Tรผrkiye Cumhuriyet Merkez Bankasฤฑ (TCMB) Baลkanฤฑ Murat Uysal, salgฤฑn hastalฤฑฤฤฑn kรผresel ekonomiye ve Tรผrkiye ekonomisine etkilerini yakฤฑndan takip ettiklerini belirterek, “Merkez bankalarฤฑyla mevcut iล birliฤimizi gรผรงlendirmek ve yeni swap anlaลmalarฤฑ tesis etmek amaรงlฤฑ gรถrรผลmeler de yapฤฑyoruz.” dedi.
Uysal, AA muhabirinin yeni tip koronavirรผs (Kovid-19) dรถneminde alฤฑnan tedbirlere ve son geliลmelere iliลkin sorularฤฑna ลu cevaplarฤฑ verdi:
SORU: “Merkez Bankasฤฑnฤฑn koronavirรผsรผn ekonomiye ve finansal sisteme etkilerini sฤฑnฤฑrlamak iรงin aldฤฑฤฤฑ tedbirleri biraz aรงar mฤฑsฤฑnฤฑz? Alฤฑnan tedbirler temel olarak neyi hedefliyor?”
CEVAP: “Merkez Bankasฤฑ olarak salgฤฑn hastalฤฑฤฤฑn kรผresel ekonomiye ve Tรผrkiye ekonomisine etkilerini yakฤฑndan takip ediyoruz. Hastalฤฑฤฤฑn Tรผrkiye ekonomisi รผzerindeki olasฤฑ olumsuz etkilerini sฤฑnฤฑrlandฤฑrmak amacฤฑyla faiz indirimi ile birlikte piyasanฤฑn likidite ihtiyacฤฑnฤฑn karลฤฑlanmasฤฑ ve firmalarฤฑn nakit akฤฑลฤฑnฤฑn dรผzenlenmesine yรถnelik tedbirler aldฤฑk ve bu tedbirleri 17 Mart, 31 Mart ve 17 Nisan’da kamuoyu ile paylaลtฤฑk. Aldฤฑฤฤฑmฤฑz tedbirler dรถrt temel amaca yรถnelik adฤฑmlarฤฑ iรงeriyor. ฤฐlk olarak bankalara Tรผrk lirasฤฑ ve yabancฤฑ para likidite yรถnetiminde esneklik saฤlamayฤฑ ve รถngรถrรผlebilirliฤi artฤฑrmayฤฑ amaรงladฤฑk. ฤฐkinci olarak bu sรผreรงten en fazla etkilenen reel sektรถr firmalarฤฑna kesintisiz kredi akฤฑลฤฑnฤฑ saฤlamayฤฑ hedefledik. รรงรผncรผ olarak reeskont kredi dรผzenlemeleriyle ihracatรงฤฑ firmalarฤฑn nakit akฤฑลฤฑnฤฑ desteklemek diฤer bir รถncelik alanฤฑmฤฑz oldu. Son olarak, para politikasฤฑ aktarฤฑm mekanizmasฤฑnฤฑn gรผรงlendirilmesine yรถnelik olarak Devlet ฤฐรง Borรงlanma Senetleri (DฤฐBS) piyasasฤฑ likiditesinin ve Piyasa Yapฤฑcฤฑlฤฑฤฤฑ (PY) sisteminin desteklenmesi ve piyasa derinliฤinin korunmasฤฑ iรงin bazฤฑ adฤฑmlar attฤฑk. Salgฤฑn hastalฤฑk kaynaklฤฑ belirsizliklerin ve ekonomik birimlerin likit pozisyonlara yรถnelme eฤilimlerinin, DฤฐBS piyasasฤฑnda iลlem derinliฤinin azalmasฤฑna yol aรงtฤฑฤฤฑnฤฑ gรถrdรผk. Bu durum para politikasฤฑ aktarฤฑm mekanizmasฤฑnฤฑ zayฤฑflatabileceฤi iรงin DฤฐBS piyasasฤฑ likiditesinin desteklenmesine karar verdik.
Bununla birlikte, sermaye piyasalarฤฑnฤฑn derinleลmesi ve bankalarฤฑn kaliteli teminat getirerek kullanabileceฤi likidite imkanlarฤฑnฤฑn รงeลitlenmesi amacฤฑyla Varlฤฑฤa Dayalฤฑ Menkul Kฤฑymet ve ฤฐpotek Teminatlฤฑ Menkul Kฤฑymetlerin teminat havuzuna dahil edilmesine karar verdik. Teminat havuzuna dahil edilebilecek menkul kฤฑymetlerin yatฤฑrฤฑm yapฤฑlabilir kredi notuna sahip olmalarฤฑnฤฑn yanฤฑnda, vade riskine gรถre de farklฤฑlaลan iskonto oranlarฤฑna tabi tutulacaklarฤฑnฤฑ belirtmekte fayda gรถrรผyorum. Tedbirlerin Tรผrkiye ekonomisine etkilerini yakฤฑndan takip ediyor, mรผmkรผn olduฤunca dinamik, esnek ve tutarlฤฑ ลekilde hareket ediyoruz. Kurum olarak hฤฑzlฤฑ karar alma ve aldฤฑฤฤฑmฤฑz kararlarฤฑ etkili bir ลekilde uygulamaya geรงirme becerisine sahibiz. Elimizde son derece geniล ve esnek bir araรง seti var, bunlarฤฑ gerektiฤinde gรผรงlรผ ลekilde kullanabilecek durumdayฤฑz.”
EKONOMฤฐK BรYรME
SORU: “Salgฤฑndan kaynaklanan geliลmelerin Tรผrkiye’nin bรผyรผmesini ne รถlรงรผde etkileyeceฤini รถngรถrรผyorsunuz?”
CEVAP: “Dengelenme sรผrecinde elde edilen kazanฤฑmlar sayesinde ekonomimiz, bu zorlu sรผrece olumsuz ลoklara karลฤฑ direnรงli bir ลekilde girdi. Salgฤฑnฤฑn, รผlkemizde tespit edilmeye baลlandฤฑฤฤฑ mart ayฤฑ ile birlikte รถncelikle dฤฑล ticaret, turizm, taลฤฑmacฤฑlฤฑk ve baฤlantฤฑlฤฑ sektรถrler kanalฤฑyla yurt iรงinde iktisadi faaliyeti sฤฑnฤฑrlamaya baลladฤฑฤฤฑnฤฑ gรถrรผyoruz. ฤฐlk รงeyrek iรงin baktฤฑฤฤฑmฤฑzda, ocak-ลubat aylarฤฑnda ekonomide gรผรงlรผ bir seyir, mart ayฤฑ ortalarฤฑndan itibaren ise yavaลlama sinyalleri gรถrmeye baลladฤฑk. ฤฐkinci รงeyrekte ise salgฤฑnฤฑn bรผyรผme gรถrรผnรผmรผ รผzerindeki etkilerinin belirginleลeceฤini tahmin ediyoruz. Yรผksek frekanslฤฑ verileri incelediฤimizde, mart ayฤฑnda baลlayan zayฤฑflamanฤฑn nisan ayฤฑnda da devam ettiฤini gรถrรผyoruz. รzellikle mal ihracatฤฑmฤฑzda Avrupa bรถlgesinde daha gรผรงlรผ olmak รผzere bรถlgeler geneline yayฤฑlan daralma รถne รงฤฑkฤฑyor. Salgฤฑnฤฑn yayฤฑlmasฤฑnฤฑ engelleyebilmek iรงin uygulanan seyahat kฤฑsฤฑtlamalarฤฑnฤฑn turizm ve baฤlantฤฑlฤฑ taลฤฑmacฤฑlฤฑk faaliyetlerini de olumsuz etkilemesini, bu dรถnemde iktisadi faaliyeti sฤฑnฤฑrlayan bir diฤer รถnemli unsur olarak saymak gerekiyor.
Tรผketim tarafฤฑnda ise mart ayฤฑ ortasฤฑnda hava yolu ulaลฤฑm harcamalarฤฑyla baลlayan dรผลรผลรผn ay sonu itibarฤฑyla harcama gruplarฤฑnฤฑn bรผyรผk bรถlรผmรผne yayฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ gรถrdรผk. Ancak, nisan ayฤฑnฤฑn ilk haftasฤฑnda haftalฤฑk bazdaki kuvvetli dรผลรผลlerin duraklamฤฑล olmasฤฑnฤฑ tรผketim harcamalarฤฑnda dip noktanฤฑn gรถrรผlmรผล olabileceฤine dair olumlu bir sinyal olarak deฤerlendiriyoruz. Salgฤฑn hastalฤฑฤa baฤlฤฑ olarak iรง ve dฤฑล talepteki yavaลlamanฤฑn ithalat รผzerindeki sฤฑnฤฑrlayฤฑcฤฑ etkilerini de gรถzlemlemeye baลladฤฑk. Bu durumun, petrol fiyatlarฤฑndaki dรผลรผk dรผzeylerle birlikte, mal ve hizmet ihracatฤฑ gelirlerindeki kaybฤฑn cari denge รผzerindeki etkilerini sฤฑnฤฑrladฤฑฤฤฑnฤฑ not etmekte fayda gรถrรผyorum. Salgฤฑnฤฑn yayฤฑlma hฤฑzฤฑnฤฑn dรผลmesiyle birlikte Tรผrkiye ekonomisinin toparlanmaya baลlayacaฤฤฑnฤฑ dรผลรผnรผyoruz. Merkez Bankasฤฑnฤฑn bรผyรผme projeksiyonlarฤฑ, ikinci รงeyrekteki zayฤฑf seyrin ardฤฑndan รผlkemizde gรผnlรผk yaลamฤฑn ve iล hayatฤฑnฤฑn normale dรถnmesiyle birlikte yฤฑlฤฑn ikinci yarฤฑsฤฑnda hฤฑzlฤฑ bir toparlanmaya iลaret ediyor. Tรผrkiye ekonomisi, dinamik yapฤฑsฤฑyla bu sรผreci diฤer รผlkelere kฤฑyasla daha az hasarla ve kฤฑsa sรผrede atlatabilecek durumdadฤฑr.”
TIKLA: Tรผrkiye neden FED’in SWAP paketinde yer alamadฤฑ
ENFLASYON GรRรNรMร
SORU: “Dรถviz kurunda son dรถnemde bir artฤฑล sรถz konusu. Diฤer yandan petrol fiyatlarฤฑ dรผลรผyor, iรง talep de salgฤฑndan olumsuz etkileniyor. Bu geliลmeler รงerรงevesinde enflasyon gรถrรผnรผmรผnรผ nasฤฑl deฤerlendiriyorsunuz?”
CEVAP: “Enflasyon beklentileri, iรง talep koลullarฤฑ ve รผretici fiyatlarฤฑndaki geliลmelere baฤlฤฑ olarak รงekirdek enflasyon gรถstergelerinin ฤฑlฤฑmlฤฑ seyrettiฤini gรถzlemliyoruz. Kรผresel geliลmeler paralelinde Tรผrk lirasฤฑnda gรถzlenen deฤer kaybฤฑna karลฤฑn, baลta ham petrol ve metal fiyatlarฤฑ olmak รผzere, uluslararasฤฑ emtia fiyatlarฤฑndaki keskin dรผลรผลรผn enflasyon gรถrรผnรผmรผnรผ olumlu etkilediฤini sรถyleyebiliriz. Ayrฤฑca, toplam talep koลullarฤฑnฤฑn enflasyonu sฤฑnฤฑrlayฤฑcฤฑ etkisi bir miktar arttฤฑ. รzetle, dรถviz kuru geliลmelerine karลฤฑn emtia fiyatlarฤฑ ve toplam talep koลullarฤฑnฤฑn enflasyonu sฤฑnฤฑrlayacaฤฤฑnฤฑ รถngรถrรผyoruz. Bu geliลmelerle birlikte yฤฑl sonu enflasyon tahmini รผzerindeki risklerin aลaฤฤฑ yรถnlรผ olduฤunu deฤerlendiriyoruz. Bu noktada, ekonominin รผretim potansiyelini ve bรถylelikle finansal istikrarฤฑn desteklenmesine yรถnelik son dรถnemde attฤฑฤฤฑmฤฑz adฤฑmlarla, bu olaฤanรผstรผ dรถnemin en az hasarla atlatฤฑlmasฤฑnฤฑ amaรงladฤฑฤฤฑmฤฑzฤฑ tekrar vurgulamak isterim. Parasal aktarฤฑm mekanizmasฤฑnฤฑ desteklemek amacฤฑyla uygulamaya koyduฤumuz destekleyici adฤฑmlarฤฑn zamanlฤฑ, hedefe odaklฤฑ ve รถngรถrรผlebilir olduฤunu, dolayฤฑsฤฑyla enflasyondaki dรผลรผล patikasฤฑ aรงฤฑsฤฑndan kayda deฤer bir risk oluลturmadฤฑฤฤฑnฤฑ deฤerlendiriyoruz.”
ฤฐKฤฐLฤฐ SWAP ANLAลMALARI
SORU: “Bu hafta IMF/Dรผnya Bankasฤฑ Bahar Toplantฤฑlarฤฑ ve รถncesinde G20 kapsamฤฑnda yapฤฑlan toplantฤฑlarฤฑ sormak istiyorum. Ayrฤฑca diฤer merkez bankalarฤฑyla ikili swap anlaลmalarฤฑ konusunda gรถrรผลmeler yapฤฑlฤฑyor mu, kฤฑsaca deฤerlendirebilir misiniz?”
CEVAP: “Son dรถnemde video-konferans ลeklinde dรผzenlenen birรงok uluslararasฤฑ toplantฤฑya katฤฑldฤฑk, finansal sistemin yaลadฤฑฤฤฑ stresi azaltmaya ve uluslararasฤฑ ticaretin kesintisiz sรผrmesini desteklemeye yรถnelik gรถrรผลlerimizi paylaลtฤฑk. G20 platformunda, รผye รผlkeler รถzellikle alฤฑnabilecek ekonomik รถnlemler, bu รถnlemlerin iรงeriฤi, miktarฤฑ ve koordinasyonu konularฤฑnฤฑ tartฤฑลฤฑyor. Uluslararasฤฑ kuruluลlar nezdinde yapฤฑlan deฤerlendirmelerde koronavirรผs salgฤฑnฤฑ ile birlikte kรผresel gรถrรผnรผme dair beklentilerin olumsuz olduฤunu gรถrรผyoruz. Salgฤฑn nedeniyle belirsizlik รผst dรผzeyde seyretmeye devam ederken, alฤฑnan tedbirler sayesinde kรผresel ekonominin kademeli bir ลekilde toparlanacaฤฤฑ รถngรถrรผlรผyor. Gรถrรผลmelerde kรผresel merkez bankalarฤฑnฤฑn ve mali otoritelerin bu dรถnemde รถzellikle hฤฑzlฤฑ aksiyon almalarฤฑnฤฑn ve iลbirliฤine devam etmelerinin รถnemi vurgulandฤฑ. Bildiฤiniz รผzere, bizim de uzun sรผredir yerel paralarla ticaretin desteklenmesi konusunda belirli รผlkelerle devam eden swap anlaลmalarฤฑmฤฑz var. Bununla birlikte, merkez bankalarฤฑyla mevcut iล birliฤimizi gรผรงlendirmek ve yeni swap anlaลmalarฤฑ tesis etmek amaรงlฤฑ gรถrรผลmeler de yapฤฑyoruz.”
