S&P, Tรผrkiye Varlฤฑk Fonu’nun (TVF) kamu ve รถzel varlฤฑklarฤฑ รผzerinden kaldฤฑraca alarak kaynak yaratma aracฤฑna benzeterek, Tรผrkiye’nin gรผรงlรผ kamu maliyesine raฤmen TVF’nin merkezi yรถnetim รผzerinde mali yรผkรผmlรผlรผk oluลturup oluลturmayacaฤฤฑnฤฑn izleneceฤini belirtti.
Reuters’ฤฑn TVF ve kamu maliyesine olasฤฑ etkileri hakkฤฑndaki sorularฤฑnฤฑ yazฤฑlฤฑ yanฤฑtlayan S&P Tรผrkiye analisti Frank Gill, devlet garantisinden faydalanan borรงlanma aracฤฑ ihraรง etmesi halinde TVF’nin finansman gereksinimlerinin yakฤฑndan takip edeceklerini belirtti.
“Tanฤฑma uymuyor”
Ulusal varlฤฑk fonlarฤฑnฤฑn genellikle cari fazla veren emtia ihracatรงฤฑsฤฑ รผlkeler tarafฤฑndan “zor durumlarda” kullanฤฑlmak รผzere kurulduฤunu, Tรผrkiye Varlฤฑk Fonu’nun ise bu tanฤฑma uymadฤฑฤฤฑnฤฑ belirten Gill, “Tรผrkiye emtia ihracatรงฤฑsฤฑ deฤil, dฤฑล aรงฤฑk veriyor. Bu nedenle TVF’nin kuruluลu kamu/รถzel varlฤฑklarฤฑnฤฑ kaldฤฑraca alarak kaynak yaratma aracฤฑna… kamu harcamalarฤฑnฤฑ merkezi yรถnetim dฤฑลฤฑndan finanse etmeye imkan verecek ulusal kalkฤฑnma bankasฤฑna benzeyen mali araรง benzeri bir yapฤฑ olarak deฤerlendiriyoruz” dedi.
TVF’nin nasฤฑl finansman saฤlayacaฤฤฑna dair henรผz kesin bir bilgi bulunmadฤฑฤฤฑnฤฑ belirten Gill, devlet garantisinden faydalanan bir borรงlanma senedi ihraรง etmesi halinde TVF’nin finansman gereksinimlerinin yakฤฑndan izleyeceklerini belirterek, “Bu durum merkezi yรถnetime kanuni bir fonlama yรผkรผmlรผlรผฤรผ yaratฤฑr. Burada garantiler konusunda gereken prosedรผrlere Hazine’nin dahil olmasฤฑnฤฑn, yani ลeffaf muhasebeleลtirmenin temel bir rol oynamasฤฑ gerektiฤini dรผลรผnรผyoruz” dedi.
Gill, diฤer bakanlฤฑklarฤฑn “parasal deฤeri yรผksek” garantiler baลlatmasฤฑ halinde, bunun daha รถnce gรถrรผlmemiล bir uygulama olacaฤฤฑnฤฑ belirtti.
S&P Tรผrkiye analisti Gill, sermayesini oluลturan, bankalar baลta olmak รผzere, varlฤฑklarda sermaye kaybฤฑna yol aรงmasฤฑ halinde merkezi yรถnetimin “muhtemel yรผkรผmlรผlรผkleri” arasฤฑna gireceฤine de dikkat รงekti.
Gill, รถzel harcamalarฤฑn azaldฤฑฤฤฑ bir dรถnemde “ลeffaf ve… verimliliฤi artฤฑran yatฤฑrฤฑmlara yรถnlendirildiฤi sรผrece” kamu altyapฤฑ harcamalarฤฑnฤฑ artฤฑrmanฤฑn makul olduฤunun altฤฑnฤฑ รงizdi.
รzelleลtirme ve genel yรถnetim gelirleri
Gill, daha รถnce รถzelleลtirme kapsamฤฑnda yer alan varlฤฑklarฤฑn TVF’ye devredilmesinin etkileri konusunda, S&P’nin รถzelleลtirme gelirlerini bรผtรงe tahminlerine dahil etmediฤini belirtti. Gill, S&P’nin genel yรถnetim gelirleri iรงinde deฤerlendirdiฤi sosyal gรผvenlik sistemi gelirlerine TVF’nin ne derece eriลebileceฤinin de izleneceฤini ifade etti.
Kamu maliyesi รผzerindeki baลlฤฑca riskler
Gill Tรผrkiye’nin kamu maliyesi รผzerindeki baลlฤฑca riskin “yurtiรงi harcamalarda keskin dรผลรผลe yol aรงacak รถdemeler dengesi ลoku” olduฤunu belirterek, bu durumun vergi gelirlerinde dรผลรผลe yol aรงarak bรผtรงe aรงฤฑฤฤฑnฤฑn artmasฤฑna yol aรงabileceฤini belirtti. Gill, “Hฤฑzlฤฑ bรผyรผyรผp daralan ekonomiler hakkฤฑndaki deneyimlerimiz bรผyรผmedeki yavaลlamayla birlikte cari aรงฤฑฤฤฑn รงok hฤฑzla daralabildiฤi, ancak bu durumun bรผtรงe performansฤฑnฤฑ zayฤฑflatmasฤฑ, tฤฑpkฤฑ Tรผrkiye’de 2009’da gรถrdรผฤรผmรผz gibi” dedi.
