Merkez Bankasฤฑ, geรงtiฤimiz hafta gerรงekleลtirilen Para Politikasฤฑ toplantฤฑsฤฑna iliลkin รถzeti aรงฤฑkladฤฑ. Raporda, koronavirรผs salgฤฑnฤฑnฤฑn kรผresel รถlรงekte hฤฑzla yayฤฑlmasฤฑyla birlikte belirsizliklerin arttฤฑฤฤฑ ve kรผresel bรผyรผme gรถrรผnรผmรผnรผn zayฤฑfladฤฑฤฤฑna vurgu yapฤฑldฤฑ.
Tรผrkiye Cumhuriyet Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn (TCMB) 17 Mart tarihli PPK toplantฤฑ รถzetinde ลu ifadeler yer aldฤฑ:
1. ลubat ayฤฑnda tรผketici fiyatlarฤฑ yรผzde 0.35 oranฤฑnda artmฤฑล, yฤฑllฤฑk enflasyon 0.22 puan yรผkseliลle yรผzde 12,37 olmuลtur. Gerek iลlenmemiล gerekse iลlenmiล gฤฑda gruplarฤฑnda gรถzlenen yฤฑllฤฑk enflasyon artฤฑลฤฑ tรผketici enflasyonunu yukarฤฑ รงeken temel unsur olmuลtur. Uluslararasฤฑ petrol fiyatlarฤฑndaki dรผลรผลle birlikte akaryakฤฑt fiyatlarฤฑ gerilemiล ve enerji grubu yฤฑllฤฑk enflasyonu azalmฤฑลtฤฑr. Hizmet enflasyonu ลubat ayฤฑnda bir miktar artฤฑล sergilerken, temel mal enflasyonu ฤฑlฤฑmlฤฑ bir seyir izlenmiลtir. Bu gรถrรผnรผm altฤฑnda, B ve C gรถstergelerinin yฤฑllฤฑk enflasyonu sฤฑnฤฑrlฤฑ รถlรงรผde artmฤฑล, eฤilimleri ise gรถrece yatay seyretmiลtir.
2. Gฤฑda ve alkolsรผz iรงecekler yฤฑllฤฑk enflasyonu ลubat ayฤฑnda 1,54 puan artarak yรผzde 10,58 seviyesine yรผkselmiลtir. ฤฐลlenmemiล gฤฑda fiyatlarฤฑ taze meyve-sebze ve kฤฑrmฤฑzฤฑ et fiyatlarฤฑnฤฑn etkisiyle mevsimsel olarak gรผรงlรผ bir ลekilde artmฤฑลtฤฑr. Bu geliลme sonucu sรถz konusu grubun yฤฑllฤฑk enflasyonu yรผkselse de tarihi olarak dรผลรผk seviyelerde seyretmeye devam etmiลtir. ฤฐลlenmiล gฤฑda fiyatlarฤฑnda son dรถnemde gรถzlenen yรผksek artฤฑล eฤilimi ลubat ayฤฑnda bir miktar zayฤฑflamฤฑล, yฤฑllฤฑk enflasyon sฤฑnฤฑrlฤฑ bir ลekilde yรผkselmiลtir. Ekmek ve tahฤฑllar bu artฤฑลa รถncรผlรผk eden kalem olmaya devam ederken, katฤฑ ve sฤฑvฤฑ yaฤlar ile et รผrรผnleri de รถne รงฤฑkmฤฑลtฤฑr.
3. Enerji grubu fiyatlarฤฑ ลubat ayฤฑnda yรผzde 0,63 oranฤฑnda dรผลmรผล, grup yฤฑllฤฑk enflasyonu da 1,60 puan azalarak yรผzde 15,54โe gerilemiลtir. Bu geliลmede, Tรผrk lirasฤฑndaki deฤer kaybฤฑna raฤmen uluslararasฤฑ petrol fiyatlarฤฑndaki dรผลรผลle gerileyen akaryakฤฑt fiyatlarฤฑ belirleyici olmuลtur. Mart ayฤฑna iliลkin รถncรผ gรถstergeler enerji fiyatlarฤฑnฤฑn aylฤฑk olarak gerileyeceฤine, baz etkilerinin de desteฤiyle grup yฤฑllฤฑk enflasyonunun belirgin ลekilde dรผลeceฤine iลaret etmektedir.
4. Temel mal grubu yฤฑllฤฑk enflasyonu ลubat ayฤฑnda 0,30 puan gerileyerek yรผzde 7,05 olmuลtur. Bu dรถnemde yฤฑllฤฑk enflasyon giyim ve ayakkabฤฑ grubunda yatay seyretmiล, dayanฤฑklฤฑ mal ve diฤer temel mallar grubunda ise bir miktar dรผลmรผลtรผr. Dayanฤฑklฤฑ mal grubu fiyatlarฤฑ ลubat ayฤฑnda gerilerken, mobilya รผrรผnlerinde yapฤฑlan KDV indiriminin etkisinin sรผrdรผฤรผ gรถzlenmiลtir. Diฤer yandan, altฤฑn fiyatlarฤฑ dรถviz kuru etkilerinin yanฤฑ sฤฑra uluslararasฤฑ geliลmelere paralel olarak artฤฑล gรถstermiล, yฤฑllฤฑk enflasyonu yรผksek seyretmeye devam etmiลtir.
5. Hizmet fiyatlarฤฑ ลubat ayฤฑnda yรผzde 0,84 oranฤฑnda artmฤฑล, grup yฤฑllฤฑk enflasyonu 0,29 puan yรผkselerek yรผzde 12,49 olmuลtur. Bu dรถnemde, yฤฑllฤฑk enflasyon ulaลtฤฑrma, kira ve diฤer hizmetler gruplarฤฑnda yรผkselmiล, lokanta-otel ve haberleลme gruplarฤฑnda ise yatay seyretmiลtir. Diฤer hizmetler grubunda, dรถviz kuruna duyarlฤฑlฤฑฤฤฑ yรผksek olan bakฤฑm-onarฤฑm, saฤlฤฑk hizmetleri ve paket tur kalemleri รถne รงฤฑkarken, eฤlence ve kรผltรผr hizmetleri fiyatlarฤฑndaki artฤฑล da dikkat รงekmiลtir. รnรผmรผzdeki dรถnemde hizmet enflasyonu gรถrรผnรผmรผnde reel birim iล gรผcรผ maliyetleri ve geรงmiล enflasyona endeksleme davranฤฑลฤฑnฤฑn belirleyici olmaya devam edeceฤi รถngรถrรผlรผrken, salgฤฑn hastalฤฑk nedeniyle alฤฑnan tedbirlerin ve talep koลullarฤฑndaki zayฤฑflamanฤฑn ilgili sektรถrler รผzerinden grup enflasyonunu sฤฑnฤฑrlayacaฤฤฑ deฤerlendirilmektedir.
6. Enflasyon beklentilerinde gรถzlenen ฤฑlฤฑmlฤฑ eฤilim Mart ayฤฑnda da devam etmiล, beklenti daฤฤฑlฤฑmฤฑnda anket katฤฑlฤฑmcฤฑlarฤฑ arasฤฑndaki uzlaลฤฑ bir miktar daha gรผรงlenmiลtir.
7. 2019 yฤฑlฤฑ son รงeyreฤine iliลkin milli gelir verileri iktisadi faaliyetteki toparlanma eฤiliminin finansal koลullardaki iyileลme ve kredilerdeki ivmelenmeyle birlikte yurt iรงi talep kaynaklฤฑ olarak gรผรง kazandฤฑฤฤฑna iลaret etmiลtir. Bu dรถnemde, รถzel tรผketim harcamalarฤฑ artmaya devam ederken kamu kesimi de tรผketim kanalฤฑyla destekleyici duruลunu sรผrdรผrmรผลtรผr. Yatฤฑrฤฑmlar sฤฑnฤฑrlฤฑ bir toparlanma sergilese de zayฤฑf seyretmiลtir. Diฤer taraftan, ihracattaki artฤฑลฤฑn sรผrmesine raฤmen ithalattaki canlanmayla birlikte net ihracat yฤฑllฤฑk ve dรถnemlik bรผyรผmeye negatif katkฤฑ vermiลtir.
8. Mevcut veriler, iktisadi faaliyetin gรผรงlรผ seyrini Ocak-ลubat dรถneminde koruduฤuna ve sektรถrel yayฤฑlฤฑmฤฑndaki iyileลmenin devam ettiฤine iลaret etmiลtir. Bu dรถnemde gรผรงlรผ kredi ivmesi yurt iรงi talebi desteklerken, yatฤฑrฤฑmlarda ve istihdamda toparlanma sinyalleri alฤฑnmakla birlikte zayฤฑf seyir sรผrmรผลtรผr.
9. Rekabet gรผcรผndeki geliลmelerin olumlu etkisi ve kรผresel bรผyรผme gรถrรผnรผmรผndeki kฤฑsmi iyileลmenin de katkฤฑsฤฑyla Ocak-ลubat dรถneminde ihracattaki artฤฑล eฤilimi korunmuลtur. รte yandan, kredi ve yurt iรงi talep gรถrรผnรผmรผne baฤlฤฑ olarak ithalat talebi yรผkseliลini sรผrdรผrmรผลtรผr.
‘Belirsizliklerdeki artฤฑลฤฑn ve finansal piyasalardaki oynaklฤฑฤฤฑn yurt iรงi talep รผzerindeki olasฤฑ etkileri yakฤฑndan takip edilmektedir’
10. Mart ayฤฑ ile birlikte koronavirรผs salgฤฑnฤฑnฤฑn iktisadi faaliyeti dฤฑล ticaret, turizm ve iรง talep kanallarฤฑyla sฤฑnฤฑrlamaya baลladฤฑฤฤฑ gรถrรผlmektedir. Kรผresel ticaret hacmindeki zayฤฑflama ve seyahat kฤฑsฤฑtlarฤฑ ihracatฤฑ ve ulaลtฤฑrma faaliyetlerini sฤฑnฤฑrlamaktadฤฑr. Ayrฤฑca, belirsizliklerdeki artฤฑลฤฑn ve finansal piyasalardaki oynaklฤฑฤฤฑn yurt iรงi talep รผzerindeki olasฤฑ etkileri yakฤฑndan takip edilmektedir. รnรผmรผzdeki dรถnemde ihracat ve turizm gelirlerindeki zayฤฑflamaya karลฤฑn enerji fiyatlarฤฑndaki belirgin dรผลรผลe baฤlฤฑ olarak cari iลlemler dengesinin ฤฑlฤฑmlฤฑ bir seyir izlemesi beklenmektedir.
11. Aralฤฑk dรถneminde iลsizlik oranlarฤฑndaki dรผลรผล katฤฑlฤฑm oranฤฑndaki gerilemeyle birlikte devam etmiลtir. Bir รถnceki dรถneme gรถre inลaat istihdamฤฑndaki kฤฑsmi toparlanma devam ederken, sanayi istihdamฤฑ gerilemiล, hizmet istihdamฤฑ yatay seyretmiลtir. รncรผ gรถstergeler iลsizlik oranlarฤฑndaki dรผลรผลรผn ilk รงeyrek genelinde sรผrdรผฤรผne iลaret ederken, salgฤฑnฤฑn iktisadi faaliyet รผzerindeki sฤฑnฤฑrlayฤฑcฤฑ etkilerine baฤlฤฑ olarak iลgรผcรผ piyasasฤฑnฤฑn seyri yakฤฑndan takip edilmektedir.
12. Salgฤฑnฤฑn kรผresel รถlรงekte hฤฑzla yayฤฑlmasฤฑyla birlikte belirsizlikler artmakta ve kรผresel bรผyรผme gรถrรผnรผmรผ zayฤฑflamaktadฤฑr. Kรผresel para politikalarฤฑ salgฤฑn hastalฤฑฤฤฑn finansal ve ekonomik etkilerini en aza indirmek iรงin alฤฑnan olaฤanรผstรผ รถnlemler dรขhilinde iktisadi faaliyeti destekleyici konumlarฤฑnฤฑ gรผรงlendirmiลtir. Geliลmiล ve geliลmekte olan รผlke merkez bankalarฤฑ geniลleyici yรถnde koordineli adฤฑmlar atarken, aynฤฑ zamanda birรงok รผlkede maliye politikasฤฑ alanฤฑnda hanehalkฤฑ ve firmalara yรถnelik kapsamlฤฑ tedbir paketleri uygulamaya konulmaktadฤฑr. Bununla birlikte, devam eden finansal oynaklฤฑklar ve salgฤฑn hastalฤฑฤฤฑn yayฤฑlฤฑmฤฑnฤฑ yavaลlatmaya yรถnelik รถnlemler kรผresel รถlรงekte toplam talep รผzerinde belirleyici olmaktadฤฑr. Sรถz konusu unsurlarฤฑn baลta ihracat, turizm ve baฤlantฤฑlฤฑ sektรถrler olmak รผzere yurt iรงi bรผyรผme รผzerindeki etkileri yakฤฑndan izlenmektedir. Ayrฤฑca, seyahat kฤฑsฤฑtlamalarฤฑ gibi รถnlemlerin ve belirsizliklerin yurt iรงi talep kanalฤฑyla iktisadi faaliyet ve iลgรผcรผ piyasasฤฑ รผzerinde oluลturabileceฤi etkilerin bรผyรผklรผฤรผ ve sรผresine gรถre para politikasฤฑ araรงlarฤฑnฤฑn uyarlanmasฤฑ sรถz konusu olabilecektir.
13. Kรผresel iktisadi faaliyetteki zayฤฑflamanฤฑn emtia talebini sฤฑnฤฑrlamasฤฑnฤฑn yanฤฑ sฤฑra finansal piyasalarda oynaklฤฑฤฤฑn artmasฤฑ baลta ham petrol ve metal fiyatlarฤฑ olmak รผzere uluslararasฤฑ emtia fiyatlarฤฑnda sert dรผลรผลlere yol aรงmฤฑลtฤฑr. Ayrฤฑca, petrol ihracatรงฤฑsฤฑ รผlkeler arasฤฑnda รผretim miktarฤฑna yรถnelik anlaลmazlฤฑklara baฤlฤฑ oluลan arz yรถnlรผ etkiler de ham petrol fiyatlarฤฑnฤฑn dรผลรผk seyretmesine neden olmaktadฤฑr. Bu baฤlamda, zayฤฑflayan kรผresel bรผyรผme gรถrรผnรผmรผnรผn de etkisiyle kรผresel enflasyon oranlarฤฑnฤฑn 2020 yฤฑlฤฑnda aลaฤฤฑ yรถnlรผ bir gรถrรผnรผm sergilemesi beklenmektedir.
14. รte yandan, son dรถnemde koronavirรผs salgฤฑnฤฑna iliลkin artan belirsizlikler ve likidite sฤฑkฤฑลฤฑklฤฑฤฤฑ kรผresel รถlรงekte hisse senedi ve tahvil getirilerinin keskin ลekilde dรผลmesine, risk iลtahฤฑnฤฑn ve geliลen รผlke finansal varlฤฑklarฤฑna yรถnelik talebin gerilemesine yol aรงmฤฑลtฤฑr. Salgฤฑn hastalฤฑฤฤฑn sermaye akฤฑmlarฤฑ, finansal koลullar, dฤฑล ticaret ve emtia fiyatlarฤฑ kanalฤฑyla oluลturmakta olduฤu kรผresel etkiler ve bu etkilere yรถnelik atฤฑlan politika adฤฑmlarฤฑ yakฤฑndan takip edilmektedir.
15. Koronavirรผs salgฤฑnฤฑ รถncesi dรถnemde Tรผrkiye ekonomisine iliลkin makroekonomik gรถstergelerde belirgin bir iyileลme kaydedilmiลtir. Enflasyonda hฤฑzlฤฑ bir dรผลรผล saฤlanmฤฑล, cari iลlemler dengesinde รถnemli bir dรผzelme gรถzlenmiลtir. Finansal koลullardaki iyileลmeyle birlikte iktisadi faaliyetteki toparlanma eฤilimi gรผรง kazanmฤฑลtฤฑr. Bu dรถnemde ลirketler kesiminin yabancฤฑ para borรงluluฤu azalmฤฑล; bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผnรผn likidite ve sermaye tamponlarฤฑ gรผรงlenmiลtir. Dengelenme sรผrecinde elde edilen kazanฤฑmlar, Tรผrkiye ekonomisinin olumsuz ลoklara karลฤฑ direncini arttฤฑrmฤฑลtฤฑr. Bununla birlikte, finansal oynaklฤฑklardaki artฤฑลฤฑn ve toplam talepte รถngรถrรผlen yavaลlamanฤฑn firmalarฤฑn nakit akฤฑลฤฑ ve bilanรงolarฤฑ รผzerindeki etkisi takip edilerek, diฤer politikalarla koordineli ลekilde gerekli tedbirler alฤฑnmaya devam edecektir.
16. Salgฤฑn hastalฤฑฤa baฤlฤฑ geliลmelerin Tรผrkiye ekonomisi รผzerindeki olumsuz etkilerinin sฤฑnฤฑrlandฤฑrฤฑlmasฤฑ aรงฤฑsฤฑndan finansal piyasalarฤฑn, kredi kanalฤฑnฤฑn ve firmalarฤฑn nakit akฤฑลฤฑnฤฑn saฤlฤฑklฤฑ iลleyiลinin devamฤฑ bรผyรผk รถnem arz etmektedir. Bu รงerรงevede, Merkez Bankasฤฑ finansal istikrarฤฑ desteklemek amacฤฑyla kapsamlฤฑ bir tedbir seti uygulamaya koymuลtur. Koronavirรผs salgฤฑnฤฑnฤฑn kรผresel รงapta yarattฤฑฤฤฑ belirsizliฤin Tรผrkiye ekonomisi รผzerindeki olasฤฑ olumsuz etkilerinin sฤฑnฤฑrlandฤฑrฤฑlmasฤฑ amacฤฑyla (i) bankalarฤฑn Tรผrk lirasฤฑ ve yabancฤฑ para likidite yรถnetiminde esneklik saฤlanarak รถngรถrรผlebilirliฤin artฤฑrฤฑlmasฤฑna, (ii) reel sektรถre kredi akฤฑลฤฑnฤฑn kesintisiz devamฤฑnฤฑ teminen bankalara hedefli ilave likidite imkรขnlarฤฑ tanฤฑnmasฤฑna, (iii) reeskont kredi dรผzenlemeleriyle ihracatรงฤฑ firmalarฤฑn nakit akฤฑลฤฑnฤฑn desteklenmesine yรถnelik bir dizi tedbir aรงฤฑklanmฤฑลtฤฑr.
17. Buna ek olarak Kurul, yฤฑl sonu enflasyon tahmini รผzerindeki aลaฤฤฑ yรถnlรผ risklerin arttฤฑฤฤฑ deฤerlendirmesiyle politika faizinde 100 baz puan indirim yapฤฑlmasฤฑna karar vermiลtir. Enflasyon beklentileri, iรง talep koลullarฤฑ ve รผretici fiyatlarฤฑndaki geliลmelere baฤlฤฑ olarak รงekirdek enflasyon gรถstergelerinin eฤilimleri ฤฑlฤฑmlฤฑ seyretmektedir. Kรผresel geliลmeler paralelinde Tรผrk lirasฤฑnda gรถzlenen deฤer kaybฤฑna karลฤฑn, baลta ham petrol ve metal fiyatlarฤฑ olmak รผzere uluslararasฤฑ emtia fiyatlarฤฑndaki keskin dรผลรผล enflasyon gรถrรผnรผmรผnรผ olumlu etkilemektedir. Ayrฤฑca, kรผresel ticaret hacmindeki zayฤฑflama ve seyahat kฤฑsฤฑtlamalarฤฑ gibi รถnlemlere baฤlฤฑ olarak toplam talep koลullarฤฑnฤฑn enflasyonu sฤฑnฤฑrlayฤฑcฤฑ etkisinin bir miktar arttฤฑฤฤฑ deฤerlendirilmektedir. Para politikasฤฑ faizinde yapฤฑlan indirimin alฤฑnan diฤer รถnlemlerle birlikte finansal piyasalarฤฑn saฤlฤฑklฤฑ iลleyiลinin teminine ve reel sektรถrรผn nakit akฤฑลฤฑnฤฑn desteklenmesine de katkฤฑ yapmasฤฑ รถngรถrรผlmektedir. Merkez Bankasฤฑ fiyat istikrarฤฑ ve finansal istikrar amaรงlarฤฑ doฤrultusunda elindeki bรผtรผn araรงlarฤฑ kullanmaya devam edecektir.
18. Kurul, enflasyondaki dรผลรผล sรผrecinin devamlฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑn, รผlke risk priminin gerilemesi, uzun vadeli faizlerin aลaฤฤฑ gelmesi ve ekonomideki toparlanmanฤฑn gรผรง kazanmasฤฑ aรงฤฑsฤฑndan bรผyรผk รถnem taลฤฑdฤฑฤฤฑnฤฑ deฤerlendirmektedir. Enflasyondaki dรผลรผลรผn hedeflenen patika ile uyumlu ลekilde gerรงekleลmesi iรงin para politikasฤฑndaki temkinli duruลun sรผrdรผrรผlmesi gerekmektedir. Bu รงerรงevede, parasal duruล ana eฤilime dair gรถstergeler dikkate alฤฑnarak enflasyondaki dรผลรผลรผn sรผrekliliฤini saฤlayacak ลekilde belirlenecektir.
19. Kurul, salgฤฑn hastalฤฑฤa baฤlฤฑ iktisadi risklerin en aza indirilmesi aรงฤฑsฤฑndan para ve maliye politikalarฤฑ arasฤฑndaki eลgรผdรผmรผn sรผrdรผrรผlmesinin bรผyรผk รถnem arz ettiฤi deฤerlendirmesinde bulunmuลtur. Salgฤฑn hastalฤฑฤฤฑn ekonomiyi birรงok farklฤฑ kanaldan etkilemesi, baลta nakit akฤฑลฤฑnฤฑn dรผzenlenmesi ve istihdamฤฑn korunmasฤฑna yรถnelik tedbirler olmak รผzere ลirketler ve hanehalkฤฑ รผzerindeki etkilerin asgari dรผzeyde tutulabilmesi iรงin koordineli politika uygulamalarฤฑ gerektirmektedir. Dolayฤฑsฤฑyla, makro รถlรงekteki para ve maliye politikalarฤฑnฤฑn yanฤฑ sฤฑra en รงok etkilenen iktisadi birimleri hedefleyen ve sektรถrel etkileลimleri dikkate alan politika uygulamalarฤฑnฤฑn kritik รถnemde olduฤu deฤerlendirilmektedir. Bu sรผreรงte atฤฑlacak politika adฤฑmlarฤฑnฤฑn hedefli ve geรงici nitelikte olmasฤฑ politika etkinliฤini destekleyecektir.
20. Aรงฤฑklanacak her tรผrlรผ yeni verinin ve haberin Kurulโun geleceฤe yรถnelik politika duruลunu deฤiลtirmesine neden olabileceฤi รถnemle vurgulanmalฤฑdฤฑr.
