- 14 yฤฑlฤฑn zirvesindeki buฤday fiyatlarฤฑnฤฑn ekmeฤin maliyetini artฤฑrmasฤฑ bekleniyor
- Ukrayna ve Rusya dรผnya pazarฤฑnฤฑn รถnemli buฤday รผreticileri
- Buฤday fiyatlarฤฑndaki artฤฑล et รผrรผnlerinin fiyatlarฤฑnฤฑ da tehdit ediyor
- “Fiyatlardaki yรผkseliลin sonu gรถrรผnmรผyor”
- Devam eden savaล bu yฤฑlki mahsulรผn ekimini de zorlaลtฤฑrabilir
Rusya‘nฤฑn Ukrayna’ya askeri mรผdahalesiyle tarฤฑmsal emtia fiyatlarฤฑndaki yรผkseliล ivme kazanฤฑrken, artan fiyatlar kรผresel gฤฑda enflasyonu iรงin yukarฤฑ yรถnlรผ risk oluลturuyor.
Dรผnya buฤday ihracatฤฑnda รถnemli bir role sahip Rusya ve Ukrayna arasฤฑndaki gerilim, buฤday arzฤฑnฤฑn olumsuz etkilenebileceฤine, fiyatlardaki yukarฤฑ yรถnlรผ baskฤฑnฤฑn sรผrebileceฤine ve bu รผlkelerin buฤday ihracatฤฑnฤฑn durma noktasฤฑna gelebileceฤine dair endiลeleri artฤฑyor.
Bloomberg’in haberine gรถre Azak Denizi ve Karadeniz’deki birรงok limanฤฑn kapalฤฑ olmasฤฑ, sigorta yapฤฑlamamasฤฑ, nakliye maliyetlerinin yรผksek olmasฤฑ ve bazฤฑ gemilerin savaล bรถlgesine yรถnelik rotalarฤฑ kullanmayฤฑ tercih etmemesi sorunu daha da aฤฤฑrlaลtฤฑrฤฑyor.
Buฤdayฤฑn fiyatฤฑ tarihi seviyelere ulaลฤฑrken, ayรงiรงek yaฤฤฑ ve soya fasulyesinde de kฤฑtlฤฑk riskinin bulunduฤu belirtiliyor.
Gรผbre fiyatlarฤฑ ise artmaya devam ederken, yaลanan son geliลmeler tarฤฑm sektรถrรผnรผn baลlฤฑca tedarikรงi รผlkeler olan Rusya ve Ukrayna’ya ne kadar baฤฤฑmlฤฑ olduฤunu gรถsteriyor.
14 yฤฑlฤฑn zirvesindeki buฤday fiyatlarฤฑnฤฑn ekmeฤin maliyetini artฤฑrmasฤฑ bekleniyor
Batฤฑlฤฑ รผlkelerin Rusya’ya yรถnelik sert ekonomik yaptฤฑrฤฑmlarฤฑna raฤmen Ukrayna’da savaล devam ederken, kรผresel arza iliลkin endiลelerin artmasฤฑyla buฤday fiyatlarฤฑnฤฑn 14 yฤฑlฤฑn zirvesine ulaลtฤฑฤฤฑ dikkati รงekiyor.
Chicago Borsasฤฑnda (CBOT) buฤday fiyatlarฤฑ kile baลฤฑna 4 Mart’ta 12,09 dolarla 2008’den bu yana en yรผksek seviyesini gรถrdรผ. Bรถylece en temel gฤฑda maddelerinden biri olan buฤday fiyatlarฤฑ hafta boyunca yรผzde 40’tan fazla artฤฑล gรถsterdi.
Uzmanlar, ลubat ve mart 2008’deki kฤฑsa sรผreli artฤฑลlar dฤฑลฤฑnda, buฤdayฤฑn modern tarihte bugรผn olduฤundan daha pahalฤฑ olmadฤฑฤฤฑnฤฑ belirtiyor. Buฤday fiyatฤฑnฤฑn nerede zirve yapacaฤฤฑnฤฑ tahmin etmek zorlaลฤฑrken, 2008’de kaydedilen 13,17 dolarlฤฑk zirveyi geรงmesinin รงok yakฤฑn olduฤuna kesin gรถzรผyle bakฤฑlฤฑyor.
Bu yรผkseliลin halihazฤฑrda yรผksek seyreden kรผresel gฤฑda fiyatlarฤฑnฤฑ daha da olumsuz etkilemesi รถngรถrรผlรผrken, un ve yem รผretiminde kullanฤฑlan buฤday fiyatlarฤฑndaki artฤฑลฤฑn ekmek, makarna ve biskรผvi gibi รผrรผnlerin fiyatฤฑnฤฑ da artฤฑrmasฤฑ bekleniyor.
Ukrayna ve Rusya dรผnya pazarฤฑnฤฑn รถnemli buฤday รผreticileri
Yaklaลฤฑk yรผzde 70’i verimli topraklarla kaplฤฑ olan Ukrayna’nฤฑn 32 milyon hektarlฤฑk ekilebilir araziye sahip olduฤu belirtiliyor. Bu oran tรผm Avrupa Birliฤi’ndeki (AB) ekilebilir arazinin 3’te 1’ine tekabรผl ediyor.
Son 20 yฤฑlda Ukrayna tarฤฑmฤฑ yรผkseliล yaลarken, bugรผn รผlkenin dรผnyanฤฑn en bรผyรผk 10 tahฤฑl ihracatรงฤฑsฤฑndan biri olduฤu kaydediliyor.
Rusya ve Ukrayna, dรผnya buฤdayฤฑnฤฑn yaklaลฤฑk yรผzde 14’รผnรผ รผretiyor ve bu oran kรผresel buฤday ihracatฤฑnฤฑn neredeyse 3’te 1’ini oluลturuyor.
ฤฐki รผlkenin kรผresel buฤday ihracatฤฑndaki toplam paylarฤฑnฤฑn 2019’da yรผzde 25 dรผzeyinde olduฤu kayฤฑtlarda yer alฤฑyor.
Dรผnyanฤฑn en bรผyรผk buฤday ihracatรงฤฑsฤฑ Rusya’nฤฑn 2019’da kรผresel buฤday ihracatฤฑndaki payฤฑ yaklaลฤฑk yรผzde 18 dรผzeyinde bulunuyor. Yรผzyฤฑllardฤฑr รถnemli bir buฤday รผreticisi konumunda olan ve Avrupa’nฤฑn “ekmek sepeti” olarak da adlandฤฑrฤฑlan Ukrayna ise dรผnyanฤฑn en bรผyรผk 5’inci buฤday ihracatรงฤฑsฤฑ olarak รถn plana รงฤฑkฤฑyor.
Buฤday fiyatlarฤฑndaki artฤฑล et รผrรผnlerinin fiyatlarฤฑnฤฑ da tehdit ediyor
Rusya-Ukrayna savaลฤฑyla hฤฑz kazanan buฤday fiyatlarฤฑndaki artฤฑลฤฑn รถzellikle Asya ve Afrika’da buฤday ithal eden รผlkeler iรงin maliyeti artฤฑracaฤฤฑ ve sonuรงlarฤฑnฤฑn aฤฤฑr olacaฤฤฑ tahmin ediliyor.
Birleลmiล Milletler Gฤฑda ve Tarฤฑm รrgรผtรผ (FAO) verilerine gรถre, 2020’de Lรผbnan’da tรผketilen tรผm buฤdayฤฑn yaklaลฤฑk yรผzde 50’si, Yemen’de yรผzde 22’si ve Libya’da yรผzde 43’รผ Ukrayna’dan ithal ediliyor.
Savaลฤฑn etkisiyle enerji fiyatlarฤฑndaki yรผkseliล, gรผbre fiyatlarฤฑndaki artฤฑลla birlikte gฤฑda fiyatlarฤฑndaki yรผkseliลi destekliyor.
รatฤฑลmalarฤฑn etkisiyle tahrip edilen yollar gibi ulaลฤฑmda yaลanan zorluklarฤฑn ve azalan รผretimin, olasฤฑ bir “buฤday kฤฑtlฤฑฤฤฑ” endiลesini de beraberinde getirmesi bekleniyor.
Uzmanlar, kรผresel buฤday arzฤฑnฤฑn yรผzde 35’inin hayvan yemi iรงin kullanฤฑldฤฑฤฤฑna iลaret ederken, bu durumdan et ve diฤer hayvansal รผrรผnlerin fiyatlarฤฑnฤฑn da zarar gรถrebileceฤine dikkati รงekiyor.
Halihazฤฑrda enerji kriziyle mรผcadele eden AB’nin savaลla birlikte gฤฑda arzฤฑnda sฤฑkฤฑntฤฑ yaลamasฤฑ beklemezken, fiyatlarฤฑn artmasฤฑna kesin gรถzรผyle bakฤฑlฤฑyor.
“Fiyatlardaki yรผkseliลin sonu gรถrรผnmรผyor”
Commerzbank Kฤฑdemli Emtia Analisti Carsten Fritsch, buฤday fiyatฤฑnฤฑn hafta baลฤฑndan bu yana yaklaลฤฑk yรผzde 40 arttฤฑฤฤฑnฤฑ belirtti.
Fritsch, “Yรผkseliลin sonu gรถrรผnmรผyor รงรผnkรผ dรผnya buฤday ihracatฤฑnฤฑn yรผzde 30’u Ukrayna’daki savaล nedeniyle kรผresel pazarda kesildi.” deฤerlendirmesinde bulundu.
Ukrayna’nฤฑn hafta baลฤฑnda Karadeniz limanlarฤฑnฤฑ Rus saldฤฑrฤฑsฤฑnฤฑn sonuna kadar kapalฤฑ tutacaฤฤฑnฤฑ anฤฑmsatan Fritsch, Ukrayna’dan deniz yoluyla buฤday sevkiyatฤฑnฤฑn yapฤฑlamayacaฤฤฑnฤฑ aktardฤฑ.
Fritsch, Rusya’nฤฑn da buฤday ihraรง etmekte zorlanmasฤฑnฤฑn olasฤฑ olduฤunu, hiรงbir geminin kriz bรถlgesine gitmeye istekli olmayacaฤฤฑnฤฑ kaydetti.
Devam eden savaล bu yฤฑlki mahsulรผn ekimini de zorlaลtฤฑrabilir
Sigorta ลirketlerinin bunu karลฤฑlamak iรงin รถnemli รถlรงรผde daha yรผksek primler talep edeceฤine dikkati รงeken Fritsch, nakliye ลirketlerinin Rusya’dan veya Rusya’ya yapฤฑlan teslimatlar iรงin sipariล kabul etmediฤini belirtti. Fritsch, “Her durumda hemen hemen hiรงbir alฤฑcฤฑ ลu anda Rusya’dan buฤday sipariล etmeye istekli deฤil.” ifadesini kullandฤฑ.
Yรผksek fiyatlarฤฑn talebi frenlemeye baลladฤฑฤฤฑna dair iลaretler olduฤuna dikkati รงeken Fritsch, talebin mรผmkรผn olan her yerde alternatif tahฤฑl tรผrlerine kaymasฤฑnฤฑn muhtemel olduฤunu belirtti.
Fritsch, bu nedenle mฤฑsฤฑr fiyatlarฤฑnฤฑn da son gรผnlerde รถnemli รถlรงรผde arttฤฑฤฤฑna iลaret ederek, mฤฑsฤฑrฤฑn hafta baลฤฑndan bu yana yรผzde 20’lik deฤer kazandฤฑฤฤฑnฤฑ bildirdi.
Mฤฑsฤฑrฤฑn da Ukrayna’daki savaลtan etkilendiฤini belirten Fritsch, dรผnya mฤฑsฤฑr ihracatฤฑnฤฑn neredeyse 5’te 1’inin Karadeniz bรถlgesinden geldiฤini, Ukrayna’nฤฑn dรผnyanฤฑn en bรผyรผk mฤฑsฤฑr ihracatรงฤฑlarฤฑndan biri olduฤunu ifade etti.
Fritsch, devam eden savaลฤฑn bu yฤฑlki mahsulรผn ekilmesini de zorlaลtฤฑrabileceฤini dile getirdi.
