ABD ve ฤฐsrailโin ฤฐran ile yaลadฤฑฤฤฑ askeri gerilimin petrol fiyatlarฤฑnda yarattฤฑฤฤฑ sert yรผkseliล, kรผresel piyasalarda 1970โli yฤฑllarฤฑn kabusu olan stagflasyon endiลelerini yeniden gรผndeme taลฤฑdฤฑ.
Yรผksek enflasyon ve dรผลรผk bรผyรผme hฤฑzฤฑnฤฑn birleลimiyle oluลan “stagflasyon” senaryosu, hem hisse senedi hem de tahvil piyasalarฤฑ iรงin riskli bir atmosfer yaratฤฑyor. Stagflasyon korkusu yaratan benzer bir tablo en son 2022 yฤฑlฤฑnda, Rusya’nฤฑn Ukrayna’yฤฑ iลgali sonrasฤฑ petrol fiyatlarฤฑnฤฑn varil baลฤฑna 120 dolarฤฑ aลmasฤฑyla yaลanmฤฑลtฤฑ.
Yatฤฑrฤฑmcฤฑlar, portfรถylerini bu “hayalet”ten korumaya รงalฤฑลฤฑrken, ekonomi tarihinin dersleri 1973 yฤฑlฤฑndaki OPEC petrol krizi ile bugรผnรผn dinamikleri arasฤฑndaki benzerlik ve farklฤฑlฤฑklarฤฑ ortaya koyuyor. Capital Economics verilerine gรถre, 1973 yฤฑlฤฑnda S&P 500 endeksi, resesyon ve petrol krizinin eล zamanlฤฑ etkisiyle yรผzde 40’tan fazla deฤer kaybetmiล ve bรผyรผk รถlรงekli ลirketler iรงin “kayฤฑp bir on yฤฑlฤฑn” baลlangฤฑcฤฑ olmuลtu.
Stagflasyon korkusunun perde arkasฤฑ
Gรผncel piyasa dinamikleri, 1970’li yฤฑllarฤฑn ezberlerini bozacak bazฤฑ รถnemli farklฤฑlฤฑklar barฤฑndฤฑrฤฑyor. 1973 yฤฑlฤฑnda petrol fiyatlarฤฑndaki artฤฑล zayฤฑf bir dolar eลliฤinde altฤฑn yatฤฑrฤฑmcฤฑlarฤฑna rekor kazanรงlar saฤlamฤฑลtฤฑ.
Ancak 2026 yฤฑlฤฑndaki bu son geliลme, dolarฤฑn diฤer majรถr para birimleri karลฤฑsฤฑnda gรผรงlenmesiyle sonuรงlandฤฑ. Gam รoklu Varlฤฑk Bรถlรผm Baลkanฤฑ Julian Howard, CNBC’ye yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada, altฤฑnฤฑn belirsizliฤe karลฤฑ gรผรงlรผ bir korunma aracฤฑ olduฤunu ancak yatฤฑrฤฑmcฤฑlarฤฑn gรผรงlรผ dolar karลฤฑsฤฑnda altฤฑnฤฑn bu kez beklenen performansฤฑ sergileyememesine hazฤฑrlฤฑksฤฑz yakalandฤฑฤฤฑnฤฑ belirtti.
Howard, ABD’nin artฤฑk dรผnyanฤฑn en bรผyรผk petrol รผreticisi ve ihracatรงฤฑsฤฑ konumunda olmasฤฑ nedeniyle, Orta Doฤuโdaki arz kฤฑsฤฑtlamalarฤฑna karลฤฑ 50 yฤฑl รถncesine gรถre รงok daha az kฤฑrฤฑlgan olduฤunu vurguladฤฑ.
Diฤer yandan, 1970’li yฤฑllarda kรผรงรผk รถlรงekli ลirketlerin hisseleri adeta zirve yapmฤฑลtฤฑ. BofA Global Research analizine gรถre, 1975-1977 yฤฑllarฤฑ arasฤฑnda bu varlฤฑk sฤฑnฤฑfฤฑ รผst รผste รผรง yฤฑl boyunca en iyi performansฤฑ gรถsteren grup olmuลtu. Howard, bu yรผkseliลin ancak piyasadaki sert รงรถkรผลten sonra gerรงekleลtiฤini hatฤฑrlatarak, 2020’li yฤฑllarda benzer bir performans beklemek iรงin henรผz bir piyasa รงรถkรผลรผnรผn yaลanmadฤฑฤฤฑna dikkat รงekti.
Fiziksel varlฤฑklara dรถnรผล ve piyasa beklentileri
Syz Group Yatฤฑrฤฑm Direktรถrรผ Charles-Henry Monchau, mevcut tablonun 1970’lerden farklฤฑ olduฤunu savunuyor. Monchau’ya gรถre, o dรถnemde hedeflerin รงok รผzerinde kemikleลmiล bir enflasyon, durma noktasฤฑna gelmiล bรผyรผme ve รงรถkmรผล bir politika รงerรงevesi varken bugรผn bu unsurlarฤฑn hiรงbiri tam anlamฤฑyla mevcut deฤil.
Ancak Monchau, “Bu 1970’ler deฤil ama benzer derecede รถnemli bir ลeyin baลlangฤฑcฤฑ olabilir” deฤerlendirmesinde bulunarak, finansal varlฤฑklardan fiziksel varlฤฑklara doฤru kalฤฑcฤฑ bir rejim deฤiลikliฤi yaลanabileceฤini ifade etti. Bu senaryoda enerji, bakฤฑr, รงelik ve kritik mineraller gibi fiziksel ekonomiyi destekleyen sektรถrlerin, dev teknoloji ลirketlerinden pay alarak ana yararlanฤฑcฤฑlar olmasฤฑ bekleniyor.
Piyasalardaki gรผncel duruma bakฤฑldฤฑฤฤฑnda petrol fiyatlarฤฑ, Rusya iลgali ve OPEC krizi dรถnemindeki tarihi zirvelerinin altฤฑnda seyretmeye devam ediyor. Brent petrol vadeli iลlemleri, Perลembe gรผnรผ 100 dolarฤฑn รผzerinde kapandฤฑktan sonra bugรผn yรผzde 0,7 dรผลรผลle varil baลฤฑna 99,78 dolardan iลlem gรถrรผyor. ABD Batฤฑ Teksas tipi ham petrol (WTI) ise yรผzde 1,3’lรผk bir deฤer kaybฤฑyla 94,42 dolar seviyesinde bulunuyor. Analistler, jeopolitik gerilimin seyri ve merkez bankalarฤฑnฤฑn enflasyonla mรผcadele adฤฑmlarฤฑnฤฑn, piyasalarฤฑn stagflasyon sarmalฤฑna girip girmeyeceฤini belirleyecek kritik eลik olduฤunu รถngรถrรผyor.
