ABD Los Angeles’ta gรถrรผlen emsal niteliฤindeki sosyal medya baฤฤฑmlฤฑlฤฑฤฤฑ davasฤฑnda jรผrinin Meta ve Google aleyhine verdiฤi karar, teknoloji ลirketlerinin iล modellerini derinden etkileme potansiyeli taลฤฑyor.
Jรผri รผyeleri, platform tasarฤฑmlarฤฑnฤฑn tehlikeli olduฤunu, kullanฤฑcฤฑlarฤฑn tehlikeyi fark edemeyeceฤini ve makul bir platformun yapmasฤฑ gerektiฤi halde ลirketlerin kullanฤฑcฤฑlarฤฑ uyarmadฤฑฤฤฑnฤฑ karara baฤladฤฑ. Davacฤฑlar olan K.G.M. rumuzlu 20 yaลฤฑndaki genรง kadฤฑn ile annesi Karen’a 6 milyon dolar tazminat รถdenmesine hรผkmedildi.
Alphabet ve hedeflerin baลฤฑnda gelen diฤer ilgili ลirket, kararฤฑ temyize gรถtรผrmeyi planladฤฑklarฤฑnฤฑ aรงฤฑkladฤฑ. Sรถz konusu hukuki sรผreรง, ebeveynler, okul bรถlgeleri ve eyaletlerin teknoloji devlerine karลฤฑ hazฤฑrladฤฑฤฤฑ binlerce benzer dava iรงin kritik bir dรถnรผm noktasฤฑ olarak deฤerlendiriliyor.
Uzmanlar, temyiz sรผrecinin aylar sรผreceฤini ve ifade รถzgรผrlรผฤรผ korumalarฤฑyla ilgili tartฤฑลmalarฤฑn davayฤฑ Yรผksek Mahkeme’ye kadar taลฤฑyabileceฤini vurguluyor. Olasฤฑ bir nihai maฤlubiyet teknoloji ลirketleri iรงin aฤฤฑr sonuรงlar doฤurabilirken, internetteki ifade รถzgรผrlรผฤรผ konusunda da ciddi soru iลaretleri yaratฤฑyor.
Teknoloji devlerine yรถnelik baฤฤฑmlฤฑlฤฑk davasฤฑ ve Meta รผzerindeki etkileri
Los Angeles’ta karara baฤlanan sosyal medya baฤฤฑmlฤฑlฤฑฤฤฑ davasฤฑ, sektรถrรผn รถnde gelen platformlarฤฑna ve รถzellikle de Meta ile TikTok veya Snap gibi rakiplere karลฤฑ aรงฤฑlabilecek gelecekteki davalar iรงin bir gรถsterge kabul ediliyor. JCCP 5255 olarak bilinen dosyada, K.G.M.’nin 10 yaลฤฑnda baลlayan sosyal medya kullanฤฑmฤฑnฤฑn, Meta รผrรผnlerine karลฤฑ tehlikeli bir baฤฤฑmlฤฑlฤฑฤa, anksiyeteye, depresyona, kendine zarar vermeye ve beden dismorfisine yol aรงtฤฑฤฤฑ iddia ediliyor.
Eleลtirmenler geleneksel olarak sosyal platformlarฤฑn barฤฑndฤฑrdฤฑฤฤฑ iรงeriklere karลฤฑ รงฤฑkฤฑyor, iรงeriklerin genรง kullanฤฑcฤฑlar iรงin tehlikeli ve zarar verici olduฤunu savunuyor. ฤฐletiลim Ahlakฤฑ Yasasฤฑ’nฤฑn 230. Maddesi, internet ลirketlerini kullanฤฑcฤฑ iรงeriklerini barฤฑndฤฑrmaktan ve sakฤฑncalฤฑ bulduklarฤฑ iรงerikleri denetlemek iรงin iyiniyetli รงaba gรถstermekten sorumlu tutulmaya karลฤฑ koruyor. ฤฐlgili yasa geรงmiลte hem Cumhuriyetรงilerin hem de Demokratlarฤฑn tepkisini รงekmiล; Cumhuriyetรงiler yasanฤฑn saฤcฤฑ seslerin sansรผrlenmesine olanak tanฤฑdฤฑฤฤฑnฤฑ savunurken, Demokratlar dezenformasyonun yayฤฑlmasฤฑna yardฤฑmcฤฑ olduฤunu dile getirmiลti.
Mahkemeler geรงmiลte 230. Madde konusunda bรผyรผk รถlรงรผde Meta gibi dev sosyal medya ve internet ลirketlerinin yanฤฑnda yer almฤฑลtฤฑ. Los Angeles’taki davada davacฤฑ avukatlarฤฑ ise argรผmanlarฤฑnฤฑ, sonsuz kaydฤฑrma, beฤeniler ve bildirimler gibi รถzellikler de dahil olmak รผzere sosyal platformlarฤฑn tasarฤฑmฤฑ etrafฤฑnda ลekillendirdi. Harvard Hukuk Fakรผltesi รถฤretim gรถrevlisi Timothy Edgar, Meta yetkililerinin algoritmalarฤฑnฤฑn ve tasarฤฑm seรงimlerinin bir tรผr ifade ลekli olduฤu gerekรงesiyle karara Birinci Deฤiลiklik kapsamฤฑnda itiraz etmelerini beklediฤini belirtti.
Edgar, kararฤฑn mevcut haliyle onanmasฤฑnฤฑn ve ลirketlerin bahsi geรงen tรผrden tasarฤฑm kararlarฤฑndan sorumlu tutulmasฤฑnฤฑn, internetin bรผtรผnรผ รผzerinde caydฤฑrฤฑcฤฑ bir etki yaratabileceฤini aรงฤฑkladฤฑ. Teknoloji ลirketlerinin daha sorumlu davranmaya teลvik edilmesinin herkesi memnun edeceฤini kaydeden Edgar, pratikte uygulamanฤฑn tartฤฑลmalฤฑ konularฤฑn konuลulmadฤฑฤฤฑ, รงok daha kontrollรผ platformlar anlamฤฑna gelip gelmeyeceฤini sorguladฤฑ.
Edgar, 21. yรผzyฤฑlฤฑn baลlarฤฑndaki dรถneme bakฤฑldฤฑฤฤฑnda, รถnรผmรผzdeki on yฤฑla kฤฑyasla รงevrimiรงi ortamda รงok daha fazla รถzgรผrlรผฤe sahip olunduฤunun anlaลฤฑlabileceฤinden endiลe duyduฤunu sรถzlerine ekledi.
Yasal dรผzenlemeler ve kรผresel รถlรงekteki kฤฑsฤฑtlama adฤฑmlarฤฑ
Columbia Hukuk Fakรผltesi profesรถrรผ Eric Talley, 230. Madde’nin mevcut davaya uygulanฤฑp uygulanmayacaฤฤฑnฤฑn dosyayฤฑ nihayetinde Yรผksek Mahkeme’ye taลฤฑyabileceฤini deฤerlendirmesinde bulundu. Talley, davacฤฑ tarafฤฑnฤฑn teorisinde ilginรง bir yeni yaklaลฤฑm bulunduฤunu, 230. Madde’nin iรงerikle ilgili ortaya koyduฤu yasaฤฤฑ kasฤฑtlฤฑ bir ลekilde atlatma giriลimi yaลandฤฑฤฤฑnฤฑ belirtti.
Federal yasalara gรถre sรถz konusu giriลimin 230. Maddeyi aลmaya yรถnelik kabul edilemez bir รงaba olarak gรถrรผlebileceฤini ifade eden Talley, iddianฤฑn doฤrulanmasฤฑ halinde Kaliforniya ve benzer teoriye dayanan diฤer tรผm eyalet davalarฤฑnฤฑn ortadan kalkabileceฤini vurguladฤฑ. Meta ve Google’ฤฑn Yรผksek Mahkeme nezdinde davayฤฑ kaybetmesi ve platform tasarฤฑmlarฤฑnฤฑn 230. Madde kapsamฤฑnda korunmamasฤฑ durumunda, Kongre รผyelerinin yasayฤฑ bahsi geรงen tasarฤฑmlarฤฑ kapsayacak ลekilde geniลletebileceฤi belirtiliyor.
Aksi bir senaryoda ise Meta ve Google’ฤฑn, Los Angeles davasฤฑnda gรผndeme getirilen sorunlarฤฑ รงรถzmek amacฤฑyla platform tasarฤฑmlarฤฑnda deฤiลikliฤe gitmesi gerekecek.
Sosyal medya ลirketleri, dรผzenleyici kurumlarฤฑn genรงlerin kullanฤฑmฤฑ ve ruh saฤlฤฑฤฤฑ ile ilgili endiลeleri gidermenin yollarฤฑnฤฑ aramasฤฑyla kรผresel รงapta baskฤฑ altฤฑnda bulunuyor. Avustralya halihazฤฑrda 16 yaลฤฑndan kรผรงรผk genรงlerin sosyal medya hizmetlerini kullanmasฤฑna yasak getirdi ve basฤฑna yansฤฑyan haberlere gรถre diฤer รผlkeler de aynฤฑ yolu izliyor. Brezilya sonsuz kaydฤฑrma gibi รถzellikleri yasaklarken, pek รงok farklฤฑ รผlke de genรงlerin platform kullanฤฑmฤฑnฤฑ yasaklฤฑyor veya kฤฑsฤฑtlamaya yรถnelik yasal dรผzenlemeler hazฤฑrlฤฑyor.
Yasaklara karลฤฑ รงฤฑkan savunucular, kฤฑsฤฑtlamalarฤฑn genรงlerin internetteki bilgilere eriลimini sฤฑnฤฑrladฤฑฤฤฑnฤฑ ve ruh saฤlฤฑklarฤฑna fayda saฤlayabilecek destekleyici topluluklarla baฤlantฤฑ kurmalarฤฑnฤฑ engellediฤini dile getiriyor. Kฤฑsฤฑtlamalar aynฤฑ zamanda, genรงler olarak yanlฤฑล tanฤฑmlanan kullanฤฑcฤฑlarฤฑn gerรงek yaลlarฤฑnฤฑ doฤrulamak iรงin devlet tarafฤฑndan verilmiล kimlikleri kullanmak zorunda kalฤฑp kalmayacaฤฤฑ da dahil olmak รผzere รงevrimiรงi gizlilik hakkฤฑnda zorlu sorularฤฑ beraberinde getiriyor.
Los Angeles davasฤฑndaki temyiz sรผreci baลlarken ve diฤer davalar ลekillenirken, bahsedilen konular hakkฤฑndaki kararlarฤฑn รงevrimiรงi dรผnya iรงin hayati รถnem taลฤฑyacaฤฤฑ รถngรถrรผlรผyor. Sektรถrdeki Meta baลta olmak รผzere รถnde gelen aktรถrlerin atacaฤฤฑ adฤฑmlar henรผz tam bir netlik kazanmฤฑล deฤil.
