ฤฐngiliz basฤฑnฤฑnฤฑn kฤฑdemli Ortadoฤu muhabirlerinden Robert Fisk, Tรผrkiye ile ABD arasฤฑndaki krizi mercek altฤฑna aldฤฑ.
Gazete Duvar’da yer alan รงeviri haberde Fisk, Independentโta yayฤฑmlanan yazฤฑsฤฑnda, โAz bilinen bir pastรถr yรผzรผnden ABD Tรผrkiye ile ticaret savaลฤฑna mฤฑ girecek? Tek bir kelimesine bile inanmayฤฑnโ baลlฤฑฤฤฑnฤฑ kullandฤฑ. Fisk, iki รผlke arasฤฑndaki krizin Pastรถr Brunsonโฤฑn tutukluฤu nedeniyle yaลandฤฑฤฤฑna inanmadฤฑฤฤฑnฤฑ vurguladฤฑ.
ฤฐngiliz yazar, kendine has kinayeli diliyle kaleme aldฤฑฤฤฑ makalede, โErdoฤanโฤฑn kafayฤฑ biraz รผลรผttรผฤรผne inanan bizler iรงin bile, Tรผrk versiyonundan รงok daha รงatlak olan bir ABD baลkanฤฑnฤฑn NATOโnun ikinci bรผyรผk ordusunu zayฤฑflatmaya รงalฤฑลmasฤฑ ลaลkฤฑnlฤฑk vericiโ dedikten sonra ลรถyle devam etti:
โEvet, Erdoฤan, aralarฤฑnda bir Amerikalฤฑ pastรถrรผn de bulunduฤu 50 binden fazla kiลiyi iki yฤฑl รถnceki darbe giriลiminden sonra hapse attฤฑ. Fakat Mฤฑsฤฑrโฤฑn Cumhurbaลkanฤฑ/Albayฤฑ Abdรผlfettah Sisi 60 binden fazla sรถzde ฤฐslamcฤฑyฤฑ kendi รผlkesinin hapishanelerine tฤฑkarak bu rekoru kฤฑrmadฤฑ mฤฑ? Peki Haydar Abadiโnin Irakโtaki toplu idamlarฤฑna ne demeli? Ya da, Yemenโde sรผrekli รงocuklarฤฑn รถldรผrรผldรผฤรผ korkunรง savaล bir yana, Suudi Arabistanโda bu hafta yaลanan idamlara? Veya ฤฐsraillilerin Gazzeโde onlarca silahsฤฑz Filistinliyi รถldรผrme alฤฑลkanlฤฑฤฤฑna? Ya da Trumpโฤฑn espri anlaลฤฑyฤฑลฤฑna hitap eden Kuzey Koreโdeki o saksฤฑya?โ
โTEK KELฤฐMESฤฐNE BฤฐLE ฤฐNANMIYORUMโ
โHapse atฤฑlan ya da รถldรผrรผlen masumlarฤฑ zerre kadar umursamayan Trump, bir anda Tรผrkiyeโyi iฤdiล etmeye รงalฤฑลฤฑyor ve bunlarฤฑn hepsi Pastรถr Andrew Brunson ev hapsinde tutulduฤu iรงin yaลanฤฑyorโ diyen Fisk, โTek kelimesine bile inanmฤฑyorum. Trump, Brunsonโฤฑn aylar sรผren tutukluluฤu hakkฤฑnda pek az ses รงฤฑkardฤฑโ ifadelerini kullandฤฑ. ABDโdeki evanjelik Hฤฑristiyanlarฤฑn bu tutuklamayฤฑ โHฤฑristiyanlฤฑฤฤฑn yargฤฑlanmasฤฑโ gibi sunduฤunu belirten Fisk, Trumpโฤฑn yaptฤฑrฤฑm kararlarฤฑnฤฑ ve TLโdeki deฤer kaybฤฑnฤฑ aktardฤฑktan sonra ลรถyle devam etti:
โฤฐลTE ERDOฤANโIN SUรLARIโฆโ
โFakat makul olalฤฑm. Tรผm bunlar bir Piresbiteryen pastรถr nedeniyle mi yaลanฤฑyor? Hayฤฑr. Erdoฤanโฤฑn asฤฑl suรงlarฤฑnฤฑn listesi ลรถyle: Tรผrkiyeโye, Rus yapฤฑmฤฑ S-40 fรผze sistemi alฤฑyor. ABDโnin Kรผrt mรผttefiki YPGโye desteฤini kabullenmeyi reddediyor. ฤฐslamcฤฑ savaลรงฤฑlarฤฑn Tรผrkiye sฤฑnฤฑrฤฑndan รงok sayฤฑda silah, havan topu ve fรผze ile akmasฤฑna izin verdi. Ki, O dรถnem Erdoฤanโฤฑn eski dostu Beลar Esadโฤฑ devirmeye รงalฤฑลan ABDโnin bu hiรงbir itirazฤฑ olmadฤฑ. Ardฤฑndan, bir Rus savaล uรงaฤฤฑnฤฑ Kasฤฑm 2015โte dรผลรผrmesi -Moskova bunu hemen boykot etti- sonrasฤฑnda Erdoฤan Putinโe yanaลtฤฑ. Bu ลekilde, Ruslar ve ฤฐranlฤฑlar, Erdoฤanโ Temmuz 2016โdaki Gรผlen darbesi konusunda ilk uyaranlar oldu. Tรผrk ordusunun iรง radyo trafiฤini dinliyorlardฤฑ ve ฤฐstanbulโun Sultanฤฑโna haber verdiler.โ
โฤฐRAN YAPTIRIMLARINI HAFฤฐFLETECEKโ
Robert Fisk bu listeye, Tรผrkiyeโnin ฤฐranโa yรถnelik yeni Amerikan yaptฤฑrฤฑmlarฤฑnฤฑ kabul etmeyerek Tahranโdan petrol almayฤฑ sรผrdรผrmesinin Trumpโฤฑn planlarฤฑnฤฑ bozduฤunu da ekledi. โTrumpโฤฑn en yakฤฑn mรผttefiklerinden biri olan ve Pastรถr Brunsonโฤฑn benzerleri iรงin din รถzgรผrlรผฤรผnรผn hiรง var olmadฤฑฤฤฑ Suudi Arabistan da Erdoฤanโa รถfkeliโ diyen Fisk, Suudi Veliaht Prensi Muhammed Bin Salmanโฤฑn โTรผrkiyeโnin ฤฐran ve ฤฐslamcฤฑ militanlarla birlikte ลeytan รผรงgeninin bir parรงasฤฑ olduฤu sรถylediฤiniโ yazdฤฑ.
Erdoฤanโฤฑn Rusya ve ฤฐranโฤฑn yanฤฑ sฤฑra Suudi Arabistanโฤฑn abluka uyguladฤฑฤฤฑ Katarโla da arasฤฑnฤฑn iyi olduฤuna dikkat รงeken Fisk, yazฤฑsฤฑna ลu dikkat รงekici yorumla son verdi:
โVe, Suriye ile Katar arasฤฑndaki iliลkilerin รงok yavaล olmakla beraber dรผzenli olarak yeniden ฤฑsฤฑndฤฑฤฤฑ dรผลรผnรผldรผฤรผnde, tรผm bunlardan en bรผyรผk yararฤฑ kimin saฤlayacaฤฤฑnฤฑ merak ediyorum.
Belki de Beลar Esad? Rus askerleri ลu an iลgal altฤฑndaki Golan Tepeleriโnin gรผneyindeki Suriye-ฤฐsrail hattฤฑnda devriye geziyor. Ruslar ฤฐsrailโe, Suriyeโdeki az sayฤฑda ฤฐran gรผcรผnรผn bu bรถlgenin en az 50 mil uzaฤฤฑnda tutulacaฤฤฑna sรถz verdi. Rusyaโnฤฑn mรผttefiki Suriyeโnin ฤฐdlibโdeki son ฤฐslamcฤฑ kalesini Rus yardฤฑmฤฑyla ezmesi ve vilayetteki savaลรงฤฑlarฤฑn inatรงฤฑ olanlarฤฑnฤฑ tekrar Tรผrkiyeโye gรถndermesi gerekiyor. Katar, Suriyeโyi yeniden inลa edecek ve bรถylece nรผfuzunu Levant topraklarฤฑndan Akdenizโe geniลletecek nakit paraya sahip. Eฤer Katar Tรผrkiyeโye daha da fazla para akฤฑtacaksa, o zaman Doha ile Ankara arasฤฑnda bir tรผr stratejik dengeye tanฤฑk olabiliriz. Ve belki de Erdoฤan ile Esad arasฤฑndaki aile dostluฤunun yeniden keลfedilmesine?โฆโ (Gazete Duvar)
