Merkez Bankasฤฑ, TรFE’deki artฤฑลฤฑn bรผyรผk รถlรงรผde gฤฑda fiyatlarฤฑndan kaynaklandฤฑฤฤฑnฤฑ aรงฤฑkladฤฑ. Tรผrkiye Cumhuriyet Merkez Bankasฤฑ (TCMB), Tรผrkiye ฤฐstatistik Kurumu (TรฤฐK) tarafฤฑndan yayฤฑnlanan ลubat ayฤฑ enflasyon rakamlarฤฑnฤฑ deฤerlendirdi.
ลubat ayฤฑnda tรผketici fiyatlarฤฑ yรผzde 0,35 oranฤฑnda artmฤฑล, yฤฑllฤฑk enflasyon 0,22 puan yรผkseliลle yรผzde 12,37 olmuลtur. Bu geliลme bรผyรผk รถlรงรผde gฤฑda fiyatlarฤฑndan kaynaklanmฤฑล; hem iลlenmemiล hem de iลlenmiล gฤฑda gruplarฤฑnda yฤฑllฤฑk enflasyon yukarฤฑ yรถnlรผ bir seyir izlemiลtir. Enerji fiyatlarฤฑ, petrol fiyatlarฤฑndaki dรผลรผลle birlikte akaryakฤฑt รถncรผlรผฤรผnde gerilemiล ve grup yฤฑllฤฑk enflasyonu dรผลรผล kaydetmiลtir. Bu dรถnemde hizmet enflasyonu bir miktar yรผkselirken, temel mal grubunda genele yayฤฑlan fiyat dรผลรผลleri neticesinde ฤฑlฤฑmlฤฑ bir seyir kaydedilmiลtir. Bu gรถrรผnรผm altฤฑnda, B ve C
gรถstergelerinin yฤฑllฤฑk enflasyonu sฤฑnฤฑrlฤฑ รถlรงรผde artarken, eฤilimleri gรถrece yatay seyretmiลtir.
Deฤerlendirmeler
ลubat ayฤฑnda tรผketici fiyatlarฤฑ yรผzde 0,35 oranฤฑnda artmฤฑล ve yฤฑllฤฑk enflasyon 0,22 puan yรผkselerek yรผzde 12,37 olmuลtur (Grafik 1). Bu dรถnemde B ve C endekslerinin yฤฑllฤฑk deฤiลim oranlarฤฑ sฤฑrasฤฑyla 0,17 ve 0,09 puan artarak yรผzde 11,10 ve 9,97 olarak gerรงekleลmiลtir
Alt gruplarฤฑn yฤฑllฤฑk tรผketici enflasyonuna katkฤฑlarฤฑ incelendiฤinde, bir รถnceki aya gรถre gฤฑda ve hizmet gruplarฤฑnฤฑn katkฤฑlarฤฑ sฤฑrasฤฑyla 0,39 ve 0,11 puan artmฤฑล, enerji, alkol-tรผtรผn ve temel mal gruplarฤฑnฤฑn katkฤฑlarฤฑ ise sฤฑrasฤฑyla 0,18, 0,10 ve 0,09 puan azalmฤฑลtฤฑr.
Mevsimsellikten arฤฑndฤฑrฤฑlmฤฑล verilerle รผรง aylฤฑk ortalamalara gรถre B ve C gรถstergelerinin eฤilimi yataya yakฤฑn seyretmiลtir. Bu dรถnemde hizmet grubunun eฤilimi bir miktar yรผkselirken, temel mal grubu eฤiliminde (vergiden arฤฑndฤฑrฤฑlmฤฑล) belirgin bir deฤiลiklik olmamฤฑลtฤฑr .
ลubat ayฤฑnda hizmet fiyatlarฤฑ yรผzde 0,84 oranฤฑnda artmฤฑล, grup yฤฑllฤฑk enflasyonu 0,29 puan yรผkselerek yรผzde 12,49 olmuลtur. Bu dรถnemde, yฤฑllฤฑk enflasyon ulaลtฤฑrma, kira ve diฤer hizmetler gruplarฤฑnda artmฤฑล, lokanta-otel ve haberleลme gruplarฤฑnda ise yataya yakฤฑn bir seyir izlemiลtir . Ulaลtฤฑrma grubu fiyatlarฤฑndaki yรผkseliล alt kalemler geneline yayฤฑlฤฑrken, diฤer hizmetler grubundaki fiyat artฤฑลฤฑnda kura duyarlฤฑ olan bakฤฑm-onarฤฑm ve saฤlฤฑk hizmetleri (diลรงilik, laboratuvar, gรถrรผntรผleme รผcretleri vb.) ile paket tur belirleyici olmuลtur.
Temel mal grubu yฤฑllฤฑk enflasyonu ลubat ayฤฑnda 0,30 puan dรผลรผลle yรผzde 7,05 olmuลtur. Bu dรถnemde yฤฑllฤฑk enflasyon giyim grubunda yatay seyrederken, dayanฤฑklฤฑ ve diฤer temel mal gruplarฤฑnda gerilemiลtir . Dayanฤฑklฤฑ mal grubu fiyatlarฤฑ elektrikli ve elektriksiz aletler (yรผzde -0,67), mobilya (yรผzde -0,36) ve otomobil fiyatlarฤฑna (yรผzde -0,20) baฤlฤฑ olarak dรผลรผล gรถstermiลtir. Mobilya fiyatlarฤฑnda bir รถnceki aydaki KDV indiriminin bu aya sarkan etkisinin izlendiฤi deฤerlendirilmektedir. Bu dรถnemde, ilaรง fiyatlarฤฑndaki artฤฑลa (yรผzde 3,63) karลฤฑn, diฤer temel mallar grubu fiyatlarฤฑ sฤฑnฤฑrlฤฑ da olsa dรผลรผล kaydetmiลtir. รzetle, Tรผrk lirasฤฑndaki deฤer kaybฤฑna raฤmen, temel mal fiyatlarฤฑ ลubat ayฤฑnda ฤฑlฤฑmlฤฑ bir seyir izlemiลtir.
Enerji fiyatlarฤฑ ลubat ayฤฑnda aylฤฑk yรผzde 0,63 oranฤฑnda gerilemiลtir . Bu geliลmede, salgฤฑn hastalฤฑฤa baฤlฤฑ olarak dรผลen uluslararasฤฑ petrol fiyatlarฤฑ etkili olmuล ve dรถviz kuru geliลmelerine raฤmen akaryakฤฑt fiyatlarฤฑ aylฤฑk yรผzde 2,30 oranฤฑnda azalmฤฑลtฤฑr. Diฤer yandan, ลebeke suyu fiyatlarฤฑ ลubat ayฤฑnda yรผzde 1,08 oranฤฑnda artarak enerji fiyatlarฤฑndaki dรผลรผลรผ sฤฑnฤฑrlamฤฑลtฤฑr. Bu geliลmeler sonucunda enerji yฤฑllฤฑk enflasyonu 1,60 puan azalarak yรผzde 15,54โe gerilemiลtir .
Gฤฑda ve alkolsรผz iรงecekler yฤฑllฤฑk enflasyonu ลubat ayฤฑnda 1,54 puan artarak yรผzde 10,58โe yรผkselmiลtir. Bu geliลmede hem iลlenmemiล hem de iลlenmiล gฤฑda gruplarฤฑnฤฑn etkisi hissedilirken, iลlenmemiล gฤฑda fiyatlarฤฑndaki artฤฑล daha belirgin olmuลtur. Yฤฑllฤฑk enflasyon iลlenmemiล gฤฑdada yรผzde 4,73โe, iลlenmiล gฤฑdada ise yรผzde 16,61โe yรผkselmiลtir . Bu dรถnemde taze meyve-sebze grubunda yฤฑllฤฑk enflasyon artmakla birlikte dรผลรผk dรผzeylerdeki seyrini korumuลtur. Diฤer iลlenmemiล gฤฑda grubunda ise kฤฑrmฤฑzฤฑ et fiyatlarฤฑndaki yรผkseliล (yรผzde 3,27) eฤilimi hฤฑzlanarak devam etmiลtir. ลubat ayฤฑnda iลlenmiล gฤฑda fiyatlarฤฑ ekmek-tahฤฑllar, et รผrรผnleri ve katฤฑ-sฤฑvฤฑ yaฤlar รถncรผlรผฤรผnde artฤฑล eฤilimini sรผrdรผrmรผลtรผr. Bu geliลmelerle, taze meyve ve sebze dฤฑลฤฑ gฤฑda grubunda yฤฑllฤฑk enflasyon yรผzde 13,65โe yรผkselmiลtir
Yฤฐ-รFE
Yurt iรงi รผretici fiyatlarฤฑ ลubat ayฤฑnda yรผzde 0,48 oranฤฑnda artmฤฑล, yฤฑllฤฑk enflasyon 0,42 puan yรผkselerek yรผzde 9,26 olmuลtur . Bu dรถnemde emtia fiyatlarฤฑ gerilerken, Tรผrk lirasฤฑnda gรถzlenen deฤer kaybฤฑna baฤlฤฑ olarak petrol ve ana metal hariรง imalat sanayi fiyatlarฤฑnฤฑn ana eฤilimi yรผkselmiลtir
Ana sanayi gruplarฤฑna gรถre incelendiฤinde, yฤฑllฤฑk enflasyon enerji ve dayanฤฑksฤฑz tรผketim mallarฤฑ gruplarฤฑnda gerilerken, diฤer gruplarda artmฤฑลtฤฑr. Aylฤฑk geliลmelere bakฤฑldฤฑฤฤฑnda, enerji hariรง diฤer kalemlerde genele yayฤฑlan fiyat artฤฑลlarฤฑ gรถzlenmiลtir. Enerji รผretici fiyatlarฤฑndaki belirgin dรผลรผลte rafine edilmiล petrol รผrรผnleri ile elektrik kalemi etkili olmuลtur. Bu dรถnemde, dayanฤฑklฤฑ tรผketim mallarฤฑndaki fiyat artฤฑลฤฑnda temelde mobilya kalemi belirleyici olurken; sermaye mallarฤฑnda metal yapฤฑ รผrรผnleri, motorlu kara taลฤฑtlarฤฑ ve makineler; ara malฤฑnda demir-รงelik ve metal รผrรผnleri ile tekstil sektรถrรผne girdi saฤlayan kalemler รถne รงฤฑkmฤฑลtฤฑr. Dayanฤฑksฤฑz tรผketim mallarฤฑnda ise gฤฑda รผrรผnlerinde fiyat artฤฑลlarฤฑ izlenirken, bu dรถnemde tรผtรผn รผrรผnleri รผretici fiyatlarฤฑndaki dรผลรผล dikkat รงekmiลtir. Sonuรง olarak, tรผketici enflasyonu รผzerinde รผretici fiyatlarฤฑ kaynaklฤฑ baskฤฑlar bir miktar artmฤฑลtฤฑr.
