Tarım dışı istihdam beklentileri aştı: Fed Haziran’da faiz artışına gidecek mi?

Faiz oranlarına ilişkin artır, atla ya da duraklat mesajları yatırımcılar için yüksek riskli bir kelime bulmacasına dönüşen Fed yetkilileri, ABD merkez bankasının 10 kez üst üste faiz artırma sürecini bu ay sonunda sona erdirmeye hazır görünürken, borçlanma maliyetlerinde gelecekte bir artışa açık kapı bırakıyor.

“Veriye bağımlı” olduğunu söyleyen bir merkez bankası için karar, Cuma günü açıklanan ve işverenlerin geniş bir sektör yelpazesinde 339.000 istihdam yaratmasıyla beklentileri aşan Mayıs ayı istihdam raporuyla birlikte istediğinden daha karmaşık olabilir. Son politika toplantısından bu yana önemli enflasyon verileri de yükseldi.

Ancak bir önceki ay %3,4 olan işsizlik oranının %3,7’ye yükselmesi, saatlik ücret artış hızının yavaşlaması ve çalışılan saatlerin azalması, yatırımcıların ve analistlerin Fed’in en az bir toplantı daha beklemede kalarak ekonominin soğumakta olduğuna ya da daha yüksek faiz oranlarının gerekli olduğuna dair daha fazla teyit aramasını beklemelerine neden oldu.

ABD merkez bankası “Haziran ayında sıkılaştırmayı atlamaya meyilli görünüyor ancak Temmuz ayında sıkılaştırmaya devam edebilir. Nationwide’ın baş ekonomisti Kathy Bostjancic, “Bugünkü güçlü istihdam verileri bu eylemi destekliyor” dedi.

Son haftalarda Fed politika yapıcıları seçeneklerini açık tutmak için çok uğraştı; daha fazla artırıma meyilli olanlar sabit tutma durumunu kabul ederken, daha yüksek oranlardan endişe duyanlar inatçı yüksek enflasyonun ekonomiyi daha da yavaşlatmalarını gerektirebileceğini kabul etti.

Biri enflasyonun baskın risk olmaya devam ettiği, diğeri ekonominin çökmek üzere olduğu bu birbiriyle çelişen dünya görüşleri arasında, Fed’in 13-14 Haziran’daki toplantısında yetkililer, yeni ekonomik projeksiyonlarda, kelimelerle sağlamakta isteksiz oldukları türden sert bir yönlendirmeyi rakamlar aracılığıyla vermek zorunda kalacaklar.

Özellikle Ekonomik Tahminler Özetindeki “nokta grafiği”, Fed yetkililerinin çoğunluğunun, Aralık ayından bu yana olduğu gibi, gösterge gecelik faiz oranı için mevcut %5,00-%5,25 aralığını enflasyonu düşürmek için yeterli görmeye devam edip etmediğini veya artık daha fazlasının, hız kaybedebilecek bir ekonomiye yönelik riske bakılmaksızın daha yüksek faiz oranlarını gerekli görüp görmediğini gösterecek.

Duyarlılık şimdilik faizlerin sabit tutulması yönünde olsa da bu sonuç kesin değildir ve bundan sonra ne olacağına dair bir işaret de vermeyecek.

PIMCO’nun Kuzey Amerika ekonomisti Tiffany Wilding bir analizinde, “Mart ayında %5,125 nihai faiz oranı bekleyen katılımcılardan herhangi birinin fikrini değiştirdiği bizim için açık değil” diye yazdı. Wilding ayrıca Fed’in farklı görüşler arasında uzlaşma sağlamak ve finansal koşullar üzerindeki baskıyı sürdürmek için bu ay politika faizini “potansiyel ilave artışlara işaret ederken” sabit tutmasını bekliyor.

Fed yetkilileri Cuma gününden sonra toplantı öncesi “karartma” dönemine girecek ve başta 13 Haziran’da politika yapıcılar Washington’da toplanırken açıklanacak Mayıs ayı Tüketici Fiyat Endeksi verisi olmak üzere toplantılar arası döneme ilişkin son veri raporları açıklanırken piyasa veya hane halkı beklentilerini yeniden şekillendirmek için resmi bir şansları olmayacak.

2-3 Mayıs’taki toplantısında Fed, Mart 2022’den bu yana 10. faiz artışını onayladı, ancak bunu yaparken taktiklerini net bir sıkılaştırma yolundan, teoride gelen verilerin politika seçimlerini şekillendirmesine izin verecek daha belirsiz, “toplantıdan toplantıya” bir yaklaşıma kaydırdı.

Politika yapıcıların belirli veri noktaları (örneğin daha yüksek enflasyon ya da Nisan ve Mayıs aylarında beklenenden daha güçlü istihdam artışı) karşısında ne kadar reaktif olacakları belirtilmedi ve bunun sonucunda yatırımcıların Haziran toplantısının sonucuna ilişkin görüşleri değişkenlik gösterdi.

Son iki hafta içinde, federal fon oranına bağlı kontratlar bu ay faiz artırımına ara verileceğini fiyatlamaktan, artırım yapılacağını fiyatlamaya ve istihdam raporundan sonra bile Fed’in önümüzdeki toplantıda faiz artırımını “atlayacağını” ancak Temmuz ayında tekrar bir artırım yapacağını ve ardından Kasım ayında faizleri düşürmeye başlayacağını düşünmeye kadar sıçradı.

Fed Başkanı Jerome Powell ve diğerleri, bu tür düzensiz bir yolun temel durumları olmadığı konusunda ısrar ediyorlar. Amaç, daha ziyade, “yeterince kısıtlayıcı” bir politika faizine ulaşmak ve enflasyonun Fed’in %2’lik hedefine doğru düştüğü netleşene kadar orada kalmak. Enflasyon şu anda bu seviyenin iki katından fazla.

Fed’in kıdemli gözlemcileri de dahil olmak üzere ekonomistler, enflasyonu ve ekonomiyi hızlı bir yavaşlamanın eşiğinde görenler, merkez bankasını enflasyonun devam etmesi nedeniyle hala artırmaya hazır görenler ve Fed’in ekonominin ve enflasyonun bir resesyonu tetiklemeden yavaşladığı “yumuşak inişe” doğru uygun bir şekilde yönettiğini düşünen birkaç kişi arasında bölünmüş durumda.

Görüşler hızla değişiyor. Çarşamba günü Çalışma Bakanlığı’nın açıkladığı ve iş ilanlarında beklenmedik bir sıçrama olduğunu gösteren rapor, Fed’in istihdam piyasasının gücüne odaklanması nedeniyle faiz artışına ağırlık verdi; Fed Başkanı ve başkan yardımcısı adayı Philip Jefferson’ın günün ilerleyen saatlerinde yaptığı açıklamalar, daha sıkı bir politikaya ihtiyaç olup olmadığına karar vermeden önce “önümüzdeki toplantıda bir faiz artışını atlamanın komitenin daha fazla veri görmesine izin vereceğini” söyleyerek bir duraklamaya yöneldi.

Washington merkezli danışmanlık şirketi için para politikasını analiz eden eski bir Fed başkanı olan Larry Meyer’e göre, iş ilanlarındaki sıçrama, merkez bankasının Haziran ayında faizleri yeniden artıracağına inanmak için “bizi sınırın ötesine itti”.

Ancak bu, sonuç konusunda “büyük bir inanç taşıdığımız anlamına gelmiyor” diye yazdı.

Yelpazenin diğer ucunda, Pantheon Macroeconomics’in baş ekonomisti Ian Shepherdson, bu hafta verdiği bir brifingde, zayıflayan işletme yatırımlarından küçük işletme duyarlılığına ve enflasyonun düşmesi için soğuması gerekebilecek hizmet harcamalarının bir göstergesi olan restoran yemekleri gibi şeylerin gerçek zamanlı ölçümlerindeki düşüşe kadar ekonominin sallanmakta olduğuna dair işaretlerin bir çamaşır listesini işaretledi.

Yine de, Shepherdson’ın Fed görünümü benzer bir kesinlik eksikliği ile çerçevelendi – bir bakıma, söz vermekten kaçınmaya çalışan bir merkez bankası için bir zafer.

Shepherdson “Faiz artışlarıyla işlerinin bittiğini düşünüyorum” dedi ve ekledi: “Ancak Haziran ayında başka bir artışı göz ardı edemem.”

Selim Soydan

Tüm Yazıları

İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi mezunu. 2010 yılından Türkiye'nin önde gelen gazetelerinin dijital servislerinde teknoloji ve finans konularında yazı haberlere imza attı