Nvidia, bugün piyasada bulunanlardan birkaç kat daha güçlü olacak ve çok daha fazla elektrik kullanacak yeni yapay zeka çiplerini tanıttı. Nvidia CEO’su Jensen Huang, bu hafta Kaliforniya’da düzenlenen bir konferansta kalabalık bir dinleyici kitlesine yaptığı açıklamada, 2027 yılına kadar, en üst düzey yongalarla istiflenmiş bir sunucu rafının günümüz makinelerinin beş katı güç kullanacağını söyledi.
Yapay zeka üzerine büyük bahisler oynayan büyük teknoloji şirketleri, fiyatı fırlasa bile şüphesiz bu çipleri satın alacak. Ancak tüm yapay zeka hayallerine yetecek kadar elektrik olmayacağına dair kanıtlar giderek artıyor.
Sanal dünya fiziksel bir sınıra çarpmaya başlıyor.
Her şey, Amerika’nın en büyük elektrik kaynağı olan doğal gazı elektrik enerjisine dönüştüren gaz türbinleri ile başlıyor. Enerji şirketi yöneticileri daha fazla büyük türbin inşa ettiklerini söylüyorlar ancak aşırı inşaat korkusuyla kapasiteyi her potansiyel yapay zeka şirketini tatmin edecek şekilde büyük ölçüde artırmak istemiyorlar. Yeni türbinler için bekleyiş üç yıldan fazla sürüyor. Ve bunları satın alma maliyetleri Taylor Swift konser biletlerinden daha hızlı artıyor.
Enerji sıkıntısı yakında gelebilir. Morgan Stanley geçen yıl veri merkezlerinin 2028 yılına kadar 57 gigawatt değerinde yeni elektrik kapasitesine ya da 70 büyük ölçekli enerji santralinin ürettiği kadarına ihtiyaç duyacağını tahmin etti.
Nvidia ile birlikte yapay zekanın yarattığı yüksek güç tüketimi enerji hisselerini uçurdu
GE Vernova, Mitsubishi Power ve Siemens Energy olmak üzere üç baskın türbin üreticisi var. Yapay zeka ile ilişkili güç talebindeki patlama, yatırımcıları için inanılmaz derecede büyük bir fırsat oldu. GE Vernova hisseleri geçtiğimiz yıl %160; Mitsubishi Power’ın ana şirketi Mitsubishi Heavy Industries%60; Siemens Energy ise %300 artış gösterdi.
Sektör çok kısa bir süre içinde derin bir durgunluktan ölü bir koşuya geçti. Siemens Energy’nin Kuzey Amerika’daki başkanı Rich Voorberg, 2022 yılında ABD’deki tüm üreticiler tarafından yalnızca bir büyük gaz türbini satıldığını söyledi. Sadece son altı ay içinde Siemens Enerji Kuzey Amerika’da düzinelerce büyük türbin için anlaşma imzaladı.
Önümüzde çok daha fazla büyüme var. Sektörü takip eden Sierra Club’a göre, 2024 yılı sonu itibariyle şirketler ve kamu hizmetleri ABD’de 363 yeni doğal gaz santrali planlıyor ve planlanan üretim sadece iki yıl içinde %70 arttı.
Türbin şirketleri talebi karşılamak için bir miktar ölçek büyütüyor. Mitsubishi üretim kapasitesini %30 oranında artırma yolunda ilerlerken, Siemens Enerji de Tampa’daki bir türbin ekipman tesisinin üretimini iki katına çıkarıyor. GE Vernova daha hızlı hareket ediyor ve 2024’te 48 olan ağır hizmet tipi türbin sayısını 2026’nın ikinci yarısına kadar yılda 70 ila 80’e çıkarmayı planlıyor.
Ancak bu hızlanma aynı şirketler için önemli riskleri de beraberinde getiriyor. Türbin üretimini şimdi agresif bir şekilde arttırmak, enerji talebindeki artışın yavaşlaması durumunda onları büyük kayıplara maruz bırakacaktır. Geçmişteki iflaslar sektörde kitlesel işten çıkarmalara yol açmıştı.
Mitsubishi Power ve Siemens Energy yöneticileri son günlerde verdikleri röportajlarda kapasite artırımı konusunda temkinli davrandıklarını söylediler. GE Vernova son zamanlarda makul oranlarda büyüme konusunda yorumlar yaptı. Şirketler daha fazla türbin üretiyor, ancak neredeyse kesinlikle bu yapay zeka çiplerinden gelen tüm potansiyel talebi karşılayacak kadar hızlı değil. Henüz ufukta görmeseler bile, gelecekte yaşanacak bir çöküşe hazırlıklı olmak istiyorlar.
Siemens Enerji’nin Kuzey Amerika’daki başkanı Rich Voorberg bir röportajda, “Bu inişli çıkışlı döngülerden çok geçtik. Yıllar boyunca birçoğumuzun canı yandı.” dedi.
Kağıt üzerinde, OpenAI ve SoftBank’ın dahil olduğu Stargate projesi için tek başına 500 milyar dolara ulaşan yüz milyarlarca dolar değerinde veri merkezi var. Gerçekte ise bunların hepsi gerçekleşmeyebilir. Voorberg, “Karşılaştığımız zorluk, bugün kimin gerçek kimin gerçek olmadığını anlamaya çalışmak” dedi.
Mitsubishi Power Americas CEO’su Bill Newsom, bir röportajda, patlamanın tadını çıkarırken, gözlerinin şimdiden patlamaya hazır olduğunu söyledi, “En büyük sorum bunun daha ne kadar süreceği” dedi. Newsom “Her gün bu soruyu yanıtlamaya çalışarak uyanıyorum. Bu 3, 5, 10 ya da 15 yıllık bir süreç mi?” şeklinde konuştu.
Yapay zekanın ilerlemesinin öngörülemez olduğu kanıtlandı. Türbin üreticilerinin hisse senetleri, çok daha düşük enerji kullanımıyla üst düzey yapay zeka performansı vaat eden Çinli yapay zeka şirketi DeepSeek’in piyasaya çıkmasının ardından Ocak ayında düşüşe geçti.
Şimdiden, bazı enerji santrali projeleri türbin eksikliği nedeniyle yol kenarına düşüyor. Enerji şirketi Engie, geçtiğimiz ay biri devlet desteği için kısa listede yer alan iki büyük Teksas enerji santrali projesini ekipman sıkıntısı nedeniyle iptal etti. Şirketin zamanında tedarik edemediği ekipmanlar arasında gaz türbinleri de vardı.
Voorberg, diğer enerji santrali projelerinin de benzer bir akıbete uğrayacağını varsaymanın “çok doğru” olduğunu söyledi. Voorberg, teknoloji CEO’larının genellikle enerji piyasasının nasıl işlediğine dair gerçekçi olmayan varsayımlara sahip olduğunu ve bunun yazılım gibi ölçeklenebileceğini düşündüklerini söyledi. Bazıları türbinleri doğrudan satın almak istiyor, böylece daha büyük şebekeden geçmek zorunda kalmadan doğrudan veri merkezlerine bağlanan şebeke dışı enerji santralleri oluşturabiliyorlar. Chevron ve Exxon Mobil gibi şirketler bunu gerçekleştirmek için teknoloji şirketleriyle ortaklık yapıyor.
Voorberg, Siemens Enerji’nin teknoloji firmalarına, kamu hizmetleri veya diğer enerji şirketleriyle ortaklık kurmak için kapsamlı planlar hazırlamalarını ve düzenleyici onaya giden açık bir yola sahip olmalarını söylediğini belirtti. Ayrıca şirketin denenmiş ve gerçek müşterileri olan kamu hizmetleri için yeterli türbine sahip olduğundan emin olması gerekiyor. Voorberg “Saman alevi gibi parlayanları kesinlikle onlara satacağız” dedi ve ekledi: “Ancak uzun vadeli müşterilerimizi de unutmayacağız.”
Önde gelen üreticilerin büyük türbinleri 2028’e ya da daha sonrasına kadar tükenmiş durumda ve bir şirketin bir doğal gaz santralinden fiilen elektrik üretmesi türbin teslimatından sonra iki yıl kadar sürebiliyor. Türbin sahaya ulaştıktan sonra bağlanması gereken pek çok başka ekipman ve alınması gereken izinler var.
NextEra Energy ‘nin CEO’su John Ketchum geçen hafta Houston’da düzenlenen bir enerji konferansında, “Bir gaz türbinine sahip olmak ve onu gerçekten piyasada inşa ettirmek için gerçekten 2030’a veya daha sonrasına bakıyorsunuz” dedi. Ketchum’un şirketi, büyük ölçüde doğal gaza bağlı olan Florida’nın en büyük düzenlenmiş kamu hizmetinin sahibi ve aynı zamanda ülkenin en büyük yenilenebilir enerji geliştiricilerinden biri.
Bu gecikme açıkça bir sorun teşkil ediyor. Sabır, bugün hiç kimsenin yapay zeka yarışıyla ilişkilendirdiği bir erdem değil. Teknolojideki ilerlemeler yıldırım hızıyla gerçekleşiyor ve şirketler ihtiyaç duydukları gücü sağlamak için 2030 yılına kadar beklemek istemiyor.
Enerji kıtlığı, yapay zekanın büyümesi için bir tehdit – ve daha fazla enerji santrali kaçınılmaz olarak iptal edilecek – ancak bazı şirketler de geçici çözümler buluyor.
Bazı teknoloji şirketleri çok sayıda küçük türbin satın alıyor ve güçlerini birleştirerek büyük bir türbinin üretimine eşit hale getiriyor. Bu verimsiz bir çözüm ama giderek ivme kazanıyor. Büyük oyuncular küçük türbinler üretiyor, ancak Baker Hughes ve Caterpillar da dahil olmak üzere başka tedarikçiler de var. Önümüzdeki yıllarda türbinlerde pazar paylarını artırmaları bekleniyor. Doğal gazı elektriğe dönüştürmek için yakıt hücreleri kullanan Bloom Energy de bundan faydalanıyor.
Buna ek olarak, teknoloji şirketleri doğal gazdan daha hızlı devreye girebilen ve halihazırda yeni elektrik üretiminde en büyük payı oluşturan yenilenebilir enerji kaynaklarına daha da fazla yatırım yapmak zorunda kalabilir. Bataryalarla birleştirildiklerinde günün büyük bir bölümünde güç sağlayabilirler. NextEra’dan Ketchum, yenilenebilir enerji kaynaklarının en azından önümüzdeki birkaç yıl boyunca boşluğu doldurmak zorunda kalacağını düşündüğünü söylüyor.
Ve şirketler daha verimli hale gelerek mevcut güçle yetinmek zorunda kalabilirler. Nvidia ve Schneider Electric, verimlilik kazanımları yoluyla güç kullanımını azaltmanın yollarını bulmak için Salı günü bir ortaklık duyurdu. Duke Üniversitesi araştırmacıları geçtiğimiz ay yayınladıkları bir makalede, teknoloji şirketlerinin şebeke üzerindeki yüksek stres anlarında güç talebini geçici olarak azaltmaya istekli oldukları sürece mevcut elektrik kaynaklarının düzinelerce yeni devasa veri merkezini barındırabileceğini ortaya koydu.
Yapay zeka durdurulamaz gibi görünüyor. Yaklaşan enerji sıkıntısı onun en büyük sınavı olabilir.
