ฤฐsrail ve ABD’nin ฤฐran’a yรถnelik baลlattฤฑฤฤฑ askeri operasyonun ardฤฑndan kรผresel piyasalarda petrol fiyatlarฤฑ yukarฤฑ yรถnlรผ bir ivme kazandฤฑ. Ekonomi รงevreleri, enerji maliyetlerindeki bu artฤฑลฤฑn ABD ekonomisi รผzerindeki etkilerini analiz ederken, Brent petrolรผn varil fiyatฤฑnฤฑn 125 dolar seviyesine ulaลmadฤฑฤฤฑ sรผrece kalฤฑcฤฑ bir hasar beklenmediฤini vurguluyor.
ฤฐsrail ve ABD ordusunun 28 ลubat’ta ฤฐran’a yรถnelik gerรงekleลtirdiฤi ortak operasyon, enerji piyasalarฤฑnda ilk etapta sert bir hareketliliฤe neden oldu. Kรผresel gรถsterge olan Brent petrolรผn varil fiyatฤฑ, operasyonun ilk gรผnlerinde 85,12 dolara kadar yรผkselmesinin ardฤฑndan mevcut durumda 80 dolar seviyelerinde dengelenmiล gรถrรผnรผyor.
ABD yerel piyasasฤฑ iรงin temel referans kabul edilen Batฤฑ Teksas tรผrรผ ham petrol (WTI) ise Perลembe sabahฤฑ itibarฤฑyla 78 dolardan iลlem gรถrerek Haziran 2025’ten bu yana en yรผksek gรผn iรงi seviyesini test etti.
Uzmanlar, jeopolitik ลoklarฤฑn tarihsel olarak ABD ekonomisinde kalฤฑcฤฑ bir iz bฤฑrakmadฤฑฤฤฑnฤฑ hatฤฑrlatฤฑrken, mevcut yapฤฑsal faktรถrlerin ekonomiyi bu tรผr dalgalanmalara karลฤฑ daha dayanฤฑklฤฑ kฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ ifade ediyor.
Petrol fiyatlarฤฑ ve ekonomik dayanฤฑklฤฑlฤฑk test ediliyor
Oxford Economics’in kฤฑdemli ABD ekonomisti Bernard Yaros, askeri harekatฤฑn sฤฑnฤฑrlฤฑ kalmasฤฑ durumunda ABD ekonomisinin bu jeopolitik ลoku atlatabilecek bir pozisyonda olduฤunu belirtiyor. ABD, bu sรผrece oldukรงa gรผรงlรผ ekonomik verilerle girdi.
2025 yฤฑlฤฑnda gayrisafi yurt iรงi hasฤฑla (GSYฤฐH) yรผzde 2,2 oranฤฑnda bรผyรผme kaydederken, birรงok ekonomist 2026’nฤฑn ilk รงeyreฤinde bu bรผyรผme hฤฑzฤฑnฤฑn yรผzde 3’รผn รผzerine รงฤฑkacaฤฤฑnฤฑ รถngรถrรผyor. Tรผketicilerin yรผksek enflasyon ve zayฤฑf iล gรผcรผ piyasasฤฑ koลullarฤฑna raฤmen direnรง gรถstermesi, olasฤฑ bir enerji krizine karลฤฑ tampon gรถrevi gรถrรผyor.
PGIM Baล Kรผresel Ekonomisti Daleep Singh, son yฤฑllarda ekonominin petrol ลoklarฤฑna karลฤฑ duyarlฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑn yapฤฑsal olarak deฤiลtiฤine dikkat รงekiyor.
ABD’nin dรผnyanฤฑn en bรผyรผk enerji รผreticisi ve net ihracatรงฤฑsฤฑ konumuna yรผkselmesi, geรงmiลteki enerji krizlerine kฤฑyasla รผlkenin manevra alanฤฑnฤฑ geniลletiyor. RSM ABD Baล Ekonomisti Joe Brusuelas ise ekonominin hanehalkฤฑ tรผketimi, yatฤฑrฤฑmlar ve istihdam kararlarฤฑnฤฑ deฤiลtirecek bir “acฤฑ noktasฤฑna” ulaลmasฤฑ iรงin รถnรผnde hala uzun bir yol olduฤunu savunuyor.
Brusuelas’ฤฑn analizlerine gรถre, petrol fiyatlarฤฑ 125 dolarฤฑn altฤฑnda kaldฤฑฤฤฑ sรผrece ABD ekonomisinin bรผyรผme patikasฤฑndan sapmasฤฑ beklenmiyor.
Enerji maliyetlerindeki artฤฑลฤฑn enflasyon ve bรผyรผme รผzerindeki baskฤฑsฤฑ
Petrol fiyatlarฤฑ varil baลฤฑna 125 dolar seviyesine ulaลtฤฑฤฤฑnda, bu durumun GSYฤฐH bรผyรผmesi รผzerinde 80 ile 100 baz puan arasฤฑnda bir aลaฤฤฑ yรถnlรผ baskฤฑ oluลturacaฤฤฑ tahmin ediliyor. Bu senaryonun gerรงekleลmesi halinde, tรผketici fiyat endeksi (TรFE) รผzerinden hesaplanan enflasyonun da 1,6 puan artฤฑล gรถstermesi ve yฤฑllฤฑk enflasyonun yรผzde 2,4 seviyesinden yรผzde 4’e yรผkselmesi รถngรถrรผlรผyor.
Akaryakฤฑt istasyonlarฤฑndaki pompa fiyatlarฤฑna yansฤฑyacak olan galon baลฤฑna yaklaลฤฑk 1,25 dolarlฤฑk artฤฑล, tรผketicinin harcanabilir gelirini doฤrudan etkileyebilir. Perลembe gรผnรผ itibarฤฑyla ABD genelinde galon baลฤฑna 3,25 dolar olan ortalama benzin fiyatฤฑ, Haziran 2022’de gรถrรผlen 5,02 dolarlฤฑk tarihi zirvenin hala oldukรงa altฤฑnda seyrediyor.
Mercer’ฤฑn ekonomi ve dinamik varlฤฑk tahsisi birimi yรถneticisi Julius Bendikas, petrolรผn varil fiyatฤฑnฤฑn 150 dolara ulaลฤฑp bu seviyede kalฤฑcฤฑ olmasฤฑ durumunda bir resesyonun tetiklenebileceฤi uyarฤฑsฤฑnda bulunuyor. Ham petrol fiyatlarฤฑndaki sรผrdรผrรผlebilir bir artฤฑลฤฑn tรผketici harcamalarฤฑnฤฑ kฤฑsฤฑtlayarak ekonomik durgunluฤu beraberinde getirme potansiyeli bulunuyor.
รte yandan, Brent petroldeki her 10 dolarlฤฑk kalฤฑcฤฑ artฤฑลฤฑn, ABD Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn (Fed) yakฤฑndan takip ettiฤi kiลisel tรผketim harcamalarฤฑ (PCE) fiyat endeksine 20 ila 30 baz puan eklediฤi hesaplanฤฑyor. Ancak Singh, enerji ve gฤฑda dฤฑลฤฑ รงekirdek enflasyona geรงiลkenliฤin yalnฤฑzca 5 ila 10 baz puanla sฤฑnฤฑrlฤฑ kalacaฤฤฑnฤฑ รถngรถrรผyor.
Piyasa beklentileri ve Fed’in olasฤฑ para politikasฤฑ hamleleri
Mevcut jeopolitik gerilimin ardฤฑndan piyasalar, Fed’in faiz oranlarฤฑnda bir deฤiลikliฤe gitmeden รถnce ลokun sรผresini ve ลiddetini deฤerlendirmek รผzere beklemeye geรงeceฤini tahmin ediyor. Fed, Ocak ayฤฑndaki son toplantฤฑsฤฑnda faiz aralฤฑฤฤฑnฤฑ yรผzde 3,50-3,75 bandฤฑnda sabit tutmuลtu.
Askeri รงatฤฑลmalarฤฑn ekonomik etkilerinin her zaman รถngรถrรผlebilir olmadฤฑฤฤฑnฤฑ vurgulayan uzmanlar, savaลฤฑn piyasalar รผzerinde hesaplanmasฤฑ zor “ikincil etkiler” yaratabileceฤini hatฤฑrlatฤฑyor.
Sonuรง olarak, petrol fiyatlarฤฑ 125 dolar barajฤฑnฤฑ aลmadฤฑฤฤฑ mรผddetรงe ABD ekonomisindeki geniลlemenin devam etmesi bekleniyor. Ancak Orta Doฤu’daki tansiyonun tฤฑrmanmasฤฑ ve arz gรผvenliฤine yรถnelik endiลelerin artmasฤฑ, hem enerji fiyatlarฤฑ hem de kรผresel tedarik zinciri รผzerinde risk unsuru olmaya devam ediyor.
Yatฤฑrฤฑmcฤฑlar ve karar alฤฑcฤฑlar, รถnรผmรผzdeki haftalarda ham petrol stok verilerini ve bรถlgeden gelecek askeri haber akฤฑลฤฑnฤฑ yakฤฑndan takip edecek.
