CHP’nin ekonomiden sorumlu Genel Baลkan Yardฤฑmcฤฑsi Aykut Erdoฤdu, TรฤฐK’in karar alma mevkiindeki kiลilerin ลeffaflฤฑktan uzaklaลtฤฑฤฤฑnฤฑ bildirerek, “Resmi istatistiklerin gรผvenilirliฤi aลฤฑnmฤฑลtฤฑr” dedi.
Erdogdu, TรฤฐK’in Aralฤฑk 2016’da yaptฤฑฤฤฑ Mili Gelir artฤฑลฤฑndaki deฤiลiklikleri anlattฤฑฤฤฑ TBMM Plan ve Bรผtรงe Komisyonu’nda yaptฤฑฤฤฑ sunuma iliลkin deฤerlendirmede, “mantฤฑksฤฑz komplo teorileriyle tarihimiz tahrif edilirken, istatistiki verilerin gรผvenilirliฤi ortadan kaldฤฑrฤฑlarak, fikir insanlarฤฑnฤฑn bu tahrifata karลฤฑ durma รงabasฤฑnฤฑn akamete uฤratฤฑlmak istendiฤini” ifade etti.
Erdoฤdu’nun konuyla ilgili aรงฤฑklamasฤฑ ลรถyle:
“Tรผrkiye ฤฐstatistik Kurumu (TรฤฐK), 13 Haziran 2017 tarihinde TBMM Plan ve Bรผtรงe Komisyonu รผyelerine bir bilgilendirme sunumu yapmฤฑลtฤฑr. Bu sunumda 12 Aralฤฑk 2016โda ulusal hesaplar sisteminde kurumun yaptฤฑฤฤฑ revizyon tartฤฑลฤฑlmฤฑลtฤฑr.
Bu tartฤฑลmalar sonrasฤฑnda tespitlerimiz ลunlardฤฑr:
TรฤฐKโin geรงtiฤimiz yฤฑl Aralฤฑk ayฤฑnda yaptฤฑฤฤฑ hesaplama revizyonu sonucunda 2015 yฤฑlฤฑ milli gelirimiz 720 Milyar Dolardan 861 Milyar Dolara yรผkselmiลtir. TรฤฐK revizyonun Avrupa Muhasebe Standartlarฤฑna (ESA2010) uyum kapsamฤฑnda yapฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ sรถylemektedir.
Ancak revizyon sonucu ortaya รงฤฑkan milli gelir artฤฑลฤฑnฤฑn รงok kรผรงรผk bir kฤฑsmฤฑ Avrupa standartlarฤฑna uyumdan kaynaklanmaktadฤฑr.
TรฤฐK (2009 yฤฑlฤฑnฤฑ baz alarak) 2012 yฤฑlฤฑ milli gelirimizi yeniden hesaplamฤฑล ve Tรผrkiyeโnin (eski seride) 1 trilyon 417 milyar TL olan 2012 yฤฑlฤฑ milli gelirini 1 trilyon 570 milyar TL olarak revize etmiลtir.
AB standartlarฤฑna uyum nedeniyle yapฤฑldฤฑฤฤฑ sรถylenen bu revizyon 2012 yฤฑlฤฑ milli gelirimizde yaklaลฤฑk 153 Milyar TLโlik artฤฑลa neden olmuลtur. Bu artฤฑล oransal olarak % 10.79โdur.
Revizyon sonucu ortaya รงฤฑkan 10,79 puanlฤฑk milli gelir artฤฑลฤฑnฤฑn sadece 1,03 puanฤฑ AB standartlarฤฑna uyum ile aรงฤฑklanabilmektedir. Kalan 9,76 puanlฤฑk artฤฑล TรฤฐKโin hesaplama yรถntemindeki deฤiลiklikten kaynaklanmฤฑลtฤฑr. Yani TรฤฐK rakamlarฤฑnda ortaya รงฤฑkan deฤiลiklik aฤฤฑrlฤฑklฤฑ olarak ESA 2010โdan deฤil hesaplama yรถntemindendir. รlรงรผm
sorunlarฤฑndan kaynaklanan fark ise 10,79 puanlฤฑk geniลlemenin 7,97โsini aรงฤฑklamaktadฤฑr. Diฤer bir deyiลle, โรถlรงรผm sorunlarฤฑโ ekonomide TรฤฐK tarafฤฑndan รงizilen pembe tablonun en รถnemli bileลenidir.
รzellikle imalat sanayi ve inลaat sektรถrlerine iliลkin aลฤฑrฤฑ artฤฑลlar kamu kurumlarฤฑndan uzun zaman veri alฤฑnamamasฤฑna (Maliye Bakanlฤฑฤฤฑ vs.) baฤlanmฤฑลtฤฑr. Bu aรงฤฑklama ikna edici deฤildir. Bu iki sektรถre iliลkin eski ve yeni seriler arasฤฑndaki farkฤฑn kaynaklarฤฑ aรงฤฑklanamamฤฑลtฤฑr.
Aรงฤฑklanan rakamlarฤฑ teyit imkรขnฤฑ saฤlayacak birikim hesabฤฑ, finansal hesaplar, diฤer deฤiลim hesaplarฤฑ, yeniden deฤerleme hesaplarฤฑ ve aรงฤฑlฤฑล ve kapanฤฑล bilanรงolarฤฑ aรงฤฑklanamamฤฑลtฤฑr.
Sektรถr gelirleri ile sektรถr endeksleri arasฤฑndaki kopuล aรงฤฑklanamamฤฑลtฤฑr. Bu konuda รถrneฤin, inลaat sektรถr endeksi 2009 -2015 arasฤฑnda %6,41 artmฤฑลken inลaat geliri %12,24 artmฤฑลtฤฑr.
TรฤฐK bu revizyonla geรงmiลte yaptฤฑฤฤฑ bรผtรผn hesaplarฤฑn eksik ve yanlฤฑล olduฤunu kabul etmiลtir. TรฤฐK yaptฤฑฤฤฑ revizyonlarฤฑ ลeffaf yรผrรผtmemiล ve bu deฤiลikliklerle ilgili kamuoyunu ikna edememiลtir.
TรฤฐK bu radikal ve izah edilemez deฤiลikliklerle baลta Orta Vadeli Program, Orta Vadeli Mali Plan ve kamu bรผtรงesi olmak รผzere temel tรผm belgeleri geรงersiz kฤฑlmฤฑลtฤฑr.
Maliye Bakanlฤฑฤฤฑ ve benzeri kurumlardan alฤฑnacak idari kayฤฑtlarฤฑn รถnรผmรผzdeki dรถnemde hem ulusal hesap sisteminde, hem de kฤฑsa dรถnemli iล istatistiklerinde kullanฤฑlacaฤฤฑ ve anket รงalฤฑลmalarฤฑnฤฑn sฤฑnฤฑrlandฤฑrฤฑlacaฤฤฑ anlaลฤฑlmaktadฤฑr. TรฤฐK Baลkanฤฑ Tรผrkiyeโdeki kรผltรผrel etmenleri gerekรงe gรถstererek anketlerle gรผvenli veri toplanamadฤฑฤฤฑnฤฑ iddia etmiล ve halkฤฑmฤฑz arasฤฑnda โparayla imanฤฑn kimde olduฤununโ bilinemeyeceฤine iliลkin bir inancฤฑn yaygฤฑn olduฤunu paylaลmฤฑลtฤฑr. Bu iddia zฤฑmnen halkฤฑmฤฑzฤฑn dรผrรผst olmadฤฑฤฤฑ varsayฤฑmฤฑyla hareket eden
iflas etmiล bir zihniyetin รผrรผnรผdรผr.
Her รถlรงรผm iรงin idari kayฤฑtlarฤฑn kullanฤฑlmasฤฑ ve diฤer รถlรงรผm tekniklerinin bir kenara itilmesi TรฤฐKโin bilgi birikimini heba etmektedir. Karลฤฑmฤฑzda, yeni bir ฤฐskenderiye Kรผtรผphanesi kundakรงฤฑlฤฑฤฤฑ vakasฤฑ durmaktadฤฑr zira TรฤฐK on yฤฑllardฤฑr toplanan birรงok seriyi besleyecek veriyi artฤฑk toplamaktan vazgeรงmektedir. Yapฤฑlan aรงฤฑklamada
ulusal hesap sisteminden elde edilen veri ile iล istatistiklerinden รงฤฑkan veri arasฤฑnda zamanla uyum oluลacaฤฤฑ sรถylenmektedir fakat bu aรงฤฑklama kamuoyunu yanฤฑltma amacฤฑ taลฤฑyan bir totolojidir รงรผnkรผ uyum,
iล istatistiklerinin de bรผyรผk oranda idari kayฤฑtlar ile รผretilmesiyle saฤlanacaktฤฑr. Aynฤฑ veriden iki farklฤฑ sunum yapฤฑlacak ve verinin uyumlaลtฤฑฤฤฑ iddia edilecektir. Oysa yapฤฑlan iล aynฤฑ veriyi iki farklฤฑ
pakette sunmaktan ibarettir.
Tรผm bu sorunlarฤฑn yanฤฑ, sฤฑra anket รงalฤฑลmalarฤฑ ile derlenmiล verinin gรผvenilirliฤinin bizzat TรฤฐK yetkililerince tartฤฑลmaya aรงฤฑlmasฤฑ TรฤฐKโin geรงmiลte sunduฤu tรผm veriyi de kuลkulu hรขle getirmektedir.
Yurtiรงi tasarruf oranฤฑna iliลkin sorularฤฑn tรผmรผ geรงiลtirilmiลtir. Bu tutum yeni hesabฤฑn โtutturulamadฤฑฤฤฑโ her kaleme iliลkin deฤerlerin tasarruf miktarฤฑna eklendiฤi kuลkusunu uyandฤฑrmaktadฤฑr.
TรฤฐK Baลkanฤฑ en azฤฑndan uzmanlarฤฑn ve akademisyenlerin veri setini detaylarฤฑyla incelemesine izin verilmesi gerektiฤi ve bu sayede yapฤฑlacak baฤฤฑmsฤฑz deฤerlendirmenin kamuoyunun kuลkularฤฑnฤฑ nispeten giderebileceฤine iliลkin รถnerilere โteลhisinin inanฤฑlฤฑrlฤฑฤฤฑnฤฑ saฤlamak iรงin bir cerrahtan hastasฤฑnฤฑn batฤฑnฤฑnฤฑ aรงmasฤฑnฤฑnโ istenemeyeceฤini
sรถyleyerek karลฤฑlฤฑk vermiลtir. Bu yerinde olmayan benzetme TรฤฐKโin karar alฤฑcฤฑ pozisyonundaki kiลilerin ลeffaflฤฑk ilkesinden ne denli uzaklaลtฤฑฤฤฑnฤฑ ve milletimize ne gรถzle baktฤฑฤฤฑnฤฑ aรงฤฑkรงa ortaya koymaktadฤฑr. Halbuki istatistiki verilerin gรผvenilir, tutarlฤฑ, gรผncel ve ลeffaf olmasฤฑ etik deฤil, yasal bir zorunluluktur.
Yukarฤฑda yer alan tespitlerimizden anlaลฤฑlacaฤฤฑ รผzere TรฤฐKโin revizyon sonrasฤฑ aรงฤฑkladฤฑฤฤฑ Tรผrkiye Ekonomisinin temel makroekonomik verileri gรผvenilir deฤildir.
Bu gรผvenilmez rakamlarฤฑn siyasi baskฤฑyla deฤiลtirilmiล varsayฤฑmlara ve hesaplama biรงimlerine dayandฤฑฤฤฑ ลรผphesi duymaktayฤฑz. ลรผphe olguya iลaret etse de etmese de, netice resmi istatistiklerin gรผvenilirliฤinin aลฤฑnmasฤฑdฤฑr. Bu gรผven aลฤฑnmasฤฑ da iktidarฤฑn temel hedefidir รงรผnkรผ bir taraftan akla, mantฤฑฤa ve olgulara dayanmayan komplo teorileriyle tarihimiz tahrif edilerek halkฤฑmฤฑzฤฑn geniล kesimleri aldatฤฑlฤฑrken, รถte taraftan istatistiki verinin gรผvenilirliฤi
ortadan kaldฤฑrฤฑlarak fikir insanlarฤฑmฤฑzฤฑn bu tahrifata karลฤฑ durma รงabasฤฑ akamete uฤratฤฑlmak istenmektedir. Gรผvenilir verinin รผretilmediฤi bir toplumda gerรงeklik algฤฑsฤฑnฤฑ komplo teorileri kurar. Komplo teorilerinin bilimsel รงalฤฑลmalara galebe รงalmasฤฑ ise bu iktidarฤฑn amaรงlarฤฑna hizmet eder.
Bu ลรผphenin gerรงek olmasฤฑ halinde aรงฤฑklanan rakamlara gรผvenerek yanlฤฑล kararlar veren baลta kamu olmak รผzere tรผm kiลi ve kurumlarฤฑn gelecekte uฤrayacaklarฤฑ zararฤฑn mรผsebbibi bu hesaplarฤฑ yaparak kamuoyuna aรงฤฑklayanlar ve aรงฤฑklatanlar olacaktฤฑr.”
