Tรผrkiye Sosyal Ekonomik Siyasal Araลtฤฑrmalar Vakfฤฑ (TรSES) tarafฤฑndan hazฤฑrlanan rapora gรถre, Tรผrkiye ve Rusya arasฤฑndaki uรงak dรผลรผrme krizinin Tรผrkiye’ye yฤฑllฤฑk maliyeti bรผyรผk oranda gฤฑda, turizm, inลaat, konut ve perakende sektรถrleri kaynaklฤฑ olarak 11 milyar dolarฤฑ geรงebilir.
Tรผrkiye’nin geรงen yฤฑl Kasฤฑm ayฤฑ sonunda Suriye sฤฑnฤฑrฤฑnda bir Rus jetini dรผลรผrmesinin ardฤฑndan, Ankara ile Moskova arasฤฑnda gerilim tฤฑrmanmฤฑล ve Rusya Tรผrkiye’ye yรถnelik bir dizi ekonomik yaptฤฑrฤฑm kararฤฑ almฤฑลtฤฑ.
TรSES tarafฤฑndan Rusya krizinin olasฤฑ ekonomik sonuรงlarฤฑna iliลkin yayฤฑnlanan raporda, “Mal ticareti, enerji, turizm, inลaat, konut, yabancฤฑ sermaye giriลleri dฤฑลฤฑnda; deri, tekstil, otomotiv, gฤฑda vb. sektรถrlerle taลฤฑmacฤฑlฤฑk, seyahat endรผstrileri, istihdam ve vergi gelirleri รผzerinde de olumsuz etkileri dikkate alฤฑndฤฑฤฤฑnda Rusya krizinin kรถtรผ senaryoda GSMH รถdemeler dengesi ve yabancฤฑ sermaye giriลi รผzerindeki toplam olumsuz etkisinin yฤฑllฤฑk 11 milyar dolardan fazla oluลmasฤฑ beklenmektedir” denildi.
Hรผkรผmet yetkilileri, krizin Tรผrk ekonomisine maliyetinin 3-9 milyar dolar arasฤฑnda olmasฤฑnฤฑn beklendiฤini aรงฤฑklamฤฑลlardฤฑ.
En fazla kaybฤฑn yaลanacaฤฤฑ alanlardan birinin mรผteahhitlik hizmetleri olduฤu belirtilen raporda, “Rusya’da รถzellikle 2018 Dรผnya Kupasฤฑ ile birlikte Tรผrk mรผteahhitlik hizmetlerinin 5 milyar dolar gibi bir hacme ulaลmasฤฑ bekleniyordu. ฤฐnลaat sektรถrรผnde kรถtรผ senaryoda kaybฤฑn 3.5 milyar dolar mertebesinde gerรงekleลme riski var” denildi.
Rus turist sayฤฑsฤฑnda da olumsuz senaryoda 2016’da yรผzde 40 kayฤฑp yaลanmasฤฑnฤฑn รถngรถrรผldรผฤรผ ifade edilen raporda, bunun da turizm gelirlerinde 2.3 milyar dolarlฤฑk gelir kaybฤฑ anlamฤฑna geldiฤi belirtildi.
DOฤALGAZ TEDARฤฐKฤฐNDE SIKINTININ SANAYฤฐYE MALฤฐYETฤฐ BรYรK OLUR
Doฤalgaz tedarikinde yaลanabilecek sฤฑkฤฑntฤฑlarฤฑn sanayiye bรผyรผk zarar verebileceฤine dikkat รงekilen raporda, “Rusya ile sรผrmekte olan krizle ilgili farklฤฑ รงevrelerce yapฤฑlan deฤerlendirmelerde ekonomik olarak รถngรถrรผlmesi tam olarak mรผmkรผn olmayan doฤalgaz kaynaklฤฑ elektrik kesintilerinin GSMH รผzerindeki etkisi sanayi ve hizmet sektรถrleri bir arada dรผลรผnรผldรผฤรผnde en dรผลรผk ihtimalle gรผnlรผk 1-1.5 milyar dolar olarak hesaplanmalฤฑdฤฑr” denildi.
Rusya, 50 milyar metrekรผp yฤฑllฤฑk tรผketimi olan Tรผrkiye’ye sattฤฑฤฤฑ 30 milyar metrekรผp gaz ile en bรผyรผk tedarikรงisi konumunda bulunuyor.
BOTAล’ฤฑn Rus enerji ลirketi Gazprom ile doฤalgaz fiyatฤฑ konusunda anlaลmaya vardฤฑฤฤฑ yรผzde 10.25 indirimin uygulamaya sokulmasฤฑnฤฑn da zor gรถrรผndรผฤรผ belirtilen raporda, bu durumun ekonomik boyutunun ise 328 milyon dolar mertebesinde olduฤu ifade edildi.
Rusya’nฤฑn Kasฤฑm ayฤฑnda aldฤฑฤฤฑ karar ile beyaz et, รงeลitli yaล meyve sebze ve narenciye รผrรผnlerinin Tรผrkiyeโden ithalatฤฑna kฤฑsฤฑtlama getirdiฤi hatฤฑrlatฤฑlan raporda, “Bu รผrรผnlerde Tรผrkiyeโnin toplam ihracatฤฑ 3.27 milyar dolar iken, Rusya’ya olan kฤฑsmฤฑ 932 milyon dolar olup, ilgili kalemlerde Tรผrk dฤฑล ticaretinin yรผzde 28.5โluk bir kayba uฤrayacaฤฤฑ gรถrรผlmektedir” ifadelerine yer verildi.
Raporda ayrฤฑca, Rusya ile yaลanan krizinin konut sektรถrรผne de olumsuz yansฤฑyabileceฤine dikkat รงekildi.
Tรผrkiye’de yabancฤฑya konut satฤฑลฤฑnฤฑn yaklaลฤฑk yรผzde 10’unun Rusya vatandaลlarฤฑna yapฤฑldฤฑฤฤฑ belirtilen raporda, “Azerbaycan, Ukrayna, Kazakistan gibi Rus vatandaลlarฤฑnฤฑn yoฤun yaลadฤฑฤฤฑ veya politik olarak Rusya ile iliลkili รผlke vatandaลlarฤฑna yapฤฑlan satฤฑลlar da gรถz รถnรผne alฤฑndฤฑฤฤฑnda bu oranฤฑn yรผzde 18’i geรงtiฤi gรถrรผlmektedir. Tรผrkiye Konut Fiyat Endeksi verileri baz alฤฑndฤฑฤฤฑnda minimum 40 milyon dolarlฤฑk bir kayฤฑp sรถz konusu olacaktฤฑr” denildi.
Rusya ve Tรผrkiye arasฤฑnda yaลanan krizin bavul ticaretinde 1-1.5 milyar dolarlฤฑk risk bulunduฤu ifade edildi.
