Tรผrkiye Petrol Rafinerileri Aล’nin (Tรผpraล), Rekabet Kurulu tarafฤฑndan, fiyatlandฤฑrma ve sรถzleลmelere iliลkin uygulamalarฤฑ yoluyla hakim durumunu kรถtรผye kullandฤฑฤฤฑ gerekรงesiyle verilen 412 milyon lira cezanฤฑn dรถrtte รผรงรผ olan 309 milyon lirasฤฑnฤฑ รถdediฤi bildirildi.
Tรผpraล Kurumsal ฤฐletiลim Mรผdรผrlรผฤรผ’nden yapฤฑlan yazฤฑlฤฑ aรงฤฑklamada, Rekabet Kuruluโnun bugรผne kadarki iรงtihat ve uygulamalarฤฑna uymayan, hukuki dayanaktan yoksun, hatalฤฑ analiz ve varsayฤฑmlar neticesinde verilmiล olan โceza kararฤฑnaโ iliลkin kamuoyunun doฤru bilgilendirilmesi amacฤฑyla aรงฤฑklamaya ihtiyaรง duyulduฤu belirtildi.
Aลฤฑrฤฑ fiyatlama yapฤฑldฤฑฤฤฑ iddia edilen 2 ay 20 gรผnlรผk dรถnemin, 2008 yฤฑlฤฑnda yaลanan kรผresel kriz dรถnemi olduฤu vurgulanan aรงฤฑklamada, “Tรผpraลโฤฑn รถzelleลtirilmesinden bu yana geรงen 8 yฤฑl 4 aylฤฑk zaman diliminde, aลฤฑrฤฑ fiyatlama yapฤฑldฤฑฤฤฑ iddia edilen sรผreรง 11 Ekim 2008-1 Ocak 2009 tarihleri arasฤฑndaki 2 ay 20 gรผnรผ kapsamaktadฤฑr. Bu dรถnem ekonomik ve finansal krizin dรผnyada en yoฤun ลiddette yaลandฤฑฤฤฑ, ham petrol fiyatฤฑ ile dรถviz kurunun tarihinde en hฤฑzlฤฑ deฤiลtiฤi dรถnemlerden birisidir. Bu dรถnemde ekonomik krizin etkisiyle dรผnyanฤฑn en bรผyรผk banka ve finansal kuruluลlarฤฑnฤฑn yanฤฑ sฤฑra birรงok rafineri de iflas ederek, onlarca rafineri ลirketi de faaliyetini durdurmuลtur” ifadesi kullanฤฑldฤฑ.
Aรงฤฑklamada, ลรถyle denildi:
“Sรถz konusu dรถnemde bile Tรผpraล fiyatlarฤฑnฤฑ ‘sabit’ tutmamฤฑล, haftada bir fiyat dรผzenlemesi yaparak benzinde 10, motorinde 9 kez fiyat indirerek, Avrupaโdaki rafineri ลirketlerinden daha hฤฑzlฤฑ fiyat dรผลรผrmรผลtรผr. Rekabet Kurumunca uygulanan cezaya esas olan dรถnemde Fransa, ฤฐspanya, ฤฐtalya, Yunanistan gibi รผlkelerdeki rafinerilerden daha hฤฑzlฤฑ fiyat indirimine gidilmiลtir. Bu durumu tespit eden referans bilgi ve analizler dikkate alฤฑnmamฤฑล, gerekรงeli kararda da hiรง deฤinilmemiลtir.”
Tรผpraล, 850 milyon lira zarar etti
Cezaya esas alฤฑnan dรถnemde fiyatlarฤฑn, maliyetin altฤฑnda gerรงekleลtiฤi ve Tรผpraล’ฤฑn zarar ettiฤi belirtilen aรงฤฑklamada, Rekabet Kuruluโnun aลฤฑrฤฑ fiyatlama yapฤฑldฤฑฤฤฑ iddiasฤฑyla ceza verdiฤi, ekonomik krizin derinleลtiฤi Ekim-Aralฤฑk 2008 dรถneminde Tรผpraล’ฤฑn, maliyetlerinin altฤฑndaki fiyatlarla satฤฑล yaptฤฑฤฤฑ iรงin yaklaลฤฑk 850 milyon lira zarar etmesine raฤmen, รผlkenin akaryakฤฑt temini gรผvenliฤi iรงin รผretim ve satฤฑลฤฑnฤฑ sรผrdรผrdรผฤรผ, karลฤฑ oy gerekรงelerinde de belirtildiฤi รผzere, rapor ve gerekรงeli kararda fiyat-maliyet analizi, ลirketin aynฤฑ dรถnemde zarar etmiล olmasฤฑnฤฑn deฤerlendirmeye dahi alฤฑnmadฤฑฤฤฑ kaydedildi.
Aรงฤฑklamada, aลฤฑrฤฑ fiyatlama yapฤฑldฤฑฤฤฑ iddia edilen dรถneme iliลkin dรผzenleyici otorite olan EPDK’nฤฑn herhangi bir iลlem yapฤฑlmasฤฑna gerek olmadฤฑฤฤฑnฤฑ belirttiฤi vurgulanarak, “Rekabet Kurumu incelediฤi dรถnemde tarifelere uyumun denetlenmesi ve Tรผpraลโฤฑn fiyat uygulamalarฤฑ hakkฤฑnda bir iลlem yapฤฑlฤฑp yapฤฑlmadฤฑฤฤฑnฤฑ EPDKโya sormuลtur. EPDK yazฤฑlฤฑ olarak Petrol Piyasasฤฑ Kanunuโna gรถre fiyatlar konusunda denetleyici ve dรผzenleyici otorite olarak konuyu incelediฤini, sunulan tarifeyi uygun bulduฤunu, Tรผpraล hakkฤฑnda bir soruลturma veya ceza prosedรผrรผ baลlatmaya gerek duymadฤฑฤฤฑnฤฑ, olasฤฑ bir aykฤฑrฤฑlฤฑk durumunda gerekli denetimleri yapacaฤฤฑnฤฑ Rekabet Kurumuโna ‘yazฤฑlฤฑ olarak’ bildirmiลtir” deฤerlendirmesinde bulunuldu.
– “ลirketimiz mรผลterilerine hiรงbir ลekilde zorlamada bulunmamaktadฤฑr”-
Tรผpraล’ฤฑn mรผลterilerinden yฤฑllฤฑk taleplerini alฤฑrken herhangi bir zorlama yapmadฤฑฤฤฑ vurgulanan aรงฤฑklamada, firmanฤฑn รผlkede kurulu tek rafineri ลirketi olsa da akaryakฤฑt piyasasฤฑnฤฑn, 1 Ocak 2005 tarihinde yรผrรผrlรผฤe giren Petrol Piyasasฤฑ Kanunu ile tamamen serbestleลtiฤi belirtildi.
Aรงฤฑklamada, รผlkedeki tek rafineri ลirketi olan Tรผpraล’ฤฑn, Petrol Piyasasฤฑ Kanunu gereฤince kendisinden mal talep eden eลit gruplardaki bรผtรผn daฤฤฑtฤฑm ลirketlerine aynฤฑ koลullarda mal vermekle yรผkรผmlรผ olduฤuna dikkat รงekilerek, ลu ifadelere yer verildi:
“Bu nedenle kanunen hiรงbir daฤฤฑtฤฑm ลirketi ile pazarlฤฑk yapmamakta, ticari koลullar bรผtรผn daฤฤฑtฤฑm ลirketlerine aรงฤฑklanarak aynฤฑ ลekilde uygulamaktadฤฑr. Daฤฤฑtฤฑm ลirketleri herhangi bir kฤฑsฤฑtlama olmaksฤฑzฤฑn Tรผrkiyeโye akaryakฤฑt ithal edebildiklerinden, Tรผpraลโฤฑn ticari koลullarฤฑnฤฑ gรถz รถnรผnde bulundurarak, deฤiลik ikmal kaynaklarฤฑndan kendi programlarฤฑnฤฑ yapmakta, Tรผpraลโtan aylar ve teslim noktalarฤฑ bazฤฑnda almak istedikleri akaryakฤฑt miktarlarฤฑnฤฑ yฤฑl baลlamadan รถnce ลirketimize bildirmektedirler. Tรผpraล รผretim planฤฑ bu bildirimler รงerรงevesinde yapฤฑlmaktadฤฑr. ลirketimiz bu aลamada mรผลterilerine hiรงbir ลekilde zorlamada bulunmamaktadฤฑr. Bu iล modelinde gรผรงlรผ olan taraf akaryakฤฑt daฤฤฑtฤฑm ลirketleridir.”
Tรผpraล’ฤฑn daฤฤฑtฤฑm ลirketlerinden aylar ve teslim noktalarฤฑ bazฤฑnda teslim alacaklarฤฑnฤฑ taahhรผt ettikleri รผrรผnleri almalarฤฑnฤฑ istediฤi vurgulanan aรงฤฑklamada, ลunlar kaydedildi:
“Ceza kararฤฑnda eleลtiri konusu yapฤฑlan ve ‘baฤlama’ olarak ifade edilen husus, Tรผpraลโฤฑn cari yฤฑl iรงin verdikleri taahhรผtleri yerine getirmeyen mรผลterilerine taahhรผtlerini yerine getirmeleri gerektiฤi uyarฤฑsฤฑ ve bu yรถndeki uygulamalarฤฑdฤฑr. Bir baลka ifadeyle Tรผpraล, mรผลterilerinden sรถzleลmeye uygun davranmalarฤฑnฤฑ istemektedir ki, bu hukuki olarak eleลtirilemeyecek bir durumdur. Nitekim soruลturmayฤฑ yรผrรผten Rekabet Kurumu Uzman Heyetiโnin รงoฤunluฤu da bu gรถrรผลtedir.
Tรผpraล รผlkemizin akaryakฤฑt ihtiyacฤฑnฤฑ en รผst kalitede ve gรผven ile saฤlamak รผzere geรงmiลte olduฤu gibi bugรผn de tรผm mevzuat ve dรผzenlemeleri esas alarak รผzerine dรผลen yรผkรผmlรผlรผkleri yerine getirmek รผzere her koลulda รผretimini sรผrdรผrmeye ve yatฤฑrฤฑm yapmaya devam edecektir.”
Rekabet Kurulu, TรPRAล’a, fiyatlandฤฑrma ve sรถzleลmelere iliลkin uygulamalarฤฑ yoluyla hakim durumunu kรถtรผye kullandฤฑฤฤฑ, bu suretle 4054 sayฤฑlฤฑ Rekabetin Korunmasฤฑ Hakkฤฑnda Kanun’un 6’ncฤฑ maddesini ihlal ettiฤi gerekรงesiyle, 2013 mali yฤฑlฤฑ sonunda oluลan ve belirlenen yฤฑllฤฑk gayrisafi gelirlerinin yรผzde 1’i oranฤฑnda olmak รผzere 412 milyon 15 bin 81 lira idari para cezasฤฑ verilmesine oy รงokluฤu ile karar vermiลti.
