalışanını işten çıkardı. İletişim şirketi Virgin Media O2 ise 22 milyar sterlinlik borç yükünü hafifletmek ve yıllık 800 milyon sterlin tasarruf sağlamak amacıyla binlerce kişiyle yollarını ayırma kararı aldı.

Begbies Traynor verilerine göre İngiltere’de ciddi finansal sıkıntı içinde bulunan şirket sayısı Ağustos ayı sonunda 738 bin 144 ile rekor seviyeye ulaştı. ABD ve Avrupa’da Ekim ve Kasım aylarında 5 milyar dolardan fazla borç ihraç planı borçlanma zorlukları nedeniyle rafa kaldırıldı. ABD merkezli AVI-SPL 690 milyon dolarlık, Mesirow Financial 175 milyon dolarlık, Alman enerji firması Iqony ise 550 milyon avroluk borç yenileme planını iptal etti.

Sermaye akışlarındaki değişim Orta Doğu bölgesinde de hissediliyor. Körfez ülkelerinin egemen varlık fonları, bölgesel gelişmeler sebebiyle petrodolarları Batı pazarlarından çekerek kendi iç ekonomilerine yönlendirmeye başladı. BlackRock tahminlerine göre yaklaşık 100 milyar dolarlık Körfez sermayesi yerel yatırımlara kaydı. T Rowe Price yöneticisi Arif Husain ile Citi kıdemli bankacısı Stephanie von Friedeburg, güçlü nakit pozisyonuna sahip şirketlerin finanse edilebildiğini fakat düşük dereceli ve yüksek borçlu firmaların zorlu bir elenme süreciyle karşı karşıya kaldığını vurguladı.

Kredi darboğazı küresel piyasaları nasıl etkiliyor?

Kredi imkanlarının daralması ve faiz oranlarının tırmanması, şirketlerin ve devletlerin borç çevirme maliyetlerini önemli ölçüde artırdı. Yüksek borç yüküne sahip şirketler işten çıkarmalara giderken, gayrimenkul ve altyapı projeleri yükselen finansman maliyetleri sebebiyle durma noktasına geldi.

Yapay zeka sektörünün sermaye piyasalarına etkisi ne oldu?

Yapay zeka odaklı teknoloji şirketleri devasa altyapı yatırımları için küresel borçlanma piyasalarından büyük tutarlarda sermaye çekti. Yatırımcıların yüksek getiri sağlayan yapay zeka projelerine yönelmesi, su idareleri ve gayrimenkul gibi geleneksel sektörlerin finansmana erişimini zorlaştırdı.

Gayrimenkul projeleri artan borçlanma maliyetlerinden nasıl etkilendi?

İnşaat maliyetlerinin yükselmesi ve borçlanmanın pahalılaşması projelerin kârlılığını düşürdü. Los Angeles ve Londra gibi büyük şehirlerde mülk sahipleri borç yenilemekten vazgeçti ve onlarca bin konutluk inşaat projeleri rafa kalktı.

Haber Merkezi

Tüm Yazıları

Borsatek, Türkiye ve dünya piyasalarındaki gelişmeleri yakından izleyen bir finans haber platformudur. Hisse, döviz, altın ve kripto piyasalarına dair analizlerle yatırımcılara rehberlik eder.