Uluslararasฤฑ sivil toplum kuruluลu Oxfamโฤฑn yayฤฑnladฤฑฤฤฑ โYoksulluk Deฤil, Onurlu Bir Yaลamโ raporunda, Koronavirรผs salgฤฑnฤฑ dolayฤฑsฤฑyla geliลmekte olan รผlkelere acil yardฤฑm yapฤฑlmamasฤฑ durumunda, yarฤฑm milyar kiลinin daha yoksulluฤa itilebileceฤi belirtildi. Oxfam, gelecek hafta dรผzenlenecek Dรผnya Bankasฤฑ, IMF ve G20 Maliye Bakanlarฤฑ toplantฤฑsฤฑ รถncesinde dรผnya liderlerini, yoksul รผlkeleri ve yoksul toplumlarฤฑ salgฤฑn karลฤฑsฤฑnda ayakta tutabilmek amacฤฑyla โHerkes ฤฐรงin Ekonomik Kurtarma Paketiโ รผzerinde anlaลmaya รงaฤฤฑrdฤฑ.
Oxfamโฤฑn โYoksulluk Deฤil, Onurlu Bir Yaลamโ raporundaki analizlere[1] gรถre, hรผkรผmetlerin virรผsรผn yayฤฑlฤฑmฤฑnฤฑ รถnlemek iรงin durdurduklarฤฑ ekonomik faaliyetler sebebiyle kรผresel nรผfusun %6 ila 8โi yoksullaลabilir. Bu durum, yoksulluฤa karลฤฑ yรผrรผtรผlen kรผresel mรผcadelenin on yฤฑl geriye gitmesi, Orta Doฤu ve Kuzey Afrika gibi bazฤฑ bรถlgelerde ise 30 yฤฑl geriye gitmesi anlamฤฑna geliyor. Kรผresel nรผfusun yarฤฑsฤฑ salgฤฑn sonrasฤฑnda yoksulluk sฤฑnฤฑrฤฑnฤฑn altฤฑna dรผลebilir.
Oxfamโฤฑn รถnerdiฤi โHerkes ฤฐรงin Acil Kurtarma Paketiโnde, yoksul รผlkelerin gelirlerini kaybedenlere nakit yardฤฑmlar yapabilmeleri ve kฤฑrฤฑlgan kรผรงรผk iลletmelerin kurtarฤฑlmasฤฑ isteniyor. Bunun yapฤฑlabilmesi iรงin gereken finansman kaynaklarฤฑ ลรถyle sฤฑralanฤฑyor:
Geliลmekte olan รผlkelerin 1 trilyon dolarlฤฑk 2020 yฤฑlฤฑ borรง รถdemelerinin acil olarak iptal edilmesi. รrneฤin, Ganaโnฤฑn 2020 yฤฑlฤฑna ait dฤฑล borรง รถdemelerinin iptal edilmesi durumunda hรผkรผmet 6 ay boyunca รผlkedeki 16 milyon รงocuk, engelli ve yaลlฤฑya ayda 20 dolarlฤฑk nakit yardฤฑm yapabilir.
รlkelerin ihtiyaรง duyduฤu fonlarฤฑn acil olarak artฤฑrฤฑlmasฤฑ iรงin en az 1 trilyon dolarlฤฑk yeni uluslararasฤฑ rezerv yaratฤฑlmasฤฑ. Bu kaynak รถrneฤin Etiyopya hรผkรผmetinin, saฤlฤฑk harcamalarฤฑnฤฑ %45 oranฤฑnda artฤฑrmasฤฑna yetebilir ve รผlkenin 630 milyon dolarlฤฑk kaynaฤa eriลmesini saฤlayabilir.
Oxfamโฤฑn Genel Mรผdรผrรผ Jose Maria Vera โSalgฤฑnฤฑn sebep olduฤu ekonomik sฤฑkฤฑntฤฑlar kรผresel olarak hissediliyor. Ancak halihazฤฑrda yaลam mรผcadelesi veren yoksul รผlkelerdeki yoksul insanlar iรงin, bu sรผreรงte daha da yoksullaลmalarฤฑnฤฑ รถnleyebilecek gรผvenlik aฤlarฤฑ yok.
G20 Maliye Bakanlarฤฑ, IMF ve Dรผnya Bankasฤฑ, geliลmekte olan รผlkelere yoksul ve kฤฑrฤฑlgan topluluklarฤฑ rahatlatmak iรงin acilen bir nakit aktarฤฑmฤฑ yapmalฤฑ. Geliลmekte olan รผlkelerin 2020โye ait tรผm borรง รถdemelerini acil olarak durdurmalฤฑ ve diฤer borรง veren kurumlarฤฑ da aynฤฑsฤฑnฤฑ yapmaya teลvik etmeli. Ayrฤฑca 1 trilyon dolar deฤerinde รถzel rezerv yรผrรผrlรผฤe sokmalฤฑ.โ aรงฤฑklamasฤฑnda bulundu.
Krizin ekonomik etkileri, mevcut eลitsizlikleri daha da keskinleลtiriyor. Zengin ve yoksul รผlkelerdeki en yoksul iลรงiler bu kriz sรผrecinde formel istihdamda yer alamฤฑyor, รผcretli hastalฤฑk izni gibi iลรงi haklarฤฑndan yararlanamฤฑyor veya evden รงalฤฑลma imkanฤฑna sahip olamฤฑyor. Dรผnya genelinde, her beล iลsizden sadece biri iลsizlik รถdeneฤi alฤฑyor. Yine dรผnya genelinde iki milyar kiลi enformel sektรถrde รงalฤฑลฤฑyor ve รผcretli hastalฤฑk izninden yoksunlar. Bu kiลilerin de bรผyรผk รงoฤunluฤu, iลlerin %90โฤฑnฤฑn enformel olduฤu yoksul รผlkelerde yaลฤฑyor aynฤฑ oran zengin รผlkelerde %18.
Kadฤฑnlar, Koronavirรผs ile mรผcadelenin en รถn saflarฤฑnda yer alฤฑyorlar ve bu krizden finansal olarak en รงok onlar etkilenecek. Kadฤฑnlar ayrฤฑca dรผnyadaki saฤlฤฑk รงalฤฑลanlarฤฑnฤฑn %70โini oluลturuyor, รงocuk, yaลlฤฑ ve hasta bakฤฑmฤฑnฤฑ da kapsayan รผcretsiz bakฤฑm emeฤinin%75โini saฤlฤฑyorlar. Aynฤฑ zamanda dรผลรผk รผcretli riskli iลlerde รงalฤฑลฤฑyorlar. Bangladeลโteki bir milyondan fazla konfeksiyon iลรงisinin %80โi kadฤฑn. Bu kiลiler Batฤฑlฤฑ giyim markalarฤฑnฤฑn sipariลlerini ertelemeleri veya iptal etmeleri sebebiyle iลten รงฤฑkarฤฑldฤฑlar veya herhangi bir รผcret almadan evlerine gรถnderildiler.
Varlฤฑklฤฑ รผlkelerin birรงoฤu, iลletmeleri ve iลรงileri desteklemek รผzere milyarca dolarlฤฑk ekonomik teลvik paketleri aรงฤฑkladฤฑlar. Ancak geliลmekte olan รผlkelerin bรผyรผk kฤฑsmฤฑ bunu yapabilecek finansal kaynaklardan yoksun. BMโnin tahminlerine gรถre Afrikaโda iลlerin yarฤฑsฤฑ kaybedilebilir.
Birleลmiล Milletler geliลmekte olan รผlkelerin bu salgฤฑnฤฑ atlatmalarฤฑ iรงin 2,5 trilyon dolarlฤฑk bir desteฤe ihtiyaรง duyulduฤunu รถngรถrรผyor. Bu tutarฤฑn temin edilebilmesi iรงin yurtdฤฑลฤฑ yardฤฑmlarฤฑn 500 milyar dolar daha artฤฑrฤฑlmasฤฑ gerekiyor. Bu tutara Oxfamโฤฑn yaptฤฑฤฤฑ tahminlere gรถre yoksul รผlkelerin toplum saฤlฤฑฤฤฑ sistemlerini gรผรงlendirmek iรงin gereken 160 milyar dolar ve BM ฤฐnsani Yardฤฑm Fonu iรงin gereken 2 milyar dolar da dahil. Varlฤฑklฤฑ kiลilerden veya yรผksek miktarlardaki karlardan alฤฑnacak acil dayanฤฑลma vergileri ile de ek kaynak yaratฤฑlabilir.
Oxfam Genel Mรผdรผrรผ Vera ลunu da ekledi: โHรผkรผmetler, 2008 finansal krizinde bankalarฤฑ ve bรผyรผk ลirketleri kurtarmanฤฑn yรผkรผnรผn iลini kaybeden, maaลlarฤฑ dรผลen, saฤlฤฑk ve eฤitim gibi temel hizmetlere eriลimleri azalan sฤฑradan insanlarฤฑn omuzlarฤฑna bindiฤini artฤฑk biliyorlar. Ekonomik teลvik paketleri iลรงileri ve kรผรงรผk iลletmeleri desteklemeli bรผyรผk ลirketlere verilecek olan teลvikler ise daha adil ve daha sรผrdรผrรผlebilir ekonomilerin inลa edilmesi koลuluna baฤlanmalฤฑ.โ
Tรผrkiyeโde ise ekonomistlerin yaptฤฑฤฤฑ tahminlere gรถre[2], salgฤฑn nedeniyle istihdam talebindeki dรผลรผล 5,3 milyon ile 8 milyon kiลi arasฤฑnda olacak ve toplam iลsiz sayฤฑsฤฑ 9-10 milyonu bulacak. Bu kiลilerin bakmakla yรผkรผmlรผ olduklarฤฑ aile รผyeleri de hesaba katฤฑldฤฑฤฤฑnda รผlke nรผfusunun yarฤฑsฤฑnฤฑn yoksullukla mรผcadele etmek zorunda kalacaฤฤฑ tahmin ediliyor. Tรผm dรผnyada olduฤu gibi bu salgฤฑnฤฑn olumsuz ekonomik etkileri en รงok yoksullarฤฑ, kadฤฑnlarฤฑ ve enformel iลlerde รงalฤฑลanlarฤฑ vuracak.
รte yandan, hรผkรผmetin aรงฤฑkladฤฑฤฤฑ ekonomik destek paketi ise, kadฤฑn kooperatifleri gibi sosyal giriลimleri ve kรผรงรผk iลletmeleri kapsamฤฑyor.
Bu sebeple Kadฤฑn Emeฤini Deฤerlendirme Vakfฤฑ (KEDV) desteฤiyle Simurg Kadฤฑn Kooperatifleri Birliฤi, 115 kadฤฑn kooperatifinin imzaladฤฑฤฤฑ bir รงaฤrฤฑ yayฤฑnladฤฑ. รaฤrฤฑda “Kadฤฑn kooperatifleri olarak bu salgฤฑndan en fazla etkilenen kesimlerden biri olduฤumuzun bilinmesini istiyoruz. Kreลlerimizi, oyun odalarฤฑmฤฑzฤฑ, รผretim mekanlarฤฑmฤฑzฤฑ, atรถlyelerimizi, lokanta ve kafelerimizi geรงici sรผre ile de olsa kapatmak zorunda kaldฤฑk. รalฤฑลmaya devam edebilen รงok az sayฤฑda iลletme de durma noktasฤฑna gelmiลtir.” denildi.
Kadฤฑn kooperatifleri, yayฤฑnladฤฑklarฤฑ รงaฤrฤฑda salgฤฑn sรผresince doฤacak zaruri vergilerden ve primlerden muaf tutulmayฤฑ, personelinin sigorta ve รผcretli izinleri, kira, elektrik, su, doฤalgaz gibi idari giderlerinin karลฤฑlanmasฤฑnฤฑ ve ekonomik giriลimlerinin kaldฤฑฤฤฑ yerden sรผrdรผrรผlmesini saฤlamak iรงin faizsiz, 1 yฤฑl geri รถdemesiz krediler verilmesini, nakit akฤฑลฤฑ bozulan iลletmelere saฤlanacak ilave finansman desteฤi kapsamฤฑna kadฤฑn kooperatiflerinin de alฤฑnmasฤฑnฤฑ talep ettiler.
Kadฤฑn Emeฤini Deฤerlendirme Vakfฤฑ Kurucusu ve Yรถnetim Kurulu
รyesi, ลengรผl Akรงar โHฤฑzla saฤlฤฑk, sosyal ve ekonomik sistemlerimiz รผzerindeki etkileri gelecek aylar ve hatta yฤฑllarda hissedilecek bรผyรผk bir kรผresel tehdide dรถnรผลen, Koronavirรผs salgฤฑnฤฑna salt bir halk saฤlฤฑฤฤฑ krizi olarak bakamayฤฑzโ dedi.
Akรงar ayrฤฑca โBu krizin, kรผresel neoliberal anlayฤฑล ve โbรผyรผmeโ odaklฤฑ kalkฤฑnma politikalarฤฑnฤฑn servet, gelir ve gรผรง daฤฤฑlฤฑmฤฑnda yarattฤฑฤฤฑ eลitsizlikler ve ekosistemlerde yarattฤฑฤฤฑ tahribatla baฤlantฤฑsฤฑnฤฑ gรถrmeliyiz. Tรผketim, rekabet, bireyciliฤi รถne รงฤฑkaran ve dayanฤฑลmayฤฑ sistemin kendisine bir tehdit olarak gรถren bu yaklaลฤฑmฤฑn sonucu olarak gelinen bu noktada, kรผresel dรผzeyde korkuyu paylaลmak yerine sorumluluklar paylaลฤฑlmalฤฑdฤฑr. Bu salgฤฑn ve getireceฤi saฤlฤฑk, sosyal ve ekonomik etkileri ancak yerel, ulusal ve uluslararasฤฑ, her dรผzeyde ve tรผm kesimler arasฤฑndaki bir dayanฤฑลma ile atlatabiliriz.
รok aรงฤฑk ki, bu salgฤฑn mevcut eลitsizlikleri daha da artฤฑracak. รzellikle kadฤฑnlar ve yoksullar รงok daha fazla etkilenecek. ลimdiye kadar sistemin kendisinden kaynaklanan tรผm kรผresel ekonomik krizlerin yรผkรผnรผ, bu krizlere yol aรงan kararlara hiรงbir ลekilde mรผdahil olamayan sฤฑradan insanlar รผstlendi. Bu sรผrdรผrรผlemez. Hรผkรผmetler bu salgฤฑn รถzelinde iลรงileri, kรผรงรผk iลletmeleri koruyacak uzun vadeli destek paketlerinin yanฤฑ sฤฑra, sistemin gelecekte yaratabileceฤi diฤer krizleri engellemek iรงin daha adil ve sรผrdรผrรผlebilir ekonomiler ve direnรงli toplumlar yaratacak politikalar รผretmenin yollarฤฑnฤฑ tรผm kesimlerle iลbirliฤi iรงinde aramalฤฑlar.โ diye ekledi.
