- – “Reel sektรถrรผn likidite, kรขrlฤฑlฤฑk ve borรง รถdeme gรถstergeleri olumlu seyrediyor”
- – “TL firma kredilerinin toplam kredilerde sรผrรผkleyici”
- – “Tahsili gecikmiล alacak oranฤฑ yรผzde 2,2 ile tarihi dรผลรผk seviyede”
- – “TL kredi bรผyรผmesi, TL mevduat bรผyรผmesinin gerisinde”
- – “Bankalarฤฑn likidite ลoklarฤฑna karลฤฑ dayanฤฑklฤฑ yapฤฑsฤฑ korunuyor”
Tรผrkiye Cumhuriyet Merkez Bankasฤฑ (TCMB) Finansal ฤฐstikrar Raporu’nda, bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผnรผn tarihsel olarak en gรผรงlรผ seviyesine ulaลan aktif kalitesi gรถstergelerinin daha da iyileลtiฤi, tahsili gecikmiล alacak (TGA) oranฤฑnฤฑn yรผzde 2,2 ile tarihsel olarak en dรผลรผk seviyeye gerilediฤi bildirildi.
TCMB’nin Kasฤฑm 2022 dรถnemine iliลkin Finansal ฤฐstikrar Raporu, bankanฤฑn internet sitesinde yayฤฑmlandฤฑ.
Raporda, geliลmiล รผlkelerde resesyon beklentilerinin artmasฤฑ nedeniyle kรผresel iktisadi faaliyetin yavaลladฤฑฤฤฑ belirtilerek, รผlkelerin iktisadi bรผyรผme ve enflasyon gรถrรผnรผmlerindeki farklฤฑlฤฑklara baฤlฤฑ olarak merkez bankalarฤฑnฤฑn para politikasฤฑ adฤฑmlarฤฑnda ve iletiลimlerinde ayrฤฑลma gรถzlendiฤi kaydedildi.
Geliลmiล รผlkelerin uzun vadeli tahvil getirilerindeki oynaklฤฑk ve fonlama maliyetlerindeki artฤฑลฤฑn, geliลmekte olan รผlkelere yรถnelen portfรถy akฤฑmlarฤฑna iliลkin riskleri canlฤฑ tuttuฤu aktarฤฑlan raporda, Tรผrkiye’de emsal รผlkelere gรถre oldukรงa dรผลรผk olan hanehalkฤฑ borรงluluฤunun, son 10 รงeyrek boyunca kesintisiz azalmaya devam ettiฤi vurgulandฤฑ.
Raporda, hanehalkฤฑ borรงluluฤunun bรผyรผk รถlรงรผde sabit gelirli kesime ait olmasฤฑnฤฑn hanehalkฤฑnฤฑn borรง รถdeme performansฤฑna iliลkin gรถstergeleri daha da gรผรงlendirdiฤinin altฤฑ รงizilerek, “Hanehalkฤฑnฤฑn finansal varlฤฑklarฤฑndaki gรผรงlรผ artฤฑล devam ederken, varlฤฑk kompozisyonunda TL’nin payฤฑ TCMB’nin liralaลma stratejisinin yansฤฑmasฤฑ sonucu artmaktadฤฑr. Hanehalkฤฑ varlฤฑklarฤฑnda TL mevduata dรถnรผลรผmรผ teลvik eden uygulamalarฤฑn desteฤiyle finansal sistemde TL mevduatฤฑn payฤฑ artarken, alternatif รผrรผnler ve yurt iรงi sermaye piyasalarฤฑnda TL lehine geliลen dinamikler yabancฤฑ para (YP) mevduat tercihini azaltmaktadฤฑr. Hanehalkฤฑnฤฑn mevduat dฤฑลฤฑ finansal varlฤฑklara ilgisinin artmasฤฑ finansal araรงlarฤฑn tabana yayฤฑlmasฤฑ aรงฤฑsฤฑndan olumlu bir geliลme olarak deฤerlendirilmektedir.” denildi.
– “Reel sektรถrรผn likidite, kรขrlฤฑlฤฑk ve borรง รถdeme gรถstergeleri olumlu seyrediyor”
Raporda, reel sektรถrรผn finansal varlฤฑklarฤฑnฤฑn, yรผkรผmlรผlรผklerine gรถre daha gรผรงlรผ artฤฑลฤฑnฤฑ sรผrdรผrdรผฤรผ, likidite, kรขrlฤฑlฤฑk ve borรง รถdeme gรถstergelerinin olumlu seyrettiฤi dile getirildi.
Kur ve emtia fiyatlarฤฑndaki geliลmeler ve enflasyonist baskฤฑlarฤฑn, firmalarฤฑn iลletme sermayesi ihtiyacฤฑnฤฑ ve finansal yรผkรผmlรผlรผklerini artฤฑrdฤฑฤฤฑ belirtilen raporda, firma varlฤฑklarฤฑnฤฑn ise canlฤฑ seyreden iktisadi faaliyetin yanฤฑ sฤฑra artan ciro ve karlฤฑlฤฑklarla desteklendiฤi ifade edildi.
Raporda, reel sektรถr firmalarฤฑnฤฑn YP borรงlarฤฑnฤฑ azaltmaya devam ettiฤi aktarฤฑlarak, ลunlar kaydedildi:
“Kur riski gรถrรผnรผmรผndeki iyileลme de sรผrmektedir. Diฤer taraftan, firmalarฤฑn yurt dฤฑลฤฑ finansmana eriลimi ve dฤฑล borรง yenileme oranฤฑndaki yรผksek seviye korunmaktadฤฑr. Reel sektรถr firmalarฤฑnฤฑn kรขrlฤฑlฤฑฤฤฑ, gรผรงlรผ seyreden iktisadi faaliyet, ihracat ve stok yeniden deฤerlemelerinin etkisiyle artmaktadฤฑr. Firmalarฤฑn borรง รถdeme kabiliyetine ve likiditesine yรถnelik gรถstergelerdeki iyileลme korunmaktadฤฑr. Makroihtiyati dรผzenlemelerin katkฤฑsฤฑyla ihracat ve yatฤฑrฤฑm oranฤฑ daha yรผksek olan imalat sektรถrรผ firmalarฤฑnฤฑn kredilerden aldฤฑฤฤฑ pay artmaya devam etmektedir. Uygulanan makroihtiyati politikalar neticesinde, KOBฤฐ, ihracat ve yatฤฑrฤฑm kredilerinin ocak-eylรผl dรถnemindeki net kullandฤฑrฤฑmฤฑ รถnceki yฤฑla kฤฑyasla 65 milyar liradan 878 milyar liraya gelerek 12 kat artฤฑล gรถstermiลtir. Reel sektรถrรผn net dรถviz aรงฤฑk pozisyonu 2022’de 32,7 milyar dolar azalarak son 12 yฤฑldaki en dรผลรผk seviye olan 89,1 milyar dolara gerilemiลtir.”
– “TL firma kredilerinin toplam kredilerde sรผrรผkleyici”
Raporda, TL firma kredilerinin toplam kredilerde sรผrรผkleyici olduฤu, Nisan 2022 ve sonrasฤฑnda alฤฑnan makroihtiyati tedbirlerin kredi bรผyรผmesindeki ivmelenmeyi sฤฑnฤฑrlandฤฑrdฤฑฤฤฑ vurgulandฤฑ.
Firmalarฤฑn yรผkselen emtia fiyatlarฤฑyla artan iลletme sermayesi ve stok finansman ihtiyacฤฑnฤฑn, TL firma kredisi talebinin gรผรงlรผ kalmasฤฑna neden olduฤu belirtilen raporda, makroihtiyati politikalarฤฑn katkฤฑsฤฑyla KOBฤฐ, ihracat ve yatฤฑrฤฑm kredilerinin bรผyรผmesi ve kredilerdeki payฤฑnฤฑn olumlu yรถnde ayrฤฑลtฤฑฤฤฑna iลaret edildi.
Raporda, bu geliลmenin, bรผyรผme kompozisyonunda sรผrdรผrรผlebilir bileลenlerin payฤฑnฤฑn artmasฤฑna, istihdamฤฑn gรผรงlenmesine ve yapฤฑsal cari aรงฤฑฤฤฑn azaltฤฑlmasฤฑna katkฤฑ verdiฤi ifade edilerek, “Kredilerin yatฤฑrฤฑm, ihracat ve potansiyel bรผyรผmeyi destekleyecek ลekilde iktisadi faaliyetle buluลmasฤฑ bรผyรผk รถnem arz etmekte olup, alฤฑnan tedbirlerin etkileri yakฤฑndan takip edilmektedir.” denildi.
– “Tahsili gecikmiล alacak oranฤฑ yรผzde 2,2 ile tarihi dรผลรผk seviyede”
Raporda, bireysel kredi bรผyรผmesinin, haziranda konut kredileri kredi/deฤer oranฤฑ ve ihtiyaรง kredi vadelerine yรถnelik sฤฑkฤฑlaลtฤฑrฤฑcฤฑ รถnlemlerin katkฤฑsฤฑyla ฤฑlฤฑmlฤฑ seyrettiฤi bildirildi.
Parasal aktarฤฑm mekanizmasฤฑnฤฑn etkinliฤini artฤฑrmak amacฤฑyla uygulamaya alฤฑnan TL ticari kredi faiz oranlarฤฑna gรถre menkul kฤฑymet tesis edilmesine yรถnelik dรผzenleme sonrasฤฑnda politika faiz oranฤฑ ile TL ticari kredi faiz oranฤฑ arasฤฑndaki makasฤฑn kapandฤฑฤฤฑna iลaret edilen raporda, ลu deฤerlendirmelere yer verildi:
“Bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผnรผn tarihsel olarak en gรผรงlรผ seviyesine ulaลan aktif kalitesi gรถstergeleri daha da iyileลmektedir. Nominal kredi bรผyรผmesinin yanฤฑ sฤฑra tahsili gecikmiล alacak (TGA) ilavelerindeki ฤฑlฤฑmlฤฑ seyrin katkฤฑsฤฑyla TGA oranฤฑndaki azalฤฑล eฤilimi devam etmekte olup, sรถz konusu iyileลme kredi tรผrlerinin geneline yaygฤฑn olarak gรถrรผlmektedir. Bireysel ve firma TGA tahsilatlarฤฑnฤฑn TGA bakiyesine oranฤฑ geรงmiล dรถnem ortalamasฤฑnฤฑn รผzerindedir. Gรผรงlenen hanehalkฤฑ ve reel sektรถr bilanรงolarฤฑ sayesinde, bankalar baลta olmak รผzere finansal kesimin aktif kalitesi iyileลmeye devam ederek sektรถrรผn TGA oranฤฑ yรผzde 2,2 ile tarihsel olarak en dรผลรผk seviyesine ulaลmฤฑลtฤฑr.”
Raporda, yakฤฑn izlemede bulunan kredi oranฤฑndaki iyileลmenin devam ettiฤi aktarฤฑlarak, “Yakฤฑn izlemedeki kredilerin รถnemli bir kฤฑsmฤฑnฤฑn gecikmesi olmayan kredilerden oluลmasฤฑ ve bankalarฤฑn ihtiyatlฤฑlฤฑk gereฤi salgฤฑn dรถneminden itibaren tรผm kredi sฤฑnฤฑflarฤฑ iรงin yรผksek oranlarda karลฤฑlฤฑk ayฤฑrmalarฤฑ aktif kalitesine iliลkin riskleri sฤฑnฤฑrlamaktadฤฑr.” denildi.
– “TL kredi bรผyรผmesi, TL mevduat bรผyรผmesinin gerisinde”
Raporda, bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผnรผn YP dฤฑล borcu azalmaya devam ederken gรผรงlรผ YP likidite tamponlarฤฑnฤฑn korunmasฤฑnฤฑn likidite ลoklarฤฑna karลฤฑ bankalarฤฑn dayanฤฑklฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑ artฤฑrdฤฑฤฤฑ belirtildi.
Kรผresel finansal koลullardaki sฤฑkฤฑlaลma ve jeopolitik riskler nedeniyle dฤฑล borรง maliyetlerinin yรผkseldiฤine iลaret edilen raporda, buna karลฤฑn bankalarฤฑn gรผรงlรผ bir borรง geri รถdeme ve yenileme performansฤฑ sergilediฤi vurgulandฤฑ.
Raporda, azalan dฤฑล borca karลฤฑn bankalarฤฑn dรถviz likiditelerini yรผksek dรผzeyde tuttuฤu aktarฤฑlarak, “Bu durum olasฤฑ ลoklara karลฤฑ sistemin direncini gรผรงlรผ kฤฑlmaktadฤฑr. Bilanรงolardaki liralaลma ile TL mevduatta gerรงekleลen gรผรงlรผ bรผyรผme genel likidite gรถrรผnรผmรผnรผ desteklerken, TL kredi bรผyรผmesi TL mevduat bรผyรผmesinin gerisinde seyretmektedir.” denildi.
Bankalarฤฑn faiz riskinin sฤฑnฤฑrlฤฑ dรผzeyde olduฤu, bilanรงo yapฤฑlarฤฑnฤฑn faiz ลoklarฤฑnฤฑ yรถnetebilecek yรผksek kapasiteye sahip bulunduฤu ifade edilen raporda, ลunlar kaydedildi:
“Bankalarฤฑn TL aktiflerinin ortalama vadesi bankalarฤฑn sabit faizli uzun vadeli menkul kฤฑymetlere yรถnelmesi ile son aylarda bir miktar yukarฤฑ yรถnlรผ hareketlenmiลtir. Bankalarฤฑn deฤiลken faizli kredi artฤฑลฤฑ sรผrerken, deฤiลken faizli TL menkul kฤฑymetlerin bilanรงodaki payฤฑ son rapor dรถneminde azalฤฑล gรถstermiลtir. Kredilere ve mevduata iliลkin devreye alฤฑnan menkul kฤฑymet dรผzenlemelerinin bilanรงoya etkisi sฤฑnฤฑrlฤฑdฤฑr. Bankalar aฤฤฑrlฤฑklฤฑ olarak uzun YP pozisyona sahip iken, uzun pozisyon fazlasฤฑ taลฤฑyan bankalarฤฑn sayฤฑsฤฑ artmakta ve aktif bรผyรผklรผฤรผ paylarฤฑ yรผksek seyretmektedir.”
– “Bankalarฤฑn likidite ลoklarฤฑna karลฤฑ dayanฤฑklฤฑ yapฤฑsฤฑ korunuyor”
Raporda, bankacฤฑlฤฑkta sektรถr geneline yaygฤฑn gรผรงlรผ kรขrlฤฑlฤฑk performansฤฑnฤฑn sermaye yeterliliฤini desteklediฤi belirtilerek, sektรถrรผn gรผรงlรผ kรขrlฤฑlฤฑk performansฤฑnda, kredi mevduat faiz marjฤฑ, TรFE’ye endeksli menkul kฤฑymet getirileri ile kredi bรผyรผmesinden gelen hacim etkisinin belirleyici olduฤu ifade edildi.
Aktif kalitesi gรถrรผnรผmรผnรผn olumlu seyretmesinin kรขrlฤฑlฤฑฤฤฑ desteklediฤi aktarฤฑlan raporda, bankalarฤฑn ihtiyatlฤฑlฤฑk gereฤi serbest karลฤฑlฤฑklarฤฑnฤฑ artฤฑrmalarฤฑnฤฑn ise kรขrlฤฑlฤฑฤฤฑ sฤฑnฤฑrladฤฑฤฤฑ bildirildi.
Raporda, bankalarฤฑn dฤฑล borรงlarฤฑ azalฤฑrken, gรผรงlรผ yabancฤฑ para likidite tamponlarฤฑ ile likidite ลoklarฤฑna karลฤฑ dayanฤฑklฤฑ yapฤฑsฤฑnฤฑn korunduฤu vurgulandฤฑ.
Bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผnรผn sermaye yeterlilik oranlarฤฑnฤฑn dรผzenleme etkilerinden arฤฑndฤฑrฤฑldฤฑฤฤฑnda dahi yasal sฤฑnฤฑrlarฤฑn รผzerinde kalmaya devam ettiฤi vurgulanan raporda, “รte yandan, bankalarฤฑn yasal sฤฑnฤฑrlarฤฑn รผzerinde tuttuklarฤฑ fazla sermaye yฤฑl sonuna gรถre artฤฑล gรถstermiลtir. Sermaye tamponlarฤฑ bankalarฤฑn beklenmeyen kayฤฑplarฤฑ karลฤฑlayabilmesi ve stres dรถnemlerinde ekonominin ihtiyaรง duyduฤu finansmanฤฑn sรผrdรผrรผlmesi aรงฤฑsฤฑndan รถnem arz etmektedir.” deฤerlendirmeleri yapฤฑldฤฑ.
