Tรผrkiye Bankalar Birliฤi’nin (TBB) 3 aylฤฑk Tรผrkiye’de Bankacฤฑlฤฑk Sistemi Raporu’na gรถre ABD ekonomisinde kฤฑsmi iyileลme sinyalleri alฤฑnmakla beraber, Avrupa Birliฤi รผlkelerinde รถnemli bir iyileลme gรถrรผlmemesi ve kรผresel likiditenin daralma ihtimali, risk algฤฑsฤฑnฤฑ yรผksek tuttu. รzellikle geliลmekte olan รผlkelerde finansal istikrarฤฑn korunmasฤฑnฤฑn รถnemini artฤฑrdฤฑ. Tรผrkiyeโde milli gelir artฤฑล hฤฑzฤฑnฤฑn, artan iรง talep ve kredi bรผyรผmesi paralelinde yฤฑlฤฑn ikinci yarฤฑsฤฑndan itibaren ilk yarฤฑya oranla yรผkselmeye baลlamasฤฑ bekleniyor. Tasarruflarฤฑn artฤฑrฤฑlmasฤฑ ihtiyacฤฑ ve bireysel kredilere getirilen sฤฑnฤฑrlamalar nedeniyle genel olarak bรผyรผme hฤฑzฤฑndaki artฤฑลฤฑn sฤฑnฤฑrlฤฑ kalmasฤฑ bekleniyor.
TBB, Tรผrkiye’de Bankacฤฑlฤฑk Sistemi Eylรผl 2013 Raporunu aรงฤฑkladฤฑ. Rapora gรถre dรผnyada risk algฤฑsฤฑ hala yรผksek. ABD ekonomisinde kฤฑsmi iyileลme sinyalleri alฤฑnmakla beraber, Avrupa Birliฤi รผlkelerinde รถnemli bir iyileลme gรถrรผlmemesi ve kรผresel likiditenin daralma ihtimali, risk algฤฑsฤฑnฤฑ yรผksek tuttu. รzellikle geliลmekte olan รผlkelerde finansal istikrarฤฑn korunmasฤฑnฤฑn รถnemini artฤฑrdฤฑ.
Hฤฑzlanma bekleniyor
Raporda, Tรผrkiyeโde milli gelir artฤฑล hฤฑzฤฑnฤฑn, artan iรง talep ve kredi bรผyรผmesi paralelinde yฤฑlฤฑn ikinci yarฤฑsฤฑndan itibaren ilk yarฤฑya oranla yรผkselmeye baลlamasฤฑnฤฑn beklendiฤi vurgulandฤฑ.
Tasarruflarฤฑn artฤฑrฤฑlmasฤฑ ihtiyacฤฑ ve bireysel kredilere getirilen sฤฑnฤฑrlamalar nedeniyle genel olarak bรผyรผme hฤฑzฤฑndaki artฤฑลฤฑn sฤฑnฤฑrlฤฑ kalmasฤฑ beklendiฤi dile getirildi.
Yฤฑlฤฑn ikinci yarฤฑsฤฑndan itibaren, bireysel kredilere dรถnรผk dรผzenlemeler ve kรผresel risklere karลฤฑ alฤฑnan para politikasฤฑ tedbirleri, bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผnรผn davranฤฑลฤฑnฤฑ etkilemeye baลladฤฑฤฤฑna dikkat รงekilen raporda, โRiskli aktiflerde ve risk aฤฤฑrlฤฑklarฤฑnda gerรงekleลen artฤฑลlar, sermaye yeterliliฤini olumsuz etkilemiลtir. Kรผresel risklerdeki artฤฑล ve buna karลฤฑ uygulanan para politikalarฤฑ รงerรงevesinde bankalarฤฑn fonlama maliyeti artmฤฑลtฤฑrโ denildi.
Mevduat bankalarฤฑyla kalkฤฑnma ve yatฤฑrฤฑm bankalarฤฑnฤฑ kapsayan rapora gรถre yฤฑlฤฑn ilk dokuz ayฤฑnda, toplam aktifler kredi bรผyรผmesine paralel olarak arttฤฑ. Bilanรงo toplamฤฑ, Eylรผl 2013 itibariyle, geรงen yฤฑlฤฑn aynฤฑ dรถnemine gรถre yรผzde 25 oranฤฑnda bรผyรผdรผ. 1 trilyon 558 milyar TL (765 milyar dolar) oldu. Toplam aktiflerin gayri safi yurtiรงi hasฤฑlaya oranฤฑ Eylรผl 2013 itibariyle yรผzde 103 dรผzeyinde gerรงekleลti. Eylรผl 2012โye kฤฑyasla, toplam aktifler mevduat bankalarฤฑnda yรผzde 25, kalkฤฑnma ve yatฤฑrฤฑm bankalarฤฑnda ise yรผzde 29 oranฤฑnda arttฤฑ.
Toplam krediler yรผzde 31 bรผyรผdรผ
Eylรผl 2013 itibarฤฑyla toplam krediler, 2012 yฤฑlฤฑ Aralฤฑk ayฤฑna gรถre yรผzde 25 oranฤฑnda, yฤฑllฤฑk ise yรผzde 31 oranฤฑnda bรผyรผdรผ. Geรงen yฤฑlฤฑn aynฤฑ dรถneminde kredilerdeki yฤฑllฤฑk bรผyรผme hฤฑzฤฑ yรผzde 14 olmuลtu. Bireysel krediler ile kurumsal krediler birbirlerine yakฤฑn bir bรผyรผme performansฤฑ sergilemiลti. Eylรผl 2013 itibarฤฑyla, kurumsal kredilerin yฤฑllฤฑk bรผyรผme hฤฑzฤฑ yรผzde 32 iken bireysel kredilerin bรผyรผme hฤฑzฤฑ yรผzde 31 seviyesinde gerรงekleลti. Kredilerin toplam aktiflere oranฤฑ bir รถnceki yฤฑlฤฑn aynฤฑ dรถnemine gรถre 3 puana yakฤฑn bir artฤฑล gรถstererek yรผzde 62 oldu. Mevduatฤฑn krediye dรถnรผลme oranฤฑ, Eylรผl 2012โye gรถre 8 puan artarak yรผzde 107โye yรผkseldi. Eylรผl 2013 itibarฤฑyla, bu oran kamu bankalarฤฑnda yรผzde 88, รถzel bankalarda yรผzde 107 ve yabancฤฑ sermayeli bankalarda yรผzde 110 oldu. Takipteki kredilerin toplam kredilere oranฤฑ yรผzde 2.7, รถzel karลฤฑlฤฑklarฤฑn takipteki kredileri karลฤฑlama oranฤฑ yรผzde 76 seviyesinde gerรงekleลti. Toplam mevduat toplam aktiflerin yรผzde 58โini finanse etti. Mevduat dฤฑลฤฑ kaynaklarฤฑn toplam aktiflere oranฤฑ ise yรผzde 23 oldu.
รzkaynaklarda yรผzde 12 artฤฑล
Sermaye yedeklerindeki dรผลรผลe raฤmen, kar yedeklerindeki artฤฑลa baฤlฤฑ olarak รถzkaynaklar bir yฤฑl รถnceye gรถre yรผzde 12 artarak, Eylรผl 2013 itibariyle 180 milyar TLโye (88.4 milyar dolar) yรผkseldi. Sermaye yeterliliฤi standart rasyosu Eylรผl 2012โe gรถre 0,7 puan azalarak yรผzde 15.7โye geriledi. Serbest รถzkaynaklarฤฑn toplam aktiflere oranฤฑ da yรผzde 10.3โden yรผzde 9.1โe geriledi. Geรงtiฤimiz yฤฑlฤฑn aynฤฑ dรถnemine kฤฑyasla, yฤฑlฤฑn ilk dokuz ayฤฑnda bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผnรผn faiz gelirleri yรผzde 2 azalฤฑrken, faiz giderleri ise yรผzde 16 oranฤฑnda geriledi. Buna baฤlฤฑ olarak, net faiz gelirleri geรงen yฤฑlฤฑn aynฤฑ dรถnemine gรถre yรผzde 15 oranฤฑnda arttฤฑ. Kar hacmi, รผรงรผncรผ รงeyrek sonunda, geรงen yฤฑlฤฑn aynฤฑ dรถnemine gรถre yรผzde 16 artarak 19 milyar TLโye ulaลtฤฑ. รzkaynak karlฤฑlฤฑฤฤฑ son aylarda aลaฤฤฑ yรถnlรผ bir trend sergilemesine raฤmen yฤฑllฤฑk bazda geรงen yฤฑlฤฑn aynฤฑ dรถnemine gรถre 0.7 puanlฤฑk bir artฤฑล ile yรผzde 14โe yรผkselirken, aktif karlฤฑlฤฑฤฤฑ ise yรผzde 1.7โ den yรผzde 1.6โya geriledi.
Yabancฤฑlarฤฑn pozisyonu deฤiลmedi
Yabancฤฑ para net genel pozisyonu 216 milyon dolar aรงฤฑk verdi. Yabancฤฑ para aktiflerin TL karลฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑn toplam aktifler iรงindeki payฤฑ Eylรผl 2012โye gรถre yรผzde 3 artarak yรผzde 33 seviyesinde ve yabancฤฑ para pasiflerin TL karลฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑn toplam pasifler iรงindeki payฤฑ da 3 puan artarak yรผzde 39 dรผzeyinde gerรงekleลti. Toplam aktiflerin yรผzde 52โsi, kaynaklarฤฑn ise yรผzde 78โi 1 yฤฑldan daha kฤฑsa vadeli. Toplam aktiflerin ve pasiflerin ortalama vade yapฤฑsฤฑnda Eylรผl 2012โye kฤฑyasla รถnemli bir deฤiลiklik olmadฤฑ. Toplam kredilerin yรผzde 1.2โsi (11.5 milyar TL) ve toplam mevduatฤฑn yรผzde 3.7โsi (33,3 milyar TL) bankalarฤฑn dahil olduklarฤฑ risk grubuna ait. Bankalarฤฑn dahil olduklarฤฑ risk grubuna ait net riskleri 21.8 milyar TL ile negatif oldu.
ลube ve personel sayฤฑsฤฑnda artฤฑล
Eylรผl 2013 itibariyle 45 banka faaliyet gรถsterdi. Eylรผl 2012 dรถnemine gรถre, ลube sayฤฑsฤฑ yรผzde 7.2 oranฤฑnda artarak 10 bin 834โe yรผkseldi. Personel sayฤฑsฤฑ aynฤฑ dรถnemde yรผzde 6.2 oranฤฑnda artarak 195 bin 823โe ulaลtฤฑ. Eylรผl 2012โye gรถre, ilk beล bankanฤฑn toplam aktifler iรงindeki payฤฑ yรผzde 3 azalarak yรผzde 59โa gerilerken, kredi ve mevduat iรงindeki payฤฑ deฤiลmeyerek sฤฑrasฤฑyla yรผzde 57 ve yรผzde 61 olarak gerรงekleลti. Aynฤฑ dรถnemde ilk on bankanฤฑn toplam aktifler iรงindeki payฤฑ 2 puan azalarak yรผzde 86โya ve toplam krediler ve mevduatlar iรงindeki payฤฑ ise deฤiลmeyerek, sฤฑrasฤฑyla yรผzde 86 ve yรผzde 91 dรผzeyinde gerรงekleลti. Bilanรงo dฤฑลฤฑ kalemlerde muhasebeleลtirme uygulamasฤฑndaki deฤiลikliklere baฤlฤฑ olarak, รถzellikle โEmanet ve rehinli kฤฑymetlerโ kalemindeki dรผลรผล nedeniyle yรผzde 68โlik azalฤฑล yaลandฤฑ. Eylรผl 2012โye kฤฑyasla, kredi ve banka kartฤฑ sayฤฑlarฤฑ iลlem hacmi ie birlikte artmaya devam etti. Aynฤฑ dรถnemde, mobil bankacฤฑlฤฑkta mรผลteri sayฤฑsฤฑ ve iลlem hacmi de arttฤฑ.
