Lockheed Martin, Tรผrkiye’nin F-35 programฤฑndan รงฤฑkarฤฑlmasฤฑnฤฑn ardฤฑndan Tรผrkiye’de รผretilen parรงalarฤฑn ABD’de รผretilmeye baลlayacaฤฤฑnฤฑ aรงฤฑkladฤฑ.
ลirketin ikinci รงeyrek gelirlerinin aรงฤฑklandฤฑฤฤฑ toplantฤฑda konuลan Lockheed Martin CEO’su Marillyn Hewson, Mart 2020 itibarฤฑyla Tรผrkiye’nin รผretim zincirinden รงฤฑkarฤฑlmasฤฑnฤฑn planlandฤฑฤฤฑnฤฑ duyurdu.
Reuters’ฤฑn aktardฤฑฤฤฑ geliลmeye gรถre Tรผrkiye’de F-35’lere parรงa รผreten ลirketler Mart 2020’den itibaren bu รผretimlerini sonlandฤฑrmฤฑล olacak.
F-35 programฤฑna dahil olan รผlkeler arasฤฑnda yer alan Tรผrkiye, uรงaklarฤฑn kokpit gรถstergelerinden iniล takฤฑmlarฤฑna kadar yรผzlerce parรงayฤฑ รผretiyordu.
ABD, Tรผrkiye’nin Rus yapฤฑmฤฑ S-400 fรผzelerini almasฤฑ nedeniyle Ankara’nฤฑn F-35 programฤฑna katฤฑlฤฑmฤฑnฤฑ durdurmuลtu. Tรผrkiye ise ABD’den Patriot sistemini almak istediklerini, bu satฤฑล gerรงekleลmeyince รin’den hava savunma sistemi almanฤฑn planlandฤฑฤฤฑnฤฑ fakat bu ลirket ABD yaptฤฑrฤฑmlarฤฑ listesine girince Rusya’dan S-400 almak zorunda kaldฤฑฤฤฑnฤฑ sรถylรผyor ve yaptฤฑrฤฑmlara karลฤฑ รงฤฑkฤฑyor.
ABD’nin bu kararฤฑ sonucu Tรผrkiye’nin almayฤฑ planladฤฑฤฤฑ 100 uรงak da Ankara’ya satฤฑlmayacak.
Bu konuyla ilgili de bir bilgi veren Hewson, aralarฤฑnda Polonya’nฤฑn da yer aldฤฑฤฤฑ bazฤฑ รผlkelerin bu uรงaklarla ilgilendiฤini duyurdu.
Reuters’a gรถre F-35 uรงaklarฤฑ Lockheed Martin’in bรผyรผmesine en fazla katkฤฑ veren รผrรผnรผ oldu ve cirosunun รผรงte birini oluลturdu.
ลirket 2019’da 131 F-35 uรงaฤฤฑnฤฑ alฤฑcฤฑ รผlkelere teslim etmeyi planlฤฑyor.
Lockheed Martin F-35: ABD’nin Tรผrkiye’ye teslimatฤฑnฤฑ geciktirdiฤi savaล uรงaklarฤฑnฤฑn รถzellikleri
Tรผrkiye’ye teslim edilen iki F-35 uรงaฤฤฑ ABD’de tutuluyor. Tรผrk pilotlar ABD’ye giderek F-35’leri kullanmak iรงin eฤitim alฤฑyordu ancak bu eฤitimlerin de Temmuz sonunda bitirilmesi planlanฤฑyor.
Dฤฑลiลleri Bakanฤฑ Mevlรผt รavuลoฤlu ise dรผn yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada Tรผrkiye’ye F-35 jetlerinin verilmemesi durumunda Tรผrkiye kendi savaล uรงaฤฤฑnฤฑ รผretecek teknolojiye kavuลana kadar baลka รผlkelerden savaล uรงaฤฤฑ alabileceฤini duyurmuลtu.
Tรผrkiye’den hangi ลirket hangi parรงalarฤฑ รผretiyor?
F-35’in internet sitesinde Tรผrkiye’de รผretilen parรงalarla ilgili ลu bilgiler veriliyor:
2004 yฤฑlฤฑndan bu yana programa destek veren Alp Havacฤฑlฤฑk, F-35 uรงak gรถvdesi yapฤฑsal parรงalarฤฑ ve asambleleri, iniล takฤฑmฤฑ bileลenleri ve motor iรงin F-35 motoru titanyum entegre kanat rotorlarฤฑ รผretiyor.
F-35 Elektro Optik Hedef Sistemi’nin parรงasฤฑ olan geliลmiล optik bileลenler iรงin รผretim yaklaลฤฑmlarฤฑ geliลtiren ve F-35 CNI Aviyonik Elektronik Arabirim Kontrol Cihazฤฑ รผzerinde Northrop Grumman ile birlikte รงalฤฑลan ASELSAN ayrฤฑca yakฤฑn zamanda tam รถlรงekli รผretim faaliyetlerini baลlatacak.
AYESAล ลu anda iki temel F-35 bileลeni olan fรผze uzaktan kumanda arabirimi ve panoramik kabin ekranฤฑnฤฑn elektronik kartlarฤฑnฤฑn tek tedarikรงisi.
F-35 Elektrik Kablolarฤฑ ve Ara Baฤlantฤฑ Sistemi’nin (EWIS) yรผzde 40’ฤฑnฤฑ รผretmekte olan FOKKER ELMO ayrฤฑca, tรผm merkezi bรถlรผm kablo sistemleriyle TAI’yi destekleyecek. FOKKER ELMO ayrฤฑca motor iรงin, bรผyรผk bir kฤฑsmฤฑ ฤฐzmir’deki tesislerinde รผretilecek olan EWIS geliลtirecek.
2005 yฤฑlฤฑndan bu yana F-35 eฤitim sistemlerini destekleyen HAVELSAN, gelecekte Tรผrk F-35 Entegre Pilot ve Bakฤฑm Eฤitim Merkezi (ITC) ve Tรผrkiye’deki ilgili eฤitim sistemlerinin geliลtirilmesi iรงin รถncรผ bir rol รผstlendi.
2005 yฤฑlฤฑndan bu yana F-35’i destekleyen KALE HAVACILIK, TAI ile birlikte F-35 uรงak gรถvdesi yapฤฑsal parรงalarฤฑnฤฑ ve dรผzeneklerini รผretiyor. รรง uรงak tipinin de iniล takฤฑmฤฑ kilit asambleleri iรงin Heroux Devtek’i tek tedarikรงi olarak destekleyen Kale Havacฤฑlฤฑk ayrฤฑca, motor donanฤฑmlarฤฑnฤฑn รผretimi amacฤฑyla ฤฐzmir’de Pratt & Whitney ile bir ortak giriลim oluลturdu.
2004 yฤฑlฤฑndan bu yana F-35 Programฤฑ’nฤฑ destekleyen MIKES, British Aerospace Engineering (BAE) ve Northrop Grumman iรงin F-35 uรงak bileลenleri ve asambleleri saฤlฤฑyor.
ROKETSAN ve TUBITAK-SAGE birlikte, 5. nesil savaล uรงaฤฤฑ F-35 uรงaฤฤฑnda dahili olarak kullanฤฑlacak hassas gรผdรผmlรผ Stand-off Fรผzesi’nin (SOM) geliลtirme, entegrasyon ve รผretimini yรผrรผtรผyor.
2008 yฤฑlฤฑndan beri F-35 Programฤฑ’nฤฑ stratejik olarak destekleyen ve tรผm F-35 uรงaklarฤฑnda kullanฤฑlan donanฤฑmlarฤฑ saฤlayan TUSAล (Tรผrk Havacฤฑlฤฑk ve Uzay Sanayii), Northrup Grumman ile birlikte uรงak orta gรถvdesi รผretim ve montajฤฑ, kompozit dฤฑล kaplama ve silah bรถlmesi kapaklarฤฑ ile fiber kompozit hava giriลi kanallarฤฑnฤฑn รผretimini yรผrรผtรผyor.
Havadan Yere Pilonlar ve adaptรถrler dahil F-35’in Alternatif Gรถrev Ekipmanlarฤฑ’nฤฑn (AME) yaklaลฤฑk yรผzde 50’sini รผreten TUSAล, Pratt and Whitney ile imzaladฤฑฤฤฑ stratejik anlaลma doฤrultusunda รถnรผmรผzdeki dรถnemde FACO ve MRO&U iรงin รผlke ve bรถlgede lider konumu hedefliyor. TUSAล ayrฤฑca Otonom Lojistik Global Destek (ALGS) sistemi kapsamฤฑnda Tรผrk Silahlฤฑ Kuvvetleri’nin organik depolarฤฑnฤฑ temsil etmek รผzere seรงilmiลtir. (BBC Tรผrkรงe)
