HDP Ekonomi Komisyonu’nun raporunda, ‘Tรผrkiyeโde รงalฤฑลan nรผfusun yรผzde 60โฤฑnฤฑn asgari รผcret veya altฤฑnda gelir aldฤฑฤฤฑ, en az 20 milyon insanฤฑn aslฤฑnda aรงlฤฑk sฤฑnฤฑrฤฑ altฤฑnda yaลadฤฑฤฤฑ, iลini kaybedenler de eklendiฤinde bu sayฤฑnฤฑn 30 milyona รงฤฑktฤฑฤฤฑ’ belirtildi.
HDP Ekonomi Komisyonu tarafฤฑndan aรงฤฑklanan ‘Yoksulluk Raporu’nda, 20 milyon insanฤฑn aรงlฤฑk sฤฑnฤฑrฤฑnฤฑn altฤฑnda yaลadฤฑฤฤฑnฤฑ ancak iลini kaybedenlerin de eklendiฤi taktirde bu rakamฤฑn 30 milyonu aลtฤฑฤฤฑ bildirildi.
Ekonomi Komisyonu รผyeleri Necdet ฤฐpekyรผz ve Erol Katฤฑrcฤฑoฤlu, hazฤฑrlanan ‘Yoksulluk Raporu’nu Meclisโte dรผzenledikleri basฤฑn toplantฤฑsฤฑyla aรงฤฑkladฤฑ.
‘Tรผrkiye’de รงalฤฑลan nรผfusun yรผzde 60’ฤฑ asgari รผcret veya altฤฑnda gelir alฤฑyor’
Katฤฑrcฤฑoฤlu, gelir daฤฤฑlฤฑmฤฑ ve yoksulluk sorunu daha รถncede Tรผrkiyeโde olduฤunu ancak bu sorunun pandemi ile birlikte yoksulluฤun toplumu daha da etkilediฤini dile getirdi. Katฤฑrcฤฑoฤlu, โฤฐktidara gรถre yoksulluk kalmamฤฑล. Tรผrkiyeโde aรงlฤฑk sฤฑnฤฑrฤฑ kavramฤฑ altฤฑnda bir deฤerlendirme yaptฤฑฤฤฑmฤฑzda, Tรผrkiyeโde รงalฤฑลan nรผfusun yรผzde 60โฤฑ asgari รผcrete veya altฤฑnda gelir alฤฑyor. En azฤฑndan 20 milyon insan aslฤฑnda aรงlฤฑk sฤฑnฤฑrฤฑnฤฑ altฤฑnda yaลฤฑyor. ฤฐลini kaybedenleri de eklediฤimizde 30 milyon insan aรงlฤฑk sฤฑnฤฑrฤฑnฤฑn altฤฑnda yaลฤฑyorโ dedi.
‘8 milyon kiลi saฤlฤฑk sigortasฤฑ primini รถdeyemiyor’
“Tรผrkiyeโde sigortalฤฑ รงalฤฑลanlarฤฑn istatistiklerine gรถre (Aฤustos 2020) 8 milyon 37 bin kiลi kendi Genel Saฤlฤฑk Sigortasฤฑ primini รถdeyemeyecek kadar yoksuldur. Bu verinin ifade ettiฤi anlam; bu kiลilerin asgari รผcretin รผรงte biri kadar bile gelirinin olmadฤฑฤฤฑ ve adlarฤฑna kayฤฑtlฤฑ herhangi bir taลฤฑnmazฤฑn bulunmadฤฑฤฤฑdฤฑrโ denilen rapordaki bazฤฑ tespitler ลรถyle:
‘ฤฐlk 30’da Kรผrtlerin yoฤun olduฤu bir kent yok’
2015โten sonra en az 50 bin esnaf kepenk indirdi. TESK Kasฤฑm 2020 verilerine gรถre, Tรผrkiyeโde bir milyon 984 bin 257 esnaf bulunuyor. Bรถlgedeki 23 ilde 303 bin 628 esnaf var ve bu toplam esnaf sayฤฑsฤฑnฤฑn yalnฤฑzca yรผzde 15,3โรผne tekabรผl etmektedir. Esnaf sayฤฑsฤฑnฤฑn nรผfusa oranฤฑ en dรผลรผk il 1,01 ile ลฤฑrnakโtฤฑr. Sadece bu rakamlar dahi รผretim altyapฤฑsฤฑnฤฑn yetersiz olduฤu bรถlgede iktisadi etkinliฤin ne kadar kฤฑsฤฑtlฤฑ olduฤunu bize gรถstermektedir. ฤฐller arasฤฑ yaลam endeksi sฤฑralamasฤฑnda bรถlge kentleri genellikle son sฤฑralardadฤฑr. ฤฐlk otuz geliลmiล kent arasฤฑnda Kรผrtlerin yoฤunlukta yaลadฤฑฤฤฑ herhangi bir kent yoktur.
‘Kadฤฑnlarฤฑn yรผzde 17’si emekli olurken erkeklerin oranฤฑ yรผzde 81’
Kadฤฑnlara yoksulluk ve gรผvencesizlik dayatฤฑlฤฑyor. Gรถrรผnmeyen ve รผcretlendirilmeyen ev iรงi emek, kadฤฑnlarฤฑn ekonomik ve sosyal baฤฤฑmlฤฑlฤฑฤฤฑna, eล ya da baba รผzerinden sosyal sigortalฤฑ olmaya zorlanmasฤฑna, kadฤฑnฤฑn statรผsรผnรผn aileye ve aile รผzerinden erkeฤe baฤlฤฑ kalmasฤฑna zemin hazฤฑrlamaktadฤฑr. Nitekim emeklilik oranlarฤฑ da bunu ispatlayan bir gรถsterge olarak okunabilir: Kadฤฑnlarฤฑn sadece yรผzde 17โsi emekli olurken, bu oran erkeklerde yรผzde 81โdir. Oranlar arasฤฑndaki uรงurum, kadฤฑnlarฤฑn kemikleลmiล bir โsosyal gรผvencesizlikโ politikasฤฑna maruz bฤฑrakฤฑldฤฑklarฤฑnฤฑn ispatฤฑdฤฑr.
‘En dรผลรผk emekli aylฤฑฤฤฑ 1500 TL olmalฤฑ’
Emeklilerin geรงim derdi yaลฤฑyor. 2002 yฤฑlฤฑnda emeklilerin yรผzde 37โsi รงalฤฑลฤฑyor veya iล arฤฑyorken, bu oran 2020 itibariyle yรผzde 47โye รงฤฑkmฤฑลtฤฑr. Emekliler arasฤฑ gelir daฤฤฑlฤฑmฤฑ adaletsizliฤi ise tรผm Avrupa Birliฤi รผlkelerinden daha yรผksektir. Emeklilerin ve hak sahiplerinin yรผzde 60’ฤฑnฤฑn asgari รผcretin altฤฑndadฤฑr. Emeklilere bin 500 TL aylฤฑk vermek hiรงbir hรผkรผmetin gurur duyabileceฤi bir hizmet deฤil, aksine enflasyonun รงift hanelerde olduฤu, mutfak enflasyonunun yรผzde 20โyi aลtฤฑฤฤฑ bir ortamda aksine bu durum bรผyรผk bir utanรง kaynaฤฤฑdฤฑr. HDP, emeklilerin hayat standartlarฤฑnฤฑn artฤฑrฤฑlmasฤฑ amacฤฑyla en dรผลรผk emekli aylฤฑฤฤฑnฤฑn hemen bin 500 TLโye yรผkseltilmesi gerektiฤini dรผลรผnรผyor
Yoksulluฤun kaldฤฑrฤฑlmasฤฑ iรงin ise ลu รถneriler kฤฑsmฤฑnda ลu maddeler yer aldฤฑ:
- Temel Yurttaลlฤฑk Geliri saฤlanmalฤฑ,
- 2021 yฤฑlฤฑ iรงin asgari รผcret vergiden muaf, net 4 bin TL olmalฤฑ,
- Elektrik, su, doฤalgaz, internet ihtiyaca gรถre รผcretsiz olmalฤฑ,
- Genรง ve kadฤฑn istihdamฤฑnฤฑ arttฤฑracak dรผzenlemeler yapฤฑlmalฤฑdฤฑr.
