Hazine ve Maliye Bakanฤฑ Nureddin Nebati, ekonomideki son geliลmelerle ilgili Bloomberg HT’nin sorularฤฑnฤฑ yanฤฑtladฤฑ.
Bakan Nebati’nin aรงฤฑklamalarฤฑnda รถne รงฤฑkan ifadeler ลunlar oldu:
Geรงen yฤฑl kur ataฤฤฑ yaลadฤฑk. KKM sonrasฤฑ talebin doฤru seviyeye geldiฤi bir dรถnemi yaลadฤฑk. Tรผrkiye’deki enflasyonun temel sebeplerinden biri kurdaki artฤฑลtฤฑr. 2022’de kur olmasฤฑ gereken seviyeye geldi. Emtia fiyatlarฤฑndaki artฤฑลฤฑn enflasyona katkฤฑsฤฑ da yรผksek. Geรงen yฤฑl 100 milyar dolara koลan net enerji ithalatฤฑnda bulunduk. Bu doฤaldฤฑr ki enflasyon รผzerinde baskฤฑ yaptฤฑ.
ลubat ayฤฑnda baลlayan savaล da enflasyonla ilgili baskฤฑ yarattฤฑ. Geรงen yฤฑl bu zamanlar 6 ay iรงinde enflasyonda toparlanma olacaฤฤฑnฤฑ sรถylemiลtim. รok da eleลtiri aldฤฑk sonrasฤฑnda. รรผnkรผ savaล รงฤฑktฤฑ. Savaล รงฤฑkฤฑnca emtia fiyatlarฤฑ zirve yaptฤฑ.
Enflasyonda baz etkisini bir ay รถnce, Kasฤฑm ayฤฑnda yakaladฤฑk. Enflasyonda baz etkisinden ziyade enflasyondaki yukarฤฑ yรถnlรผ ivmenin kฤฑrฤฑldฤฑฤฤฑ, รถzellikle รFE’deki negatif enflasyonun bu iลareti verdiฤi gรถrรผldรผ.
Aralฤฑk enflasyonu enflasyonla 2022 boyunca ciddi bir biรงimde mรผcadele ettiฤimizi gรถsterdi. Mali รถnlemlerin etkileri zaman iรงerisinde kendisini gรถsterecek. Mevcut fiyatlar iรงselleลirken, bunun รผzerine gelecek fiyat artฤฑลlarฤฑ makul kabul edilmeyecektir. Aralฤฑk verileri ataleti kฤฑrmamฤฑz aรงฤฑsฤฑndan รถnemli. Vatandaล markete gittiฤi zaman fahiล fiyat artฤฑลlarฤฑna tepki gรถsterecektir.
Enerji fiyatlarฤฑnda bir artฤฑล sรถz konusu deฤil. Kamunun piyasada fiyat artฤฑลlarฤฑna yol aรงacak bir tavฤฑr geliลtirmeyeceฤi aลikar. Dฤฑลarฤฑdan da bir enflasyon ithal etmeyeceฤimiz aรงฤฑk.
“Marketlere fiyatlarฤฑ sabitleme รงaฤrฤฑsฤฑ”
Buradan bir รงaฤrฤฑm var. Gelmeden birkaรง patronla gรถrรผลtรผm. Bazฤฑ firmalar da baลladฤฑlar. Fiyatlarฤฑn belli bir sรผre sabitleneceฤi noktasฤฑnda bir รงaฤrฤฑda bulunuyorum. Her tรผrlรผ katkฤฑyฤฑ sunmaya hazฤฑrฤฑz. Bu รงaฤrฤฑya karลฤฑlฤฑk verenler de oldu.
Enflasyonun belini kฤฑrdฤฑk. Bunu rahatlฤฑkla sรถyleyebiliriz.
TรฤฐK tartฤฑลmasฤฑ
Kurumlarฤฑmฤฑza haksฤฑzlฤฑk yapฤฑyoruz. Onlarฤฑ el รผstรผnde tutmalฤฑyฤฑz. TรฤฐK 4 bin รงalฤฑลanฤฑ ile her ay binlerce veri derliyor, tรผm sรผreรงler denetleniyor.
TรฤฐK ลeffaf bir kurum. TรฤฐK verilerine mรผdahale etme imkanฤฑ bulunmuyor. Diฤer tarafta sayฤฑlarฤฑ รงift haneli olmayan birileri รงฤฑkฤฑp enflasyon verisi aรงฤฑklฤฑyor. Bunu kamuoyunun takdirine bฤฑrakฤฑyorum. Bu tรผr rakamlarla hiรง kimse kendi kafasฤฑna gรถre rakam aรงฤฑklayamaz.
Bugรผn bu rakamlara bakanlar seรงimden sonra bu rakamlarฤฑ dikkate almazlar.
Memur-emekli maaล zamlarฤฑ
Memur ve emeklilerin maaลlarฤฑ yasayla yฤฑlda iki defa gรผncellenerek gรผvence altฤฑna alฤฑnmฤฑลtฤฑr. memur ve emeklilerin enflasyon karลฤฑsฤฑnda ezilmeleri mรผmkรผn deฤil.
Aรงฤฑklanan yรผzde 25’lik artฤฑล 6 aylฤฑk bir artฤฑล. Haziran’da artฤฑลlar tekrar gรผncellenecek.
Yapฤฑlan zam ile en dรผลรผk emekli aylฤฑฤฤฑ 5 bin 859 TL’ye รงฤฑkฤฑyor. En dรผลรผk memur emekli aylฤฑฤฤฑ ise 7 bin 597 TL’ye รงฤฑkฤฑyor.
Enflasyonu รงรถzdรผk. Yฤฑl ortasฤฑnda asgari รผcrete artฤฑล ihtiyacฤฑ olmamasฤฑ lazฤฑm. Bu tabii sayฤฑn Cumhurbaลkanฤฑmฤฑzฤฑn takdirinde.
EYT’nin maliyeti
3.600 ek gรถsterge รงฤฑktฤฑ, taลeron ve sรถzleลmelilerin kadro konusu รงรถzรผldรผ. EYT’nin bir yรผk getireceฤi belliydi. Bakanlฤฑktaki yardฤฑmcฤฑlarฤฑma ve tรผm bรผrokratlara teลekkรผr ediyorum. Daha รถnce EYT ile ilgili tedbir alalฤฑm dedim arkadaลlarฤฑma. Etki analiziyle รงok dar bir alanda hesaplamalarฤฑ yaptฤฑk. Simรผlasyonlarฤฑ yaptฤฑk. Ek gelebilecek yรผkรผmlรผlรผklerin de tedbirini alalฤฑm dedik. Bugรผn memur zammฤฑ konusu bir ek yรผktรผr.
Bizim รงok รถvรผndรผฤรผmรผz bir ลey var. Bรผtรงe disiplininden asla taviz vermiyoruz. Tรผrkiye 2022’de tรผm gรถstergelerde enflasyon hariรง pozitif ayrฤฑลtฤฑ dรผnyada. Enflasyonu da bu yฤฑl bitiriyoruz inลallah. Kimse รงฤฑkฤฑp da makro ekonomik gรถstegelerde olumsuz bir ลey var diyemez.
2022’yi bรผtรงe aรงฤฑsฤฑndan รงok iyi kapattฤฑk, bรผtรงe gerรงekleลmelerini gรถrรผnce ลaลฤฑracaksฤฑnฤฑz. 2023’te EYT ile ilgili problem olacak bir durum yok. EYT’nin 2023 bรผtรงesi รผzerinde bir etkisi olmayacak. Aynฤฑ zamanda memur zammฤฑ da etki yaratmayacak.
Geรงen yฤฑl ek bรผtรงe yaptฤฑk. Ek bรผtรงeden gelen borรงlanma limitini yasal sฤฑnฤฑrlarda tutabilmek iรงin 200 milyar TL’lik bir borรงlanma yetkisi talep ettik.
Orta gelirliye konut kampanyasฤฑ
Geniล ve รถzgรผn bir paket aรงฤฑklayacaฤฤฑz. Oranlar yรผzde 1’in altฤฑnda olacak. Haftaya Salฤฑ gรผnรผ de KGF paketinin ayrฤฑntฤฑlarฤฑnฤฑ aรงฤฑklayacaฤฤฑz.
Konutta sahadaki รงalฤฑลanlarฤฑmฤฑz รผzerinden araลtฤฑrma yaptฤฑk. Kฤฑsa gรผnรผn kรขrฤฑ diyerek fiyat artฤฑลฤฑ yapmak isteyen olursa incinir. Tedbirimizi aldฤฑk.
Otomotivde รTV indirimi gรผndemde yok. Bazen bunu talep edenlere soruyorum. Araรง buldun mu, hayฤฑr diyor. Bulamadฤฑฤฤฑn araรง iรงin neden รTV indirimi istiyorsun. Otomotiv sektรถrรผ รถncelikle arzฤฑ artฤฑrsฤฑn.
Tรผrkiye ekonomi modeli
Tรผrkiye ekonomi modeli Tรผrkiye’nin bir modeli. Her gรผn ekonomi modeli diyorum, rรผyamda bile Tรผrkiye ekonomi modeli diyorum. Bu bir meydan okumadฤฑr. Bu modelin teorik altyapฤฑsฤฑnฤฑ oluลturduk, modele dรถnรผลtรผrdรผk.
Bu model bรผtรผn makro ekonomik gรถstergelerde baลarฤฑ gรถstermiล bir model. Bu model seรงimden sonra da devam edecek. Seรงimden sonra bu modelle ilgili geri adฤฑm olmaz.
ลu anda Tรผrk lirasฤฑ TรFE bazฤฑnda reel olarak yรผzde 57 deฤerlerde. 60-70 arasฤฑ bir seviye Tรผrk lirasฤฑ iรงin optimal diye dรผลรผnรผyorum.
Kurun yรผkselmesi enflasyonu etkiliyor, รถngรถrรผlebilirliฤi kaldฤฑrฤฑyor. ฤฐhracatรงฤฑ รถngรถrรผlebilirlik istiyor. Bunu verdik, kurda oynaklฤฑk yok. Size bir kur hedefi verdik zaten, aลฤฑrฤฑ deฤerlenmeyecek, aลฤฑrฤฑ dรผลmeyecek.
Kredilerde KOBฤฐ’lere รถncelik vermeye devam edeceฤiz, รงรผnkรผ Tรผrkiye’yi taลฤฑyan KOBฤฐ’ler. KOBฤฐ’lerin ticari kredilerdeki payฤฑ yรผzde 77,7 gayet iyi. Kur etkisinden arฤฑndฤฑrฤฑlmฤฑล KOBฤฐ kredileri 4 katฤฑna รงฤฑkmฤฑล.
9 รงeyrektir imalat sanayinde hep bรผyรผyoruz, รงok ucuz kredileri alฤฑyorlar, รผretime dรถnรผyor.
“BOTAล’ฤฑn borcunun รถtelenmesi iรงin gรถrรผลmeler sรผrรผyor”
Krediye ulaลฤฑmda zorluk รงekiyoruz diyorlar ya, rakamlar bunu gรถstermiyor. Bรผyรผk ลirketler zaman zaman ลikayet ediyor ama onlarฤฑn รถnรผnรผ aรงacak uygulamalar da gelecek. KGF ile bir devrim yapacaฤฑz. Herhangi bir krediye ulaลana kredi vermeyeceฤiz. Kredi bulamayana kredi vereceฤiz. ฤฐhtiyaรง sahibi herkese bu kredileri vereceฤiz.
2022 iรงin yรผzde 5’in รผzerinde bir bรผyรผmeyi yakalayacaฤฤฑz. 2023 iรงin de yรผzde 5’lik hedefimize uygun bir ลekilde yรผrรผyeceฤiz.
Tรผrkiye geliลenler arasฤฑnda en gรผรงlรผ ekonomilerden bir tanesi. 2022’de 11 milyar dolar borรงlanacaฤฤฑz dedik, bunu da yaptฤฑk. Son borรงlanmamฤฑz en iyilerden bir tanesiydi, รงรผnkรผ kalฤฑcฤฑ yatฤฑrฤฑmcฤฑ geldi. Yurt dฤฑลฤฑ fonlarฤฑyla gรถrรผลรผyorum. Gรถrรผลmelerimizde seรงimden sonra politikalara aynฤฑ ลekilde devam edecek misiniz diye soruyorlar. Biz 11 milyar dolarฤฑ piyasadan borรงlandฤฑk, oradan buradan borรงlanmadฤฑk. Bunun iรงinde farklฤฑ yatฤฑrฤฑmcฤฑlar var. Bizim kimseye borcumuz, verdiฤimiz bir รถdรผn yok. Londra’dan biri gelip benim tahvilimi alฤฑyorsa, baล tacฤฑ… Katar ve Suudi Arabistan’dan alฤฑyorsa o da baล tacฤฑ…
BOTAล’ฤฑn borcunun รถtelenmesiyle ilgili gรถrรผลmeler devam ediyor.
Yakฤฑn zamanda Doฤu’dan ve Batฤฑ’dan yatฤฑrฤฑmcฤฑ gelecektir, gรถrรผลmeler devam ediyor.
“KKM 2023 sonuna kadar uygulanacak bir enstrรผman”
KKM 2023 sonuna kadar uygulanacak. Zamanฤฑ gelince ekonomi yรถnetimi bunu deฤerlendirir.
KKM’de ลu an 2 milyonun รผzerinde mudi var. Opsiyonlu KKM konusunda arkadaลlarฤฑmฤฑz รงalฤฑลmalar yapฤฑyor.
Tรผrkiye Cumhuriyeti serbest kambiyo rejiminde olan bir รผlke. Serbest piyasa kurallarฤฑndan taviz vermez. 50 bin dolarlฤฑk kฤฑsฤฑtlama konusu bir mevzuat konusudur. Serbest kambiyo rejiminden asla taviz vermeyiz.
Togg bizim baลฤฑmฤฑzฤฑn tacฤฑ, รงok รถnemli bir yatฤฑrฤฑm. Mart ayฤฑnda seri รผretim baลlฤฑyor. Belli bir seviyeye ulaลtฤฑktan sonra eฤer sorun olursa adฤฑm atmaktan รงekinmeyiz.
