OpenAI gibi yapay zeka geliştirmede yarışan ABD’li gruplar, Çinli DeepSeek gibi daha ucuz rakipler tarafından alt edilme riskiyle karşı karşıya. Bu uyarı, teknoloji trendlerine ilişkin sunumları Silikon Vadisi’nde yakından takip edilen yıldız yatırımcı ve analist Mary Meeker’dan geldi.
Meta, Spotify ve Airbnb gibi şirketlerin erken dönem yatırımcılarından olan Meeker, Financial Times’a verdiği demeçte, yapay zekadaki yeni gelişmelerin “birden fazla 10 trilyon dolarlık şirket yaratacağını ve bunların muhtemelen hepsinin Kuzey Amerika merkezli olmayacağını” söyledi.
Meeker şu ifadeleri kullandı: “Varlık yaratımı olağanüstü olacak. Bu kadar kolay ulaşılabilen beş milyar kullanıcıya sahip bir pazar daha önce hiç olmadı.”
Sektördeki gelişmelere ilişkin son raporu, büyük dil modelleri (LLM) geliştirme yarışında erken bir üstünlük elde eden ABD’li grupların karşılaştığı artan zorluklara dikkat çekiyor.
OpenAI’ın maliyetleri artarken, ucuz rakipler baskıyı artırıyor
Meeker, OpenAI’nin GPT serisi ya da Google’ın Gemini’si gibi modelleri eğitmenin maliyetinin arttığını, buna karşılık daha ucuz yerli modeller ile DeepSeek gibi yurtdışı merkezli grupların rekabet gücünü artırmasının fiyat baskısı yarattığını vurguluyor.
Raporda şu ifadeler yer alıyor: “İş modeli değişim içinde. Tek beden herkese uyar yaklaşımıyla geliştirilen büyük dil modellerine dair yeni soru işaretleri doğuyor; artık özel kullanım senaryoları için eğitilen daha küçük ve ucuz modeller ön plana çıkıyor. Kısa vadede, genel amaçlı LLM’lerin ekonomisinin risk sermayesi düzeyinde nakit yakımıyla emtia işlerine benzediğini görmezden gelmek zor.”
Mary Meeker, Morgan Stanley’de çalışırken Google, Apple gibi devlerin başarısını önceden öngörmesi sayesinde “internetin kraliçesi” unvanını almıştı. 2010’da Kleiner Perkins adlı risk sermayesi şirketine katıldıktan sonra, 2019’da kendi yatırım firması Bond’u kurdu.
Bond’un son sunumu, OpenAI’nin ChatGPT sohbet robotunu 2022 sonunda piyasaya sürmesinden bu yana üretken yapay zeka araçları pazarının nasıl patladığını gösteriyor.
Bu araç, iki yıl içinde 500 milyon aylık kullanıcıya ulaştı ve çok sayıda rakibe yönelik risk sermayesi yatırımlarını tetikledi.
Veri merkezleri ve diğer yapay zeka altyapılarına yapılan yatırımlar da hız kazandı. 2024 yılında ABD’nin en büyük altı teknoloji şirketinin sermaye harcamaları, yıllık bazda %60’tan fazla artarak 200 milyar doları aştı.
Bu gelişmeler, LLM yarışındaki üç büyük ABD’li girişim — OpenAI, xAI ve Anthropic — için toplamda yaklaşık 400 milyar dolarlık bir değerleme sağladı ve Nvidia, Meta ve Microsoft gibi büyük teknoloji şirketlerinin gelirlerini ve hisse değerlerini artırdı.
Meeker’in analizine göre, LLM şirketleri aynı zamanda büyüyen tehditlerle de karşı karşıya: çiplerde ve algoritmalarda yapılan büyük yükseltmeler, modelleri çalıştırma maliyetini ciddi şekilde düşürdü ve bu da Çinli DeepSeek gibi rakiplerin daha ucuz ve verimli modeller piyasaya sürmesini mümkün kıldı.
En gelişmiş modelleri eğitmek hâlâ son derece pahalı. Sekiz yılda öncü modelleri geliştirme maliyetinin 2.400 kat arttığı tahmin ediliyor. Bu durum, kârlılık yoluna sahip olmayan birçok rakibin oyunun dışında kalmasına neden oluyor.
OpenAI, Anthropic ve xAI, yıllıklandırılmış yaklaşık 12 milyar dolarlık gelire hızla ulaşmış durumda. Ancak bu rakama ulaşmak için birlikte toplamda 95 milyar dolar sermaye topladılar. Meeker’e göre OpenAI’nin değerleme/girişim geliri çarpanı “pahalı görünüyor.”
Fiyat savaşları ve daha ucuz modellerin çoğalması tüketiciler için iyi haber olsa da, teknolojilerinden tam anlamıyla ticari kazanç sağlamak isteyen start-up’ların derin ceplere ve sabırlı finansörlere ihtiyacı olacak.
Meeker, bu zorluğu Uber, Amazon ve Tesla gibi şirketlerle kıyasladı; bu şirketlerin her biri, büyük bir iş kurmak için parayı yakarak büyüme stratejisi izledi.
Meeker şu uyarıyla bitirdi:
“Bu tür coşku dönemlerinde geçerli olan temel kurallar şunlardır: Sadece kaybetmeyi göze alabileceğiniz kadar yatırım yapın ve portföy yaklaşımı benimseyin. Tüm yumurtaları aynı sepete koymak risklidir; çünkü her şey sürekli yukarı gitmez — bir noktada durur.”
