Kรผresel enerji piyasalarฤฑnda tansiyon yรผkselirken, Brent petrol fiyatฤฑ Orta Doฤu’daki รงatฤฑลmalarฤฑn etkisiyle iki yฤฑl aradan sonra ilk kez varil baลฤฑna 90 dolar sฤฑnฤฑrฤฑnฤฑ aลtฤฑ. ฤฐran merkezli gerilimin tฤฑrmanmasฤฑ ve sevkiyat rotalarฤฑndaki aksamalar, cuma gรผnรผ yapฤฑlan iลlemlerde fiyatlarฤฑn sert bir ivme kazanmasฤฑna neden oldu.
Kรผresel gรถsterge olan Brent petrol vadeli iลlemleri yรผzde 5,4 artฤฑลla 90,11 dolara yรผkselirken, Batฤฑ Teksas tรผrรผ ham petrol (WTI) ise yรผzde 7,6 deฤer kazanarak 87,33 dolar seviyesinden iลlem gรถrdรผ.
Orta Doฤu’da tedarik zinciri ve รผretim kฤฑsฤฑtlamalarฤฑ
Bรถlgedeki lojistik sorunlar, รผretici รผlkeleri kapasite dรผลรผrmeye zorluyor. The Wall Street Journal tarafฤฑndan yayฤฑmlanan rapora gรถre, Kuveyt bazฤฑ tesislerinde รผretimi azaltmak zorunda kaldฤฑ. ฤฐran’ฤฑn Basra Kรถrfezi’nden petrol sevkiyatฤฑnฤฑn ana damarฤฑ olan Hรผrmรผz Boฤazฤฑ’nฤฑ fiilen kapatmasฤฑ, bรถlgedeki depolama kapasitelerinin dolmasฤฑna yol aรงtฤฑ.
OPEC รผyesi olan ve gรผnlรผk ortalama 2,6 milyon varil รผretim gerรงekleลtiren Kuveyt’in, sevkiyat yapฤฑlamadฤฑฤฤฑ iรงin รผretimi yalnฤฑzca iรง tรผketimi karลฤฑlayacak olan 1,2 milyon varil seviyesine รงekmeyi planladฤฑฤฤฑ belirtiliyor.
Tedarik zincirindeki bu kฤฑrฤฑlma yalnฤฑzca Kuveyt ile sฤฑnฤฑrlฤฑ kalmฤฑyor. Veri analiz ลirketi Kplerโin deฤerlendirmelerine gรถre, Irak รผretimini halihazฤฑrda yarฤฑ yarฤฑya dรผลรผrmรผล durumda. Suudi Arabistan ve Birleลik Arap Emirlikleri’ndeki (BAE) รผreticilerin de benzer depolama sorunlarฤฑyla karลฤฑ karลฤฑya olduฤu ifade ediliyor.
Ham petrolรผ taลฤฑyacak gemilerin eksikliฤi ve mevcut tanklarฤฑn dolmasฤฑ, รผretimin zorunlu olarak durdurulmasฤฑ riskini beraberinde getiriyor.
Bรถlgesel risklerin enerji piyasalarฤฑna etkisi
Katar Enerji Bakanฤฑ Saad al-Kaabi, Financial Times’a verdiฤi mรผlakatta durumun ciddiyetine dikkat รงekerek, รงatฤฑลmalarฤฑn devam etmesi halinde Kรถrfez รผlkelerinin enerji รผretimini birkaรง gรผn iรงinde tamamen durdurabileceฤi uyarฤฑsฤฑnda bulundu.
Al-Kaabi, bu senaryonun gerรงekleลmesi durumunda petrol fiyatlarฤฑnฤฑn varil baลฤฑna 150 dolara kadar tฤฑrmanabileceฤini vurguladฤฑ. Benzer ลekilde, enerji danฤฑลmanlฤฑk ลirketi Wood Mackenzie, Hรผrmรผz Boฤazฤฑ’ndaki tanker trafiฤinin kฤฑsa sรผrede normale dรถnmemesi halinde fiyatlarฤฑn 100 dolarฤฑn รผzerine yerleลeceฤi รถngรถrรผsรผnรผ paylaลtฤฑ.
Son bir haftalฤฑk sรผreรงte yaลanan yรผkseliล, 2022 yฤฑlฤฑndaki Rusya-Ukrayna savaลฤฑnฤฑn baลlangฤฑcฤฑndan bu yana gรถrรผlen en keskin haftalฤฑk kazanรงlardan biri olarak kayฤฑtlara geรงti.
Brent petrol son beล iลlem gรผnรผnde yรผzde 19, WTI ise yรผzde 25 oranฤฑnda deฤer kazandฤฑ. Bu yรผkseliลte, sadece fiziksel arz kesintileri deฤil, aynฤฑ zamanda ABD yรถnetiminden gelen sert aรงฤฑklamalar da etkili oldu. Baลkan Donald Trump’ฤฑn bรถlgedeki siyasi hedefleriyle ilgili kullandฤฑฤฤฑ ifadeler, piyasadaki belirsizliฤi ve volatiliteyi artฤฑrmaya devam ediyor.
Petrol piyasasฤฑnda denge arayฤฑลฤฑ ve beklentiler
Petrol fiyatlarฤฑndaki bu sert yรผkseliล, kรผresel hisse senedi piyasalarฤฑndaki genel dรผลรผลe raฤmen enerji sektรถrรผ hisselerinin direnรงli kalmasฤฑnฤฑ saฤlฤฑyor. S&P 500 endeksinin deฤer kaybettiฤi gรผnde, Exxon Mobil ve Chevron gibi dev enerji ลirketlerinin hisseleri piyasanฤฑn genelinden daha pozitif bir ayrฤฑลma sergiledi.
Analistler, kฤฑsa vadede piyasanฤฑn yรถnรผnรผ Hรผrmรผz Boฤazฤฑ’ndaki geรงiล gรผvenliฤinin ve diplomatik temaslarฤฑn belirleyeceฤini รถngรถrรผyor. Eฤer arz kanallarฤฑ kapalฤฑ kalmaya devam ederse, enerji maliyetlerindeki artฤฑลฤฑn kรผresel enflasyon รผzerinde yeni bir baskฤฑ oluลturmasฤฑ ve merkez bankalarฤฑnฤฑn para politikalarฤฑnฤฑ zorlaลtฤฑrmasฤฑ bekleniyor. Mevcut konjonktรผrde yatฤฑrฤฑmcฤฑlar, bรถlgeden gelecek resmi aรงฤฑklamalarฤฑ ve sevkiyat verilerini kritik bir gรถsterge olarak takip etmeyi sรผrdรผrรผyor.
