- Yurt dฤฑลฤฑndan gayrimenkul alฤฑmlarฤฑnda artฤฑล
- Yabancฤฑ sermayeli ลirket sayฤฑsฤฑ da azaldฤฑ
- Yabancฤฑlara yapฤฑlan konut satฤฑลlarฤฑnda gerileme
- En fazla tercih edilen sektรถr imalat
- Yatฤฑrฤฑmlarฤฑn yรผzde 43,9โu Almanya ve Hollandaโdan
- Tรผm รผlkelerin Tรผrkiye’de kurduฤu ลirket sayฤฑsฤฑnda azalma
Tรผrkiye’de yerleลiklerin yurt dฤฑลฤฑnda konut alฤฑmlarฤฑ yine rekor kฤฑrdฤฑ. 2024’รผn son รงeyreฤinde yurt dฤฑลฤฑnda gayrimenkul yatฤฑrฤฑmlarฤฑ 2 milyar dolara ulaลtฤฑ. Bu rakam, Tรผrkiye’ye net doฤrudan sermaye giriลini de aลaฤฤฑ baskฤฑlayan bir niteliฤe sahip.
Tรผrkiye Ekonomi Politikalarฤฑ Araลtฤฑrma Vakfฤฑ (TEPAV) Doฤrudan Yatฤฑrฤฑmlar Bรผlteniโnin 2024 Dรถrdรผncรผ รeyrek sayฤฑsฤฑ yayฤฑmlandฤฑ. Raporda yer alan bilgiye gรถre yabancฤฑlarฤฑn Tรผrkiye’de konut satฤฑn alฤฑmlara azalฤฑrken Tรผrkiye’de yerleลiklerin yurt dฤฑลฤฑnda konut alฤฑmlarฤฑ rekor kฤฑrdฤฑ.
Tรผrkiye’den yurt dฤฑลฤฑna yapฤฑlan doฤrudan yatฤฑrฤฑmlar iรงinde gayrimenkul sektรถrรผ aฤฤฑrlฤฑk taลฤฑmaya devam etti. 2024’รผn son รงeyreฤinde bu alandaki yatฤฑrฤฑm payฤฑ gerilese de Yunanistan, Cezayir, รzbekistan ve Kazakistanโa yapฤฑlan yatฤฑrฤฑmlarda รงarpฤฑcฤฑ artฤฑลlar yaลandฤฑ. รzellikle Cezayir’e yapฤฑlan yatฤฑrฤฑmlar sฤฑfฤฑrdan 150 milyon dolara yรผkselirken, Kazakistan, รzbekistan ve Yunanistanโa yapฤฑlan yatฤฑrฤฑmlar da katlanarak arttฤฑ.
Yurt dฤฑลฤฑndan gayrimenkul alฤฑmlarฤฑnda artฤฑล
Tรผrkiye’de yerleลiklerin yurt dฤฑลฤฑndan gayrimenkul alฤฑmlarฤฑndaki artฤฑล da dikkat รงekici seviyelere ulaลtฤฑ. 2017-2021 dรถneminde รงeyrek dรถnem ortalamasฤฑ 255 milyon dolar olan bu alฤฑmlar, 2022โde 505 milyon dolara, 2023โte 1,4 milyar dolara ve 2024โte 2 milyar dolara yรผkseldi.
Raporda bu konu ile ilgili deฤerlendirmede yer aldฤฑ. Buna gรถre;
Son yฤฑllarda Tรผrk vatandaลlarฤฑnฤฑn altฤฑn vize (golden visa) programlarฤฑna talebi artmฤฑลtฤฑr. Altฤฑn vize, yatฤฑrฤฑm yoluyla belirli bir รผlkeye oturum izni veya vatandaลlฤฑk hakkฤฑ kazandฤฑran bir tรผr vize programฤฑdฤฑr. Bu yatฤฑrฤฑmlar genellikle gayrimenkul alฤฑmฤฑ, iล kurma, bรผyรผk meblaฤlarda para yatฤฑrma gibi seรงenekleri iรงermektedir. Ekonomik fฤฑrsatlar, daha iyi yaลam koลullarฤฑ ve รงocuklarฤฑnฤฑn geleceฤi gibi nedenlerle Tรผrkiyeโden de altฤฑn vize talepleri artmฤฑลtฤฑr.
รzellikle gayrimenkul yatฤฑrฤฑmlarฤฑ รผzerinden saฤlanan altฤฑn vize baลvurularฤฑ Tรผrk yatฤฑrฤฑmcฤฑlarฤฑ iรงin cazip olmuลtur. Portekiz ve Yunanistanโฤฑn altฤฑn vize programlarฤฑ gayrimenkul yatฤฑrฤฑmฤฑna dayalฤฑ olarak daha kolay baลvuru sรผreci ve dรผลรผk yatฤฑrฤฑm tutarlarฤฑ ile รถne รงฤฑkmฤฑลtฤฑr. Tรผrk yatฤฑrฤฑmcฤฑlar Yunanistanโda ikinci, Portekizโde ise dรถrdรผncรผ sฤฑrada yer almaktadฤฑr.
2022 yฤฑlฤฑ ve sonrasฤฑnda Tรผrk vatandaลlarฤฑnฤฑn aracฤฑ ลirketlere olan talepleri de hฤฑzla yรผkselmiลtir. Henley & Partners’ฤฑn Tรผrk yatฤฑrฤฑmcฤฑlardan aldฤฑฤฤฑ talepler 2021’de yรผzde 147, 2022โde yรผzde 53, 2023โte ise yรผzde 136 artmฤฑลtฤฑr.
2024 yฤฑlฤฑnda Henley & Partners kaynaklฤฑ baลvurularda da Tรผrk vatandaลlarฤฑnฤฑn en รงok baลvurduฤu oturum programlarฤฑ Yunanistan Altฤฑn
Vize Programฤฑ, Letonya Yatฤฑrฤฑmla Oturum Programฤฑ ve Portekiz Altฤฑn Oturum ฤฐzni Programฤฑ olurken en รงok baลvuru alan vatandaลlฤฑk programฤฑ St. Lucia Yatฤฑrฤฑmla Vatandaลlฤฑk Programฤฑ olmuลtur.
รlkenin ekonomik kalkฤฑnmasฤฑna katkฤฑda bulunan yabancฤฑ kiลilere ve ailelerine vatandaลlฤฑk belgesi verilmesine olanak saฤlayan ฤฐtalya, ฤฐspanya ve Malta’nฤฑn programlarฤฑna da ilgi artmฤฑลtฤฑr
Yabancฤฑ sermayeli ลirket sayฤฑsฤฑ da azaldฤฑ
Rapora gรถre, 2024’รผn dรถrdรผncรผ รงeyreฤinde kurulan yabancฤฑ sermayeli ลirket sayฤฑsฤฑ, geรงen yฤฑlฤฑn aynฤฑ dรถnemine kฤฑyasla yรผzde 30,8 azalarak dikkat รงekici bir gerileme gรถsterdi.
Tรผm faaliyet gruplarฤฑnda dรผลรผล yaลanฤฑrken anonim ลirketlerde bilgisayar programlama, limited ลirketlerde ise toptan ticaret รถne รงฤฑkan sektรถrler oldu.
Doฤrudan yabancฤฑ yatฤฑrฤฑm net giriลleri 1,3 milyar dolara gerileyerek geรงen yฤฑlki seviyenin yรผzde 35,6 altฤฑnda kaldฤฑ. Bu dรถnemde doฤrudan yatฤฑrฤฑm giriลleri 3,7 milyar dolar olurken yurt dฤฑลฤฑna รงฤฑkan doฤrudan yatฤฑrฤฑm miktarฤฑ 2,4 milyar dolarฤฑ buldu. Gayrimenkul kaynaklฤฑ giriลler hariรง tutulduฤunda, net sermaye hareketi 688 milyon dolar giriล olarak hesaplandฤฑ.
Yabancฤฑlara yapฤฑlan konut satฤฑลlarฤฑnda gerileme
Yabancฤฑlara yapฤฑlan konut satฤฑลlarฤฑ da gerileme trendini sรผrdรผrdรผ. Satฤฑลlar yรผzde 3,3 dรผลerek 6 bin 583 adede gerilerken bu satฤฑลlarฤฑn yรผzde 35,8โi ฤฐstanbulโda, yรผzde 32,8โi ise Antalyaโda gerรงekleลti. En รงok konut alan yabancฤฑ uyruklular sฤฑrasฤฑyla Rusya (1.232), ฤฐran (611) ve Ukrayna (477) vatandaลlarฤฑ oldu.
En fazla tercih edilen sektรถr imalat
Yabancฤฑ yatฤฑrฤฑmlarda en fazla tercih edilen sektรถr imalat oldu. Bu sektรถr, yรผzde 34,5โlik pay ile ilk sฤฑrada yer aldฤฑ. Onu yรผzde 25,3โlรผk payla toptan-perakende ticaret izledi. ฤฐmalattaki yatฤฑrฤฑm payฤฑ geรงen yฤฑla gรถre daralฤฑrken, ticaret sektรถrรผndeki payda artฤฑล gรถzlendi.
Yatฤฑrฤฑmlarฤฑn yรผzde 43,9โu Almanya ve Hollandaโdan
รlke bazฤฑnda deฤerlendirildiฤinde, Tรผrkiyeโye yapฤฑlan doฤrudan yatฤฑrฤฑmlarฤฑn yรผzde 43,9โu Almanya ve Hollanda kaynaklฤฑ oldu. ABD, ฤฐrlanda ve ฤฐsviรงre ise Tรผrkiyeโye olan yatฤฑrฤฑmlarฤฑnฤฑ รถnemli oranda artฤฑran รผlkeler arasฤฑnda yer aldฤฑ.
Tรผm รผlkelerin Tรผrkiye’de kurduฤu ลirket sayฤฑsฤฑnda azalma
Yeni kurulan yabancฤฑ sermayeli ลirketlerin sayฤฑsฤฑna gรถre ฤฐran ve Almanya ortaklฤฑ ลirketler ilk sฤฑrayฤฑ aldฤฑ. Ancak tรผm รผlkelerin Tรผrkiye’de kurduฤu ลirket sayฤฑsฤฑnda genel bir azalma yaลandฤฑฤฤฑ gรถzlemlendi. ฤฐstanbul, yรผzde 60,2โlik pay ile yabancฤฑ ลirket kuruluลlarฤฑnฤฑn merkezi olmaya devam etti.
