TCMB Aฤustos fiyat geliลmeleri deฤerlendirmesini yayฤฑmladฤฑ. Merkez, “enflasyondaki dรผลรผลte bรผyรผk รถlรงรผde temel mal ve enerji gruplarฤฑ belirleyici olmuลtur” yorumunu yaptฤฑ.
TCMB, Aฤustos ayฤฑnda yฤฑllฤฑk enflasyon alt gruplarฤฑn genelinde gerilediฤini, enflasyondaki dรผลรผลte bรผyรผk รถlรงรผde temel mal ve enerji gruplarฤฑ belirleyici olduฤunu kaydetti. TCMB Aฤustos ayฤฑ Fiyat Geliลmeleri Raporu’nda ลรถyle denildi: “Aฤustos ayฤฑnda tรผketici fiyatlarฤฑ yรผzde 0,86 oranฤฑnda artmฤฑล, yฤฑllฤฑk enflasyon 1,64 puan azalarak yรผzde 15,01โe gerilemiลtir. Yฤฑllฤฑk enflasyon alt gruplar genelinde gerilerken, enflasyondaki dรผลรผลte bรผyรผk รถlรงรผde temel mal ve enerji gruplarฤฑ belirleyici olmuลtur. Bu dรถnemde gฤฑda yฤฑllฤฑk enflasyonundaki yavaลlama eฤilimi sรผrmรผลtรผr. Tรผrk lirasฤฑndaki istikrarฤฑn yanฤฑ sฤฑra enflasyon beklentilerindeki iyileลme ve iรง talep koลullarฤฑnฤฑn seyri รงekirdek enflasyon gรถstergelerinin yฤฑllฤฑk enflasyonundaki dรผลรผลรผ desteklemiลtir. Bu รงerรงevede, B ve C gรถstergelerinin eฤilimindeki ฤฑlฤฑmlฤฑ seyir korunmuลtur.
Deฤerlendirmeler
Aฤustos ayฤฑnda tรผketici fiyatlarฤฑ yรผzde 0,86 oranฤฑnda artmฤฑล ve yฤฑllฤฑk enflasyon 1,64 puan azalarak yรผzde 15,01 olmuลtur. Bu dรถnemde B ve C endekslerinin yฤฑllฤฑk deฤiลim oranlarฤฑ sฤฑrasฤฑyla 2,48 ve 2,60 puan dรผลรผลle yรผzde 15,05 ve 13,60 olarak gerรงekleลmiลtir.
Alt gruplarฤฑn yฤฑllฤฑk tรผketici enflasyonuna katkฤฑlarฤฑ incelendiฤinde, bir รถnceki aya gรถre temel mal, enerji, gฤฑda ve hizmet gruplarฤฑnฤฑn katkฤฑlarฤฑ sฤฑrasฤฑyla 1,35, 0,67, 0,32 ve 0,14 puan azalmฤฑล, alkol-tรผtรผn grubunun katkฤฑsฤฑ ise 0,98 puan artmฤฑลtฤฑr.
Mevsimsellikten arฤฑndฤฑrฤฑlmฤฑล verilerle รงekirdek enflasyon gรถstergelerinin รผรง aylฤฑk ortalamalarฤฑ incelendiฤinde, B gรถstergesinin eฤiliminde dรผลรผล gรถzlenmiลtir. Bu dรผลรผลte temel mal ve hizmet gruplarฤฑnฤฑn katkฤฑlarฤฑ sฤฑnฤฑrlฤฑ kalฤฑrken, iลlenmiล gฤฑda grubu belirleyici olmuลtur.
Hizmet fiyatlarฤฑ Aฤustos ayฤฑnda yรผzde 1,12 oranฤฑnda artmฤฑล, grup yฤฑllฤฑk enflasyonu ise 0,38 puanlฤฑk dรผลรผลle yรผzde 14,19โa gerilemiลtir. Yฤฑllฤฑk enflasyondaki gerilemeye lokanta-otel ve haberleลme gruplarฤฑ destek verirken, kira ve ulaลtฤฑrma gruplarฤฑnda yatay bir seyir, diฤer hizmetlerde ise yรผkseliล gรถzlenmiลtir. Lokanta-otel grubunda yemek hizmetleri kaynaklฤฑ gรถrรผlen yavaลlamada gฤฑda fiyatlarฤฑndaki ฤฑlฤฑmlฤฑ seyir de etkili olmuลtur.
Diฤer hizmetler grubunda yรผksek bir aylฤฑk artฤฑล izlenirken, bu geliลmenin temel belirleyicisi รถzel รผniversite รผcretlerinde gรถzlenen yรผzde 16,39 oranฤฑndaki yรผkseliล olmuลtur. Eylรผl ayฤฑnda, ulaลtฤฑrma hizmetlerinde ลehir iรงi ulaลฤฑm kalemi kaynaklฤฑ fiyat artฤฑลlarฤฑ gรถzlenecektir. Temel mal grubu yฤฑllฤฑk enflasyonu Aฤustos ayฤฑnda 4,79 puan dรผลรผลle yรผzde 13,02 olmuลtur. Bu geliลmede dayanฤฑklฤฑ ve diฤer temel mal gruplarฤฑnฤฑn etkisi รถne รงฤฑkarken, giyim grubu yฤฑllฤฑk enflasyonu sฤฑnฤฑrlฤฑ bir artฤฑล gรถstermiลtir. Dayanฤฑklฤฑ mal grubu fiyatlarฤฑ beyaz eลya fiyatlarฤฑndaki yรผzde 1,05 oranฤฑndaki artฤฑลa karลฤฑn, otomobil fiyatlarฤฑ (yรผzde -2,83) รถncรผlรผฤรผnde yรผzde 1,42 oranฤฑnda gerilemiลtir. Bu dรถnemde diฤer temel mallar grubu fiyatlarฤฑnฤฑn sฤฑnฤฑrlฤฑ da olsa dรผลรผล kaydetmesi dikkat รงekmiลtir. Bu รงerรงevede, temel mal grubu enflasyonu yรผksek baz etkisinin yanฤฑ sฤฑra yakฤฑn dรถnemdeki dรถviz kuru geliลmeleri ve iktisadi faaliyetteki ฤฑlฤฑmlฤฑ seyrin etkisiyle yavaลlama eฤilimini sรผrdรผrmรผลtรผr.
Enerji fiyatlarฤฑ Aฤustos ayฤฑnda yรผzde 0,34 oranฤฑnda artmฤฑลtฤฑr. Bu dรถnemde, doฤalgaz fiyatlarฤฑndaki ayarlamanฤฑn (yรผzde 14,64) etkisini, Tรผrk lirasฤฑndaki ฤฑlฤฑmlฤฑ seyir ve petrol fiyatlarฤฑndaki gerilemeye baฤlฤฑ olarak yรผzde 4,24 oranฤฑnda dรผลen akaryakฤฑt fiyatlarฤฑ sฤฑnฤฑrlamฤฑลtฤฑr. Bรถylelikle enerji yฤฑllฤฑk enflasyonu 5,40 puan azalฤฑลla yรผzde 7,79 seviyesine gerilemiลtir.
Gฤฑda ve alkolsรผz iรงecekler yฤฑllฤฑk enflasyonu Aฤustos ayฤฑnda 0,99 puan azalarak yรผzde 17,22 olmuลtur. Bu geliลmede hem iลlenmemiล hem de iลlenmiล gฤฑda enflasyonunun olumlu etkisi hissedilmiลtir.
Yฤฑllฤฑk enflasyon iลlenmemiล gฤฑdada yรผzde 11,89โa, iลlenmiล gฤฑdada ise yรผzde 22,32โye gerilemiลtir. Diฤer taraftan, bu dรถnemde taze meyve ve sebze grubu yฤฑllฤฑk enflasyonu bir miktar yรผkselmiลtir. Ertelenmiล maliyet etkilerine baฤlฤฑ olarak Mayฤฑs ayฤฑndan bu yana yรผksek artฤฑลlar gรถsteren iลlenmiล gฤฑda fiyatlarฤฑ, Aฤustos ayฤฑnda gรถrece dรผลรผk (yรผzde 0,61) bir oranda yรผkseliล kaydetmiลtir. Bu grupta, ekmek-tahฤฑl fiyatlarฤฑnda son aylarda gรถrรผlen artฤฑล eฤilimi bu dรถnemde yavaลlarken, รงay fiyatlarฤฑndaki artฤฑล hฤฑz kesmekle birlikte devam etmiลtir. Bu geliลmelerle, taze meyve ve sebze dฤฑลฤฑ gฤฑda grubunda yฤฑllฤฑk enflasyon yรผzde 18,69 seviyesine gerilemiลtir. Aฤustos ayฤฑnda tรผtรผn รผrรผnleri fiyatlarฤฑ yรผzde 20,84 oranฤฑnda artmฤฑลtฤฑr. Bu doฤrultuda, alkol-tรผtรผn grubunun yฤฑllฤฑk enflasyonu 22,19 puan artฤฑลla yรผzde 41,42โye ulaลmฤฑลtฤฑr. Tรผtรผn รผrรผnlerindeki fiyat artฤฑลฤฑnฤฑn, sฤฑnฤฑrlฤฑ da olsa, Eylรผl ayฤฑna sarkan bir etkisi olacaฤฤฑ not edilmelidir.
Yฤฐ-รFE
Yurt iรงi รผretici fiyatlarฤฑ Aฤustos ayฤฑnda yรผzde 0,59 oranฤฑnda azalฤฑrken, yฤฑllฤฑk enflasyon 8,21 puan dรผลรผลle yรผzde 13,45โe gerilemiลtir. Bu geliลmede, dรถviz kuru ve petrol fiyatlarฤฑnฤฑn olumlu seyri belirleyici olmuลtur. Bu dรถnemde, petrol ve ana metal hariรง imalat sanayi fiyatlarฤฑnฤฑn mevsimsellikten arฤฑndฤฑrฤฑlmฤฑล ana eฤiliminde kayda deฤer bir dรผลรผล izlenmiลtir. Ana sanayi gruplarฤฑna gรถre incelendiฤinde, fiyatlar dayanฤฑklฤฑ tรผketim mallarฤฑ ve enerji gruplarฤฑnda yรผkselirken, diฤer gruplarda gerilemiลtir.
Dayanฤฑklฤฑ tรผketim mallarฤฑ fiyatlarฤฑ baลta mobilya รผrรผnleri olmak รผzere, mรผcevherat ve ev aletleri kaynaklฤฑ olarak artmฤฑลtฤฑr. Enerji grubunda fiyat artฤฑลฤฑnฤฑ gaz ve elektrik imalatฤฑ sรผrรผklemiล rafine edilmiล petrol รผrรผnleri ise aลaฤฤฑ yรถnlรผ katkฤฑ vermiลtir. Ara malฤฑ grubu fiyatlarฤฑndaki aylฤฑk dรผลรผลte demir-รงelik, temel kimyasal รผrรผnleri, tekstil iplik ve elyaflarฤฑ ile kรขฤฤฑt รผrรผnleri belirleyici olurken sermaye mallarฤฑnda รถzel amaรงlฤฑ makineler, metal yapฤฑ รผrรผnleri ve iletiลim ekipmanlarฤฑ etkili olmuลtur. Dayanฤฑksฤฑz tรผketim mallarฤฑ fiyatlarฤฑndaki dรผลรผลte et รผrรผnleri รถne รงฤฑkmฤฑล, tรผtรผn รผrรผnleri ise bu dรถnemde yukarฤฑ yรถnlรผ katkฤฑ vermiลtir.
Sonuรง olarak, tรผketici fiyatlarฤฑ รผzerindeki รผretici fiyatlarฤฑ kaynaklฤฑ maliyet baskฤฑlarฤฑnda son dรถnemde รถnemli bir azalฤฑล gรถzlenmiลtir.
