Hedge fon efsanesi Ray Dalio, bugünlerde piyasalarda balon olduğu görüşünü dile getiriyor. Dalio, balonun varlığının hemen satış yapılması gerektiği anlamına gelmese de, “kendinizi koruduğunuzdan emin olun” tavsiyesinde bulunuyor.
Nvidia’nın son bilançosunun açıklanmasından sonra piyasalarda balon tartışmaları sona erdi mi? Ray Dalio’ya kimse bunu söylememiş. Hedge fonu Bridgewater Associates‘in kurucusu Dalio, Perşembe sabahı CNBC’ye verdiği röportajda, balonun henüz patlamadığını belirtti.
Önemli borsa endeksleri kırmızıya döndü. Nvidia‘nın (NVDA) sonuçları, yapay zekâ rallisinin boş bir heyecandan kaynaklandığına dair endişeleri hafifletmiş gibi göründükten sonra kazanılan değerleri kaybetti. Dalio’ya göre, balon kaçınılmaz olarak patladığında, bu durum tek bir şirketin çok iyi veya çok kötü bilançoları tarafından ne korunacak ne de tetiklenecek.
Piyasalarda balonlar neden patlar?
Dalio, Perşembe günü yayımladığı bir blog yazısında balonların patlama mekanizmasına dikkat çekti. Piyasalarda balonlar, insanların bir sabah uyanıp fiyatı haklı çıkarmak için yeterli gelir ve kâr olmayacağına karar verdikleri için patlamaz.
Ona göre balonlar, insanlar şişirilmiş değerlere sahip finansal varlıklarını nakit paraya çevirmeleri gerektiğine karar verdiklerinde ortaya çıkar. Bunun ardından piyasalar ve ekonomilerde düşüş ve ayrıca büyük siyasi değişiklikler gelir.
Nvidia’nın kazanç raporu, yatırımcıların endişelerini yatıştırmak ve piyasa duyarlılığını değiştirmek için yeterince gösterişliydi. Ancak tanınmış bir yatırımcı olan Dalio, ne zaman patlayacağını bilmesek de hâlâ bir balonun içinde olduğumuzu söylüyor.
Dalio’dan yatırımcılara önemli tavsiyeler
Dalio, yatırımcılara sadece piyasalarda balon nedeniyle hemen satış yapmalarını tavsiye etmiyor. Ancak, örneğin altın sahibi olmak veya “önemli kredi risklerini” ortadan kaldırmak gibi koruma önlemleri almalarını öneriyor. Piyasalarda balon oluşumuna karşı temkinli olmak şarttır.
Dalio, blogunda, ABD hisse senedi piyasasının parasal büyüklüğünün dolaşımdaki toplam paraya oranının bugün, 1929 Büyük Borsa Çöküşü ve 2000’li yılların dotcom balonunun öncesinde görülen tarihi zirvelere benzediğini öne sürdü. Bu durum, hisse senetlerinin önümüzdeki 10 yıldaki reel getirisinin, yani enflasyon ve diğer etkilerle düzeltilmiş fiyat artışının, neredeyse sıfır olacağını ima etti.
Piyasa göstergelerinin ima ettiği yakın gelecekteki tehlikeleri öngören tek kişi Dalio değil. Potansiyel reel getirileri tahmin etmek için değerlemeleri kullanan GMO‘nun 7 yıllık tahmini, Eylül sonu itibarıyla zaten negatifti. Bu tahmin, geçen ayın sonu itibarıyla 10 baz puan daha kötüleşti. Hem ABD büyük hem de küçük sermayeli hisse senetleri, faiz oranları normal kalsa da düşse de negatif reel getiri göstermektedir. Piyasalarda balonun etkileri, uzun vadeli getirileri olumsuz etkileyecek gibi görünüyor.
