Mercer Tรผrkiye, ‘2021 Mavi Yaka รcret Artฤฑลฤฑ ve Yan Haklar Politika & Uygulama Araลtฤฑrmasฤฑ’nฤฑn sonuรงlarฤฑnฤฑ aรงฤฑkladฤฑ. 221 ลirketin mavi yaka รงalฤฑลanlarฤฑna yรถnelik gerรงekleลtirilen araลtฤฑrmanฤฑn sonuรงlarฤฑna gรถre sendikalฤฑ ลirketlerin รถzellikle kฤฑdem teลvik รถdeneฤi, ikramiye รถdeneฤi ve gece vardiyasฤฑ fark รถdeme primine yรถnelik uygulamalarฤฑ kullanarak รผcretlendirmede sendikasฤฑz ลirketlere gรถre fark yarattฤฑฤฤฑ รถn plana รงฤฑkฤฑyor.
Mavi yakada kadฤฑn istihdamฤฑ yรผzde 17
Araลtฤฑrmanฤฑn sonuรงlarฤฑna gรถre Tรผrkiye’de mavi yaka รงalฤฑลan istihdamฤฑnda 36 yaล ortalamasฤฑyla genรง bir รงalฤฑลan profili ortaya รงฤฑkฤฑyor. รalฤฑลanlarฤฑn yรผzde 83’รผ erkek, yรผzde 17’si ise kadฤฑn รงalฤฑลanlardan oluลuyor. Kadฤฑn istihdam oranฤฑ teknik rollerin yoฤunlukta olduฤu maden-metal sektรถrรผnde yรผzde 5.6, teknolojide yรผzde 6.9, otomotiv yan sanayide yรผzde 8.7, kimyada yรผzde 11.1 ve รผretimde yรผzde 13.7 gibi oldukรงa dรผลรผk oranlara sahip. Yรผzde 33.9 ile hizmet, yรผzde 34.6 ile bankacฤฑlฤฑk ve finansal hizmetler, yรผzde 34.6 ile ilaรง ve saฤlฤฑk sektรถrlerinde ise kadฤฑn istihdam oranlarฤฑnฤฑn daha yรผksek olduฤu gรถrรผlรผyor. Yรผzde 66’lฤฑk bir oranla teknoloji, yรผzde 51.3 ile otomotiv yan sanayi, yรผzde 43.8 ile maden metal sektรถrlerine iล gรผcรผ oluลturabilmeleri aรงฤฑsฤฑndan meslek lisesi ve teknik liseli mezunlarฤฑnฤฑn oldukรงa รถnemli bir etkiye sahip olduklarฤฑ gรถzlemleniyor.
รcret ve yan haklarda sendika รถn plana รงฤฑkฤฑyor
Araลtฤฑrmaya gรถre รผcretlendirmeyle ilgili olarak, sendikalฤฑ ลirketlerin รถzellikle kฤฑdem teลvik รถdeneฤi, ikramiye รถdeneฤi ve gece vardiyasฤฑ fark รถdeme primine yรถnelik uygulamalarฤฑ kullanarak รผcretlendirmede sendikasฤฑz ลirketlere gรถre fark yarattฤฑฤฤฑ ortaya รงฤฑkฤฑyor. Sendikalฤฑ ลirketlerin yรผzde 50’sinde kฤฑdem teลvik รถdeneฤi uygulamasฤฑ bulunurken, sendikasฤฑz ลirketlerde bu oran yรผzde 24.1 olarak gรถze รงarpฤฑyor. Benzer ลekilde, sendikalฤฑ ลirketlerin yรผzde 93’รผnde mavi yakalฤฑ รงalฤฑลanlara yรถnelik ikramiye รถdeneฤi uygulamasฤฑ bulunurken, bu oran sendikasฤฑz ลirketlerde yรผzde 47.3. Sendikasฤฑz ลirketlerin yรผzde 24.1’i gece vardiyasฤฑ fark รถdeme primini uygularken, sendikalฤฑ ลirketlerin yรผzde 90.7’sinde bu uygulama bulunuyor. Sendikalฤฑ ve sendikasฤฑz ลirketlerde yan hak uygulamalarฤฑnฤฑn benzer olduฤu gรถzlemlenirken, sendikalฤฑ ลirketlerde cenaze yardฤฑmฤฑ, รงocuk yardฤฑmฤฑ, รงalฤฑลan รงocuklarฤฑ iรงin eฤitim yardฤฑmฤฑ, giyim yardฤฑmฤฑ uygulamalarฤฑnฤฑn daha yรผksek oranlarda olduฤu gรถrรผlรผyor.
Sendikasฤฑz ลirketlerin yรผzde 11.1’inde iลveren katฤฑlฤฑmlฤฑ bireysel emeklilik uygulamasฤฑ bulunurken, sendikalฤฑ ลirketlerde ise bu oran yรผzde 16 civarฤฑnda. Sendikalฤฑ ลirketlerdeki รงalฤฑลanlarฤฑn iลten ayrฤฑlma oranฤฑ yรผzde 2.2 iken, sendikasฤฑz ลirketlerde bu oran yรผzde 4.5 olarak belirleniyor. Aradaki farkฤฑn nedenlerini anlamak iรงin iลten ayrฤฑlmaya etki eden faktรถrler incelendiฤinde sendikasฤฑz ลirketler iรงerisindeki temel iลten ayrฤฑlma sebebinin yรผzde 54.7’lik bir oranla baz รผcret olduฤu gรถzlemleniyor.
ลirketlerin yรผzde 43’รผ รถzel saฤlฤฑk sigortasฤฑ uygulamasฤฑ sunmuyor
Araลtฤฑrmanฤฑn sonuรงlarฤฑna gรถre tรผm ลirketlerde mavi yakalฤฑ รงalฤฑลanlardan รถzel saฤlฤฑk sigortasฤฑna sahip olanlarฤฑn oranฤฑ yรผzde 25.5 olarak belirtiliyor. รalฤฑลanlarฤฑn yรผzde 31.5’u ise tamamlayฤฑcฤฑ saฤlฤฑk sigortasฤฑna sahip. Yรผzde 43’รผ ise bir รถzel saฤlฤฑk sigortasฤฑndan faydalanmฤฑyor. ลirketlerin yรผzde 21.9’u mavi yaka รงalฤฑลanlarฤฑ iรงin bir saฤlฤฑk sigortasฤฑ yapmayฤฑ dรผลรผnรผrken, yรผzde 78.1’inin ise bรถyle bir planฤฑ bulunmuyor. ลirketlerin yรผzde 27.2’sinde mavi yaka รงalฤฑลanlar bir hayat sigortasฤฑ uygulamasฤฑndan faydalanฤฑrken, yรผzde 72.8’inin bรถyle imkanฤฑ bulunmuyor. รalฤฑลanlarฤฑna hayat sigortasฤฑ sunmayฤฑ planlayan ลirketlerin oranฤฑ ise yรผzde 7.5 olarak gรถzรผkรผyor. Ferdi kaza sigortasฤฑ planฤฑ uygulamasฤฑ sunan ลirketlerin oranฤฑ yรผzde 47.6 iken, sunmayan ลirketlerin oranฤฑ ise yรผzde 52.4 olarak gรถzรผkรผyor. ลirketlerin yรผzde 97.4’รผ mavi yaka รงalฤฑลฤฑna yรถnelik bir ferdi kaza sigortasฤฑ planฤฑ sunmayฤฑ dรผลรผnmรผyor.
ลadiye Azฤฑลฤฑk Kฤฑlcฤฑgil: “ลirketler mavi yaka รผcret ve yan haklar politikalarฤฑnฤฑ gรถzden geรงirmeli”
Tรผrkiye’de 36 yaล ortalamasฤฑyla mavi yakada genรง bir รงalฤฑลan profili olduฤuna dikkat รงeken Mercer Tรผrkiye Kariyer Bรถlรผmรผ รlke Lideri ลadiye Azฤฑลฤฑk Kฤฑlcฤฑgil, “Araลtฤฑrmamฤฑzฤฑn sonuรงlarฤฑna gรถre รงalฤฑลanlarฤฑn yรผzde 83’รผ erkek, yรผzde 17’si ise kadฤฑnlardan oluลuyor. Bu anlamda mavi yakada cinsiyet eลitliฤinin saฤlanmasฤฑ iรงin iล dรผnyasฤฑnฤฑn yeni politikalar geliลtirilmesi gerektiฤi, daha fazla kadฤฑn istihdamฤฑ saฤlanabilmesine yรถnelik somut adฤฑmlar atฤฑlmasฤฑ gerekiyor. Yine รถnemli bulgulardan biri sendikalฤฑ ลirketlerdeki รงalฤฑลanlarฤฑn iลten ayrฤฑlma oranฤฑ yรผzde 2.2 iken, sendikasฤฑz ลirketlerde bu oran yรผzde 4.5 olarak belirleniyor. Aradaki farkฤฑn nedenlerini anlamak iรงin iลten ayrฤฑlmaya etki eden faktรถrler incelendiฤinde sendikasฤฑz ลirketler iรงerisindeki temel iลten ayrฤฑlma sebebinin yรผzde 54.7’lik bir oranla baz รผcret olduฤu gรถzlemleniyor. ลirketlerin iรงerisinde bulunduฤumuz yeni dรผnyaya hฤฑzlฤฑ adaptasyonu iรงin mavi yaka iลgรผcรผnรผ hem รผcret ve yan haklar hem de รงalฤฑลma ortamฤฑ, รงeลitlilik ve kapsayฤฑcฤฑlฤฑk baลlฤฑklarฤฑnda piyasa verilerinin yanฤฑ sฤฑra ลehir ve bรถlge farklฤฑlฤฑklarฤฑnฤฑ da gรถz รถnรผnde bulundurarak gรถzden geรงirmeleri gerekiyor” dedi.
