Petrol fiyatları, Salı günü Asya işlemlerinin erken saatlerinde ABD ile İran arasında savaşı sona erdirmeye yönelik potansiyel diyalog sinyallerinin gelmesiyle düşüşe geçti. Hürmüz Boğazı’ndaki ABD ablukasından kaynaklanan arz risklerine yönelik endişelerin bir miktar hafiflemesi, piyasalarda satış baskısı yarattı.
Küresel petrol piyasalarında gösterge kabul edilen Brent petrol vadeli işlemleri, 1,86 dolar veya yüzde 1,87 oranında değer kaybederek 97,50 dolara geriledi. ABD Batı Teksas Tipi (WTI) ham petrolü ise 2,25 dolar veya yüzde 2,27’lik bir düşüşle 96,83 dolardan işlem gördü.
Her iki gösterge de bir önceki seansta, ABD ordusunun İran limanlarına yönelik ablukaya başlamasının ardından sert yükselişler kaydetmiş; Brent petrol yüzde 4’ten fazla, WTI ise yaklaşık yüzde 3 oranında değer kazanmıştı.
Hürmüz Boğazı ve küresel petrol arzı güvenliği
ABD ordusu Pazartesi günü yaptığı açıklamada, Hürmüz Boğazı üzerindeki ablukanın Umman Körfezi ve Umman Denizi’nin doğusuna kadar genişletileceğini duyurdu. Gemi takip verileri, ablukanın yürürlüğe girmesiyle birlikte boğazdaki iki geminin rotasını değiştirdiğini teyit etti.
İran ise hafta sonu İslamabad’da krizi çözmeyi amaçlayan görüşmelerin sonuçsuz kalmasının ardından, Körfez komşusu ülkelerin limanlarını hedef alma tehdidinde bulundu. Ancak KCM Trade Kıdemli Piyasa Analisti Tim Waterer, Pakistan’daki barış görüşmelerinin başarısız olmasına rağmen, ABD Başkanı Donald Trump’ın olası bir anlaşma seçeneğini masada tutarak fiyatlardaki ateşi bir nebze düşürmeyi başardığını ifade etti.
Müzakere süreçlerine yakın kaynaklar, İran ve ABD arasındaki diyaloğun hala canlı olduğunu belirtirken, Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif gerilimi düşürmeye yönelik çabaların sürdüğünü vurguladı.
Trump’ın Pazartesi günü İran’ın “bir anlaşma yapmak istediğini” söylemesi, piyasalarda ihtiyatlı bir iyimserlik yarattı. Uzmanlar, diplomatik bir çözümün fiyatlar üzerindeki jeopolitik risk primini azaltabileceğini öngörüyor.
Piyasa dengeleri ve enerji krizi beklentisi
ANZ analistleri tarafından yapılan değerlendirmede, yaklaşık günlük 10 milyon varillik ham petrol arzının fiilen piyasadan çekildiği tahmin ediliyor. Analizde, ABD ablukasının uzaması durumunda günlük 3 ila 4 milyon varillik ek bir sevkiyatın daha engellenebileceği kaydedildi. Banka, petrol piyasasının artık fiyatların yükselmesi için “en kötü senaryoya” ihtiyaç duymadığını, mevcut sıkı arz-talep dengesinin Brent petrolü mevcut eşiklerin üzerinde tutmaya yettiğini belirtti.
İngiltere ve Fransa gibi NATO müttefiklerinin ablukaya katılmaktan kaçınarak hayati öneme sahip su yolunun yeniden açılmasını savunması, uluslararası arenadaki görüş ayrılıklarını da ortaya koyuyor. ABD Enerji Bakanı Chris Wright, Hürmüz Boğazı üzerinden sevkiyatlar tekrar başladığında fiyatların birkaç hafta içinde zirve yapabileceğini öngördü.
Öte yandan Uluslararası Para Fonu (IMF), Dünya Bankası ve Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), küresel enerji piyasasının tarihin en önemli şoklarından birini yaşadığı bu dönemde ülkeleri stokçuluktan ve ihracat kısıtlamalarından kaçınmaya çağırdı.
IEA Başkanı Fatih Birol, stratejik petrol rezervlerinin serbest bırakılmasına şu an için gerek olmayabileceğini ancak ihtiyaç duyulması halinde harekete geçmeye hazır olduklarını bildirdi.
Küresel talep tahmini ve piyasa görünümü
Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC), yayınladığı son aylık raporda küresel petrol talebine ilişkin öngörülerini revize etti. Örgüt, ikinci çeyrek için küresel talep tahminini günlük 500 bin varil aşağı çekti. Bu revizyon, küresel ekonomik aktivitedeki yavaşlama belirtileri ve yüksek enerji maliyetlerinin tüketim üzerindeki baskısını yansıtıyor.
Arz yönlü endişeler fiyatları yukarı yönlü desteklese de, talep tarafındaki bu zayıflama sinyalleri piyasadaki volatiliteyi artırıyor.
Petrol fiyatları için kritik bir dönemeç olarak görülen önümüzdeki günlerde, ABD ve İran arasındaki diplomatik trafiğin sonuçları belirleyici olacak. Piyasa oyuncuları, Hürmüz Boğazı’ndaki askeri hareketliliğin yanı sıra, OPEC’in üretim politikalarını ve büyük ekonomilerden gelecek büyüme verilerini yakından takip ediyor.
Mevcut durumda arz güvenliği endişeleri ana gündem maddesi olmaya devam ederken, olası bir de-eskalasyon hamlesinin fiyatlarda daha belirgin bir gevşemeye yol açabileceği değerlendiriliyor. Analistler, enerji maliyetlerinin enflasyon üzerindeki etkisinin merkez bankalarının kararlarını da doğrudan etkileyeceği kritik bir sürece girildiğini vurguluyor.
