Tรผrkiye Ziraat Odalarฤฑ Birliฤi (TZOB) Genel Baลkanฤฑ ลemsi Bayraktar, ลubat ayฤฑnda รผretici ve market fiyat farkฤฑnฤฑn 4 katฤฑ aลtฤฑฤฤฑnฤฑ bildirdi.
รretici ve tรผketici fiyatlarฤฑ arasฤฑndaki makasฤฑn bir tรผrlรผ kapanmadฤฑฤฤฑna iลaret eden Bayraktar, lahananฤฑn 4,1 kat, maydanozun 3,9 kat, patatesin 3,5 kat, elmanฤฑn 3,3 kat, sรผt ve marulun 3,2 kat fazlaya tรผketiciye satฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ vurguladฤฑ.
Bayraktar, bugรผn รผreticide 68 kuruล olan lahananฤฑn 2 lira 79 kuruลa, 50 kuruล olan maydanozun 1 lira 96 kuruลa, 50 kuruล olan patatesin 1 lira 73 kuruลa, 2 lira 20 kuruล olan elmanฤฑn 7 lira 18 kuruลa, 2 lira 74 kuruล olan sรผtรผn 8 lira 89 kuruลa, 1 lira 68 kuruล olan marulun 5 lira 41 kuruลa satฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ belirtti.
ลubat ayฤฑnda markette 42 รผrรผnรผn 29โunda fiyat artฤฑลฤฑ, 8โinde fiyat azalฤฑลฤฑ, รผreticilerde ise 34 รผrรผnรผn 16โsฤฑnda fiyat artฤฑลฤฑ, 6โsฤฑnda fiyat azalฤฑลฤฑ meydana geldiฤini, markette 5 รผrรผnde, รผreticide 12 รผrรผnde fiyatlar deฤiลmediฤini ifade eden Bayraktar, ลubat ayฤฑnda fiyatฤฑ en fazla artan รผrรผnรผn, marketlerde ve รผreticide sivri biber; marketlerde ve รผreticide fiyatฤฑ en fazla dรผลen รผrรผn patates olduฤunu bildirdi.
ลemsi Bayraktar, yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada, Tรผrkiye Ziraat Odalarฤฑ Birliฤi olarak รผreticiden tรผketiciye halkฤฑn tamamฤฑnฤฑ yakฤฑndan ilgilendiren gฤฑda fiyatlarฤฑndaki deฤiลimleri takip etmeye ve kamuoyunu doฤru bilgilendirmeye devam edeceklerini sรถyledi.
-Market fiyatlarฤฑndaki deฤiลim-
ลubat ayฤฑnda markette kuru รผzรผm, kuru incir, fฤฑndฤฑk, Antep fฤฑstฤฑฤฤฑ ve maydanoz fiyatฤฑnda bir deฤiลim meydana gelmezken, markette fiyat dรผลรผลรผnรผn en fazla yรผzde 25 ile patateste gรถrรผldรผฤรผnรผ aรงฤฑklayan Bayraktar, ลunlarฤฑ kaydetti:
โPatatesteki fiyat dรผลรผลรผnรผ yรผzde 13,96 ile patlฤฑcan, yรผzde 5,44 ile kuru soฤan, yรผzde 4,88 ile kabak, yรผzde 2,93 ile kaลar peyniri, yรผzde 2,24 ile yumurta, yรผzde 2 ile kฤฑrmฤฑzฤฑ mercimek, yรผzde 0,56 ile sรผt takip etti.
Markette en fazla fiyat artฤฑลฤฑ ise yรผzde 29,31 ile sivri biberde gรถrรผldรผ. Sivri biberdeki fiyat artฤฑลฤฑnฤฑ yรผzde 19,92 ile ฤฑspanak, yรผzde 15,28 ile portakal, yรผzde 15,10 ile limon, yรผzde 11,07 ile ayรงiรงek yaฤฤฑ, yรผzde 9,68 ile yeลil soฤan, yรผzde 8,76 ile elma, yรผzde 7,97 ile yeลil mercimek, yรผzde 7,89 ile nohut, yรผzde 7,15 ile kuru kayฤฑsฤฑ, yรผzde 6,62 ile domates, yรผzde 5,76 ile mandalina, yรผzde 5,55 ile tereyaฤฤฑ, yรผzde 5,44 ile karnabahar, yรผzde 4,88 ile havuรง, yรผzde 4,75 ile toz ลeker, yรผzde 4,67 ile salatalฤฑk, yรผzde 4,39 ile mฤฑsฤฑrรถzรผ yaฤฤฑ, yรผzde 4,38 ile pฤฑrasa ve kuru fasulye, yรผzde 4,29 ile marul, yรผzde 3,60 ile dana eti, yรผzde 3,26 ile tavuk eti, yรผzde 3,16 ile lahana, yรผzde 2,44 ile kuzu eti, yรผzde 2,24 beyaz peynir, yรผzde 2,02 ile yoฤurt, yรผzde 1,76 ile zeytinyaฤฤฑ, yรผzde 0,61 ile pirinรง izledi.โ
-รretici fiyatlarฤฑndaki deฤiลim-
ลubat ayฤฑnda รผreticide lahana, marul, maydanoz, yeลil soฤan, elma, kuru fasulye, nohut, kฤฑrmฤฑzฤฑ mercimek, yeลil mercimek, pirinรง, kuru รผzรผm ve kuru incir fiyatฤฑnda deฤiลim meydana gelmezken, fiyatฤฑ en fazla dรผลen รผrรผnรผn yรผzde 25 azalmayla patates olduฤunu belirten Bayraktar, ลu bilgileri verdi:
โPatatesteki fiyat dรผลรผลรผnรผ, yรผzde 21,59 ile kabak, yรผzde 20 ile kuru soฤan, yรผzde 13,01 ile patlฤฑcan, yรผzde 9,52 ile yumurta, yรผzde 9,07 ile salatalฤฑk izlemiลtir.
รreticide en fazla fiyat artฤฑลฤฑ yรผzde 23,60 ile sivri biberde gรถrรผldรผ. Sivri biberdeki fiyat artฤฑลฤฑnฤฑ yรผzde 19,63 ile havuรง, yรผzde 16,28 ile portakal, yรผzde 11,70 ile mandalina, yรผzde 9,52 ile kuru kayฤฑsฤฑ, yรผzde 9,21 ile limon, yรผzde 7,69 ile ฤฑspanak, yรผzde 4,94 ile dana eti, yรผzde 4,14 ile zeytinyaฤฤฑ, yรผzde 3,10 ile kuzu eti, yรผzde 2,84 ile domates, yรผzde 2,61 ile karnabahar, yรผzde 2,28 ile Antep fฤฑstฤฑฤฤฑ, yรผzde 2,13 ile fฤฑndฤฑk, yรผzde 2,02 ile pฤฑrasa, yรผzde 0,37 ile sรผt takip etti.โ
-Fiyat deฤiลimlerinin nedenleri, sorunlar ve รงรถzรผm yollarฤฑ-
รretici fiyatlarฤฑnda en fazla fiyat artฤฑลฤฑnฤฑn gรถrรผldรผฤรผ sivri biberde arz, รถrtรผ altฤฑndan saฤlanmakta olup, hasat edilen รผrรผn miktarฤฑndaki azalma fiyata yansฤฑmฤฑลtฤฑr. Havuรงta ise arz depolardan saฤlanmaktadฤฑr. Piyasaya arz edilen รผrรผn miktarฤฑndaki azalmaya baฤlฤฑ olarak fiyatlarda artฤฑล yaลandฤฑ. Portakal, mandalina ve limonda hasadฤฑn sonuna gelinmesi fiyatlara yansฤฑdฤฑ. Portakalda gรถrรผlen fiyat artฤฑลฤฑna etki eden faktรถrlerden biri de rekoltede meydana gelen dรผลรผลtรผr. Kuru kayฤฑsฤฑdaki artฤฑลta da รผreticinin elinde รผrรผnรผn azalฤฑyor olmasฤฑ etkendir. Ispanak, karnabahar ve pฤฑrasada hasat yoฤunluฤunun azalmasฤฑ fiyatlara yansฤฑdฤฑ. Zeytinyaฤฤฑndaki artฤฑลta rekoltedeki dรผลรผล etkili oldu. Domateste ise ihracatฤฑn hareketlenmesi fiyata yansฤฑmฤฑลtฤฑr. Arz ve talepteki deฤiลimlerin etkisinin yanฤฑ sฤฑra artan yem fiyatlarฤฑ dana ve kuzu etinde fiyatlarฤฑ artฤฑrdฤฑ.
-รretici fiyat artฤฑลlarฤฑnda en รถnemli etken girdi fiyatlarฤฑ-
ลubat ayฤฑnda takip edilen รผrรผnlerin bazฤฑlarฤฑnda gรถrรผlen fiyat artฤฑลlarฤฑnda, girdilerdeki fiyat artฤฑลlarฤฑ da etkili olmuลtur. Nitekim baลta gรผbre olmak รผzere, elektrik, tarฤฑmsal ilaรง fiyatlarฤฑ ve sulama รผcretleri son bir yฤฑlda oldukรงa artmฤฑลtฤฑr. Girdi fiyatlarฤฑnda gรถrรผlen kur baskฤฑsฤฑ fiyatlarฤฑ yรผkseldi. Fakat kurdaki dรผลรผล fiyatlara yansฤฑmadฤฑ.
รzellikle gรผbre fiyatlarฤฑ, son zamanlarda รงiftรงimizi รงok fazla zorlar hale gelmiลtir. Son bir yฤฑlda enflasyon sadece yรผzde 14,97 artarken, DAP gรผbresi fiyatฤฑ yรผzde 63,4, รผre gรผbresi fiyatฤฑ ise yรผzde 76,7 arttฤฑ.
Fiyat artฤฑลlarฤฑnda etken olan dรถviz kuru Kasฤฑm ayฤฑndan bu yana yรผzde 10,4 dรผลerken, gรผbre fiyatlarฤฑ bu dรถnemde รผre gรผbresinde yรผzde 37,2, DAP gรผbresinde yรผzde 19,6 artmฤฑลtฤฑr. Kurdaki dรผลmenin gรผbre fiyatlarฤฑna yansฤฑmadฤฑฤฤฑ gรถrรผlmektedir.
Son bir yฤฑlda cazibe sulama รผcretlerinde yรผzde 20,8 ile yรผzde 25 arasฤฑnda, pompaj sulamada ise yรผzde 31,6 ile yรผzde 34,8 arasฤฑnda deฤiลen oranlarda artฤฑลlar yaลandฤฑ.
รretici maliyetlerini dรผลรผrmeden insanฤฑmฤฑzฤฑn ucuz gฤฑdaya ulaลmasฤฑ mรผmkรผn deฤildir. Gรผbre, elektrik, sulama ve ilaรง gibi girdilerde indirime gidilmelidir.
-โPatates ve kuru soฤanฤฑn acilen pazarlanmasฤฑ gerekiyorโ
รreticide fiyatฤฑ dรผลen รผrรผnlere baktฤฑฤฤฑmฤฑzda, salatalฤฑk, patlฤฑcan ve kabakta hasat edilen รผrรผn miktarฤฑndaki artฤฑล, fiyatlarda dรผลรผลe yol aรงtฤฑ. รreticide fiyatฤฑ en fazla dรผลen รผrรผn patates oldu.
Bir diฤer fiyatฤฑ dรผลen รผrรผn de kuru soฤandฤฑr. Kuru soฤan ve patateste rekoltedeki artฤฑลฤฑn yanฤฑ sฤฑra pandemi nedeniyle talepte yaลanan daralmanฤฑn pazarlama sorunlarฤฑna yol aรงmasฤฑ fiyatlarda dรผลรผลe neden oldu. Patates ve soฤanda belediyelerin alฤฑma yรถnelik giriลimleri olumlu olarak deฤerlendirilse de yeterli alฤฑmฤฑn yapฤฑlmamasฤฑ beklenen faydayฤฑ saฤlayamadฤฑ. Patates ve soฤan depolarda alฤฑcฤฑ beklemektedir. Havalar gรผn geรงtikรงe daha da ฤฑsฤฑnmaktadฤฑr. Patates ve soฤan acilen pazara arz edilmezse รงรผrรผyecek, milli servet ve รผreticilerimizin emeฤi heba olacaktฤฑr. รreticimizin bin bir emekle รผrettiฤi bu รผrรผnler pandemi dรถneminde kฤฑsฤฑtlฤฑ talep yรผzรผnden รผreticimizin elinde kaldฤฑ. Halen depoda olan รผrรผnlerin pazarlanmasฤฑ konusunda Hรผkรผmetimiz รผreticimize sahip รงฤฑkmalฤฑdฤฑr. Kamu Kurumlarฤฑ, Kooperatifler ve belediyeler daha fazla alฤฑm yapmalฤฑdฤฑr.
Kฤฑsฤฑr bir dรถngรผ iรงinde olan patates ve soฤanda arz talep dengesini kuracak bir รผretim planฤฑnฤฑn รผretici iลbirliฤiyle saฤlanmasฤฑ gerekiyor.
-รretim planlamasฤฑ ve รถrgรผtlenme, sektรถrรผn iki รถnemli sorunu-
Birรงok รผrรผnde bu kฤฑsฤฑr dรถngรผyรผ yaลamaktayฤฑz. Para etmeyen รผrรผnler รผretici รผretimden vazgeรงtiฤi iรงin bir yฤฑl sonra para ediyor. รrรผnlerin para ettiฤini gรถren รผretici daha sonraki sezonda รผretimini artฤฑrฤฑyor. Plansฤฑz bir ลekilde yapฤฑlan bu รผretim รผrรผnรผn elde kalmasฤฑna neden oluyor. Bunun sonucunda รผretici bankalara ve Tarฤฑm Kredi Kooperatiflerine olan borรงlarฤฑnฤฑ รถdeyemiyor. Bu durum hem รผretici hem de tรผketicimiz aรงฤฑsฤฑndan sรผrdรผrรผlebilir deฤildir. รretimde istikrarฤฑn saฤlanmasฤฑ iรงin, รผretim planlamasฤฑ yapฤฑlmalฤฑ, รงiftรงi nerede, ne kadar รผrรผn yetiลtirebileceฤini bilmeli, รผrรผnler doฤru yerde, doฤru zamanda, doฤru miktarda ekonomik olarak รผretilmeli, รผretim iรง ve dฤฑล talebe uygun bir ลekilde yapฤฑlmalฤฑ, รผretici รถrgรผtlenmesine รถnem verilmeli, pazarlama sorunlarฤฑ รงรถzรผlmeli, รผretim maliyetleri dรผลรผrรผlmelidir.
รretim planlamasฤฑ konusunda ilgili Bakanlฤฑฤฤฑmฤฑzla iลbirliฤine hazฤฑr olduฤumuzu ifade ediyorum. Ziraat Odalarฤฑ olarak elimizi taลฤฑn altฤฑna koyarฤฑz, bundan รงekinmeyiz.
Ayrฤฑca Tรผrkiyeโdeki ekonomik รถrgรผtlerin gรถrev tanฤฑmlarฤฑ deฤiลmeli, idari ve mali yรถnden gรผรงlendirilerek รถzellikle hasat dรถnemlerinde ekonomik faaliyette bulunmalarฤฑ ve piyasada alฤฑm yapmalarฤฑ saฤlanmalฤฑdฤฑr.
Pandemi ile mรผcadele ettiฤimiz bu dรถnemde halkฤฑmฤฑzฤฑn makul fiyatlardan รผrรผn tรผketebilmesi iรงin en azฤฑndan รงok tรผketilen รผrรผnlerdeki รผretici market fiyatlarฤฑna dikkat edilmesi, bunun yakฤฑndan takibinin yapฤฑlmasฤฑ gerekmektedir.
Beklentimiz bรผtรผn kesimlerin sorumlu davranmasฤฑ, spekรผlasyonlara fฤฑrsat verilmemesi, tedbirlerin zamanฤฑnda alฤฑnmasฤฑ, tรผketicilerimizin yeterli ve gรผvenilir gฤฑdaya uygun fiyatla eriลebilmesinin saฤlanmasฤฑdฤฑr.
Bu sรผreรงte gฤฑda gรผvenliฤinin aksamamasฤฑ ve รผreticilerin tarlada kalmaya devam etmesi iรงin รผretim desteklenmeli, รผreticilerin sorunlarฤฑ รงรถzรผme kavuลturulmalฤฑdฤฑr.
รiftรงimizin bankalara ve Tarฤฑm Kredi Kooperatiflerine รถdeyemediฤi iรงin takibe dรผลen borรงlarฤฑ ile yรผksek faizle yapฤฑlandฤฑrdฤฑฤฤฑ borรงlarฤฑ faizsiz olarak uzun vadeye yayฤฑlmalฤฑ ve รผreticilerimiz rahatlatฤฑlmalฤฑdฤฑr. Sayฤฑn Cumhurbaลkanฤฑmฤฑza ve ilgili bakanlarฤฑmฤฑza ilettiฤimiz bu sorunun bir an รถnce รงรถzรผlmesini bekliyoruz.
Pandemi nedeniyle yaลanan sรผreรง gฤฑdanฤฑn ve gฤฑdaya eriลimin ne denli รถnemli olduฤunu bir kez daha gรถstermiลtir. รiftรงimiz de istikrarlฤฑ bir gelir elde ederek, รผrรผnlerini sorunsuz bir ลekilde pazarlayabilmeli, tรผketicimiz de makul fiyatlarla รผrรผn tรผketebilmelidir.
