Cumhuriyetรงi aday Donald Trump Perลembe gรผnรผ yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada, ABD baลkanlarฤฑnฤฑn Fed tarafฤฑndan alฤฑnan kararlar รผzerinde sรถz sahibi olmasฤฑ gerektiฤini sรถyleyerek, Beyaz Saray’ฤฑ yeniden kazanmasฤฑ halinde merkez bankasฤฑnฤฑn baฤฤฑmsฤฑzlฤฑฤฤฑnฤฑ ihlal etmekle ilgilendiฤinin ลimdiye kadarki en aรงฤฑk gรถstergesi oldu.
Eski baลkan Florida’daki Mar-a-Lago konutunda gazetecilere verdiฤi demeรงte, “Baลkanฤฑn en azฤฑndan sรถz sahibi olmasฤฑ gerektiฤini dรผลรผnรผyorum. รok para kazandฤฑm, รงok baลarฤฑlฤฑydฤฑm ve birรงok durumda Fed’de ya da baลkan olacak kiลilerden daha iyi bir iรงgรผdรผye sahip olduฤumu dรผลรผnรผyorum.”
Wall Street Journal’ฤฑn Nisan ayฤฑnda bildirdiฤine gรถre, Trump’ฤฑn mรผttefikleri, kazanmasฤฑ halinde Fed’in baฤฤฑmsฤฑzlฤฑฤฤฑnฤฑ aลฤฑndฤฑrmaya รงalฤฑลacak รถneriler hazฤฑrladฤฑlar. Trump’ฤฑn kampanyasฤฑ o dรถnemde bu haberle arasฤฑna mesafe koymuลtu. Ancak Trump’ฤฑn Perลembe gรผnรผ yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamalar, รถnerilerin ana eksenlerinden biriyle tam bir uyum iรงinde olduฤunu gรถsteriyor: Baลkan olmasฤฑ halinde faiz kararlarฤฑnda Trump’a danฤฑลฤฑlmalฤฑ ve Fed bankacฤฑlฤฑk dรผzenleme รถnerileri Beyaz Saray’ฤฑn incelemesine tabi olmalฤฑ.
Fed baลkanฤฑ ve yรถnetim kurulunun diฤer altฤฑ รผyesi baลkan tarafฤฑndan aday gรถsterilir ve Senato’nun onayฤฑna tabidir. Ancak Fed, dรผnyanฤฑn en bรผyรผk ekonomisinin ve kรผresel varlฤฑk piyasalarฤฑnฤฑn yรถnรผ รผzerinde muazzam bir etkisi olan politika kararlarฤฑnฤฑ almak iรงin รถnemli รถlรงรผde operasyonel baฤฤฑmsฤฑzlฤฑฤa sahip.
รrneฤin, ABD dolarฤฑnฤฑn dรผnyanฤฑn rezerv para birimi olarak itibarฤฑnฤฑ destekleyen mandallar arasฤฑnda, Fed’in para politikasฤฑnฤฑ siyasi gรถzetim olmaksฤฑzฤฑn kendi baลฤฑna belirleme yeteneฤi var. Bu statรผ, ABD hรผkรผmetine, “fahiล ayrฤฑcalฤฑk” olarak adlandฤฑrฤฑlan 35 trilyon dolarlฤฑk borรง yรผkรผne raฤmen, kรผresel tahvil piyasalarฤฑnda nispeten dรผลรผk faiz oranlarฤฑyla neredeyse kontrolsรผz bir ลekilde borรงlanma kabiliyeti kazandฤฑrmanฤฑn anahtarฤฑdฤฑr.
Bir sonraki baลkan – Trump ya da Demokrat aday Kamala Harris – gรถrev sรผrelerinin ilk iki yฤฑlฤฑ iรงinde bir sonraki Fed baลkanฤฑnฤฑ seรงme ลansฤฑna sahip olacak. Fed’in baฤฤฑmsฤฑzlฤฑฤฤฑna mรผdahale etmenin bir yolu, Trump’ฤฑn merkez bankasฤฑ รผzerinde hakimiyet kurma isteklerine uymaya istekli bir aday seรงmek ve onayฤฑnฤฑ kazanmak olacak.
Ekonomistler bunun, 1970’lerin baลฤฑnda Fed Baลkanฤฑ Arthur Burns’รผn, kendisini atayan Baลkan Richard Nixon tarafฤฑndan, enflasyonist baskฤฑlarฤฑn arttฤฑฤฤฑna dair kanฤฑtlara raฤmen 1972 seรงimleri รถncesinde geniลlemeci para politikasฤฑnฤฑ sรผrdรผrmesi iรงin baskฤฑ gรถrdรผฤรผ dรถnemde yaลanan tรผrden yanlฤฑล politika adฤฑmlarฤฑyla sonuรงlanabileceฤinden endiลe ediyor.
1974 yฤฑlฤฑna gelindiฤinde enflasyon %12’nin รผzerinde seyrediyordu ve Fed Baลkanฤฑ Paul Volcker tarafฤฑndan 1980’lerin baลฤฑnda iki resesyona neden olan ezici faiz artฤฑลlarฤฑyla kontrol altฤฑna alฤฑnana kadar sonraki on yฤฑl boyunca kalฤฑcฤฑ bir sorun olmaya devam edecekti.
Mevcut Fed Baลkanฤฑ Jerome Powell’ฤฑn baลkanlฤฑk gรถrev sรผresi 2026 yฤฑlฤฑnda, Fed yรถnetim kurulundaki koltuฤu ise 2028 yฤฑlฤฑnda sona eriyor.
Powell ilk olarak eski Baลkan Barack Obama tarafฤฑndan Fed yรถnetim kuruluna atanmฤฑลtฤฑ, ancak Powell’ฤฑn 2018’in baลlarฤฑnda รผstlendiฤi merkez bankasฤฑ baลkanlฤฑฤฤฑ gรถrevi iรงin onu seรงen Trump oldu. Trump kฤฑsa bir sรผre sonra ona karลฤฑ cephe aldฤฑ ve Powell’ฤฑn gรถrevdeki ilk yฤฑlฤฑnda Fed’in gerรงekleลtirdiฤi faiz artฤฑลlarฤฑna karลฤฑ รงฤฑktฤฑ.
Trump Perลembe gรผnรผ yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada, “Onunla kavga ederdim, birkaรง kez รงok sert bir ลekilde kavga ettim,” dedi.
Gerรงekten de Trump, Fed baลkanฤฑnฤฑ kovmayฤฑ tartฤฑลacak kadar ileri gitti, ancak baลkanฤฑn eski รถzel kalem mรผdรผrรผ Mick Mulvaney daha sonra Trump’ฤฑn muhtemelen bunu yapacak gรผce sahip olmadฤฑฤฤฑ sonucuna vardฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyledi. Bu,
Trump, baลkanlฤฑฤฤฑ boyunca Powell’ฤฑ tehdit etmekten geri durmadฤฑ. Trump’ฤฑn halefi olan Baลkan Joe Biden ise kendi dรถneminde bu uygulamadan kaรงฤฑndฤฑ. Geรงen ay yayฤฑnlanan bir Bloomberg rรถportajฤฑnda Trump, baลkan olmasฤฑ halinde Powell’ฤฑ gรถrevden almaya รงalฤฑลmayacaฤฤฑnฤฑ sรถyledi.
