Kemal Kฤฑlฤฑรงdaroฤlu’nun kapฤฑsฤฑndan sokulmadฤฑฤฤฑ TรฤฐK bรผyรผk ลaibe altฤฑnda. Banu Gรผven TรฤฐK’in enflasyonu manipรผle ettiฤi iddialarฤฑnฤฑ, eski TรฤฐK baลkanฤฑ, DEVA Partili Birol Aydemir ile konuลarak yazdฤฑ.
Banu Gรผven’in DW iรงin kaleme aldฤฑฤฤฑ makalesi ลรถyle;
Tรผrkiye ฤฐstatistik Kurumu’nun (TรฤฐK) ฤฑsmarlama enflasyon verisi aรงฤฑkladฤฑฤฤฑ gรผnรผn sabahฤฑnda, sokakta istisnasฤฑz herkes hayat pahalฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑ konuลuyordu. Yanฤฑmdan geรงen iki kadฤฑndan biri, “Fiyatฤฑ her gรผn deฤiลiyor ya” dedi. Yanฤฑndaki, “Ne yapacaฤฤฑz peki” diye sordu. Kim bilir neye รงare arฤฑyorlardฤฑ? Bir arkadaลฤฑmฤฑn kฤฑzฤฑ, sabah iลe giderken metrobรผste herkesin yol boyunca dolardaki artฤฑลฤฑ konuลtuฤunu anlattฤฑ. Toplu taลฤฑma araรงlarฤฑnda ekonomi รผzerine kรผรงรผk รงaplฤฑ, geniล katฤฑlฤฑmlฤฑ aรงฤฑk oturumlar dรผzenlenir oldu. Bir baลka tanฤฑdฤฑฤฤฑm aynฤฑ patatesi aynฤฑ markette bir hafta arayla yรผzde 50 zamla aldฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyledi. Ben “Emin misin?” diye sorunca, o da inanamadฤฑ, kalktฤฑ markete patates fiyatฤฑnฤฑ kontrol etmeye gitti, fotoฤraf da รงekip geldi. Sonuรง: Patatesin fiyatฤฑ yรผzde 50 deฤil, 3 Aralฤฑk itibariyle iki hafta iรงinde yรผzde 60 artmฤฑลtฤฑ.
TรฤฐK’in “Top 20” listesi
Hemen TรฤฐK’in “Top 20” listesine baktฤฑm. Listenin baลฤฑnda patlฤฑcan vardฤฑ. Patates listeye 12’nci sฤฑradan girmiลti, sadece yรผzde 11, 81 artฤฑลla. “En yรผksek artฤฑล gรถsteren seรงilmiล maddeler” listesinin baลฤฑndaki patlฤฑcan bile Tรผrkiye’nin en yaygฤฑn market zincirlerinden birinde satฤฑlan patatesten daha az artmฤฑลtฤฑ TรฤฐK’e gรถre. Kasฤฑm ayฤฑnฤฑn zam ลampiyonu patlฤฑcanฤฑn fiyatฤฑ, TรฤฐK’in manavฤฑnda sadece yรผzde 24,81’lik bir artฤฑล gรถstermiลti.
Hadi patlฤฑcan yaz sebzesi, onu kฤฑลฤฑn almayalฤฑm. Patates gibi sรผper bir gฤฑdadan da vazgeรงtik diyelim. Halk listeye 7’nci sฤฑradan giren buฤday ununu ne yapacak? TรฤฐK’in bakkalฤฑnda yรผzde 13,48 fiyat artฤฑลฤฑyla satฤฑlan undan da mฤฑ vazgeรงsin? Beslenme alฤฑลkanlฤฑฤฤฑna baฤlayabileceฤiniz, ama yoksullukla da alakalฤฑ olan bir gerรงeฤimiz var. Tรผrkiye’de buฤday รผrรผnleri, ekmek, makarna en temel gฤฑda maddelerinden biri. Bir tarฤฑm cenneti olabilecek Tรผrkiye’nin son 18 yฤฑlda 59 milyon ton buฤday ithal ettiฤini, bu rakamฤฑn ihracatฤฑ geรงtiฤini, buฤday ekim alanlarฤฑnฤฑn 2000’den 2019’a gelindiฤinde 9,4 milyon hektardan 6,8 milyon hektara dรผลtรผฤรผnรผ de not edelim. Sonuรง: Halk, hรผkรผmetin bir ara kapatmaya niyetlendiฤi Halk Ekmek bรผfelerinin รถnรผnde kuyruklar oluลturuyor.
ลimdi TรฤฐK bize aรงฤฑklasฤฑn! Alฤฑลveriลi nereden yapฤฑyor? Hadi fiyat artฤฑลlarฤฑna dair veriler her ayฤฑn 25’ine kadar toplanฤฑyor diyelim. Yine de halkฤฑn maruz kaldฤฑฤฤฑ fiyat artฤฑลlarฤฑndan TรฤฐK nasฤฑl paรงasฤฑnฤฑ kurtarฤฑyor? Burada safรงa bir dille sorduฤum bu sorularฤฑ, kurumun eski baลkanlarฤฑndan, bugรผn DEVA Partisi’nin Sektรถrel Politikalar Baลkanฤฑ iktisatรงฤฑ Birol Aydemir’e sordum.
Birol Aydemir, Eylรผl 2011’de baลladฤฑฤฤฑ TรฤฐK baลkanlฤฑฤฤฑ gรถrevinden beล yฤฑllฤฑk sรผresi dolmadan 10 ay kadar รถnce ayrฤฑlmฤฑลtฤฑ. “Benim dรถnemimde TรฤฐK baฤฤฑmsฤฑzdฤฑ” diyen Aydemir, gidiลat gรถrerek bu kararฤฑ vermiล olacak ki, kurum o gittikten sonra beล baลkan gรถrdรผ. Bunlarฤฑn dรถrdรผ vekaleten gรถrevde tutuldu. Asaleten atanan son baลkan Sait Erdal Dinรงer ise, baฤฤฑmsฤฑz olmasฤฑ gereken kurumda iลlerin nasฤฑl yรผrรผdรผฤรผnรผ, TBMM’de Kadฤฑna Yรถnelik ลiddetin Sebeplerini Araลtฤฑrma Komisyonu’nda aฤzฤฑndan kaรงฤฑrmฤฑลtฤฑ. Dinรงer, kadฤฑna yรถnelik ลiddet ile ilgili doฤru verilere, “eksikler veya ricalar veya protokoller sonucunda” ulaลฤฑlamadฤฑฤฤฑnฤฑ sรถylemiลti.
Eski TรฤฐK Baลkanฤฑ Aydemir, bu rica mekanizmasฤฑnฤฑn nasฤฑl รงalฤฑลtฤฑฤฤฑna ve TรฤฐK’in gerรงek enflasyonun yarฤฑsฤฑndan az rakamlara nasฤฑl ulaลtฤฑฤฤฑna dair ลรถyle bir toparlama yaptฤฑ:
Veriler aรงฤฑklanmadan hรผkรผmete bildirildi
ย – “TรฤฐK’e gelirlerin toplanmasฤฑ konusunda, tabi olduฤu kanuna aykฤฑrฤฑ uygulamalar yaptฤฑrdฤฑlar. Damat Berat Albayrak’ฤฑn bakanlฤฑฤฤฑ sฤฑrasฤฑnda, toplanan enflasyon verilerinin sisteme girilmeden รถnce Albayrak’a gรถnderildiฤi konuลuluyordu. Oysa enflasyon verileri, her seferinde her ay herkese aynฤฑ anda aรงฤฑklanmalฤฑdฤฑr. Kim olursa olsun, bakan ya da Cumhurbaลkanฤฑ, kimse bu verileri halktan รถnce gรถremez, mรผdahale edemez. Benim dรถnemimde bu hep bรถyle oldu.”
ฤฐnternette bulunan kampanya fiyatlarฤฑ veri kabul edildi
– Korkusuz’da Ahmet Takan yazmฤฑลtฤฑ. “TรฤฐK enflasyon verilerini internetten dรผลรผk fiyatlฤฑ รผrรผnler seรงerek oluลturuyor” diye. Bu iddiaya gรถre, “TรฤฐK’e Google’dan en dรผลรผk fiyatฤฑ bulun, neyse onu veri olarak girin” diyorlar. Oysa TรฤฐK olarak, hangi iล yerinde, hangi mallarฤฑn fiyatlarฤฑnฤฑ toplayacaฤฤฑnฤฑzฤฑ belirlersiniz, o gruplar deฤiลmez. Hep aynฤฑ iลyerlerinde, hep aynฤฑ รผrรผnรผn fiyatlarฤฑnฤฑ toplarsฤฑnฤฑz. Yolun yarฤฑsฤฑnda BฤฐM ve ลok’tan fiyat toplamaya baลladฤฑlar. Veri toplamaya gitmeden buralara telefon edip “Fiyatlarฤฑ indirin” dediler. Buna itiraz eden 10 bรถlge mรผdรผrรผ bir gecede deฤiลti. Hadi diyelim bunlar iddia.”ลรผyuu vukuundan beterdir” diye bir sรถz vardฤฑr. Ben TรฤฐK baลkanฤฑ olsam, bu iddiayฤฑ dile getiren herkesle basฤฑna aรงฤฑk toplantฤฑ yapardฤฑm. Gรถrevdenken de zaten her yฤฑl iki kez basฤฑn toplantฤฑsฤฑ yapardฤฑm.
“Kemal Kฤฑlฤฑรงdaroฤlu’nu kapฤฑda karลฤฑlardฤฑm”
– Bugรผn gรถrevde olsam ve ana muhalefet liderini TรฤฐK’in kapฤฑsฤฑnda karลฤฑlardฤฑm. Ona misafirperverlik gรถsterir, aฤฤฑrlar, fikir alฤฑลveriลi yapar, รถyle uฤurlardฤฑm. Bunlar bรถyle yapamaz, รงรผnkรผ kendilerine gรผvenleri yok, รงรผnkรผ yanlฤฑล yaptฤฑklarฤฑnฤฑ biliyorlar. Kendine gรผvenen, korkacak bir ลeyi olmayan bรถyle yapar mฤฑ?
Talimatla gelip, talimatla gitmek
– Eskiden Bakanlar Kurulunca atanan TรฤฐK Baลkanฤฑ, beล yฤฑl gรถrevde kalฤฑr ve ancak kendi istifa ederse gรถrevden ayrฤฑlฤฑrdฤฑ. Bu da kurumun baฤฤฑmsฤฑzlฤฑฤฤฑnฤฑ gรผvence altฤฑna alan bir dรผzenlemeydi. ลimdi gรถrevden alฤฑnmanฤฑz bir talimata bakar. Vekalet de sฤฑkฤฑntฤฑlฤฑ bir durumdur. Vekaleten mรผdรผrlรผk yapan รถnรผnรผ gรถremez.
Sonuรง: TรฤฐK Baลkanฤฑ Dinรงer daha รถnce kendilerine “ricalar geldiฤini” sรถylemiลti, siz onu dรผmdรผz “talimat” olarak anlayฤฑn. Enflasyon ne durumda diye de gidip TรฤฐK verilerine bakmayฤฑn. ฤฐsterseniz kendiniz her alฤฑลveriลinizi aynฤฑ yerden yapฤฑp, aynฤฑ รผrรผnรผn fiyatlarฤฑnฤฑ kontrol ederek maruz kaldฤฑฤฤฑnฤฑz enflasyonu hesaplayฤฑn, ister uluslararasฤฑ standartlara uygun รงalฤฑลan Enflasyon Araลtฤฑrma Grubu ENAGrup’un, enflasyonu TรฤฐK’in verdiฤi yรผzde 21,31’lik oranฤฑn iki katฤฑndan fazla, yรผzde 58,65 olarak aรงฤฑkladฤฑฤฤฑ sayfasฤฑna bakฤฑn. TรฤฐK’in รผretici fiyatlarฤฑnda saklayamadฤฑฤฤฑ artฤฑลฤฑn tรผketici fiyatlarฤฑna yansฤฑmamasฤฑnฤฑn da imkรขnsฤฑz olduฤunu unutmayฤฑn. O yansฤฑmayฤฑ yaลamayan, takip ettiฤi รผrรผnler az zam gรถren TรฤฐK aรงฤฑklasฤฑn! Patatesi nereden alฤฑyor?
ย
