Tรผrk Sanayicileri ve ฤฐล ฤฐnsanlarฤฑ Derneฤi (TรSฤฐAD) Yรถnetim Kurulu Baลkanฤฑ Simone Kaslowski, TLโnin hฤฑzlฤฑ deฤer kaybettiฤi her dรถnemde bilanรงolara ek yรผk bindiฤini ve reel sektรถrรผn yatฤฑrฤฑm yapma, istihdam yaratma kapasitesinin zayฤฑfladฤฑฤฤฑnฤฑ belirtti. Kaslowski, “Bugรผn en acil ihtiyacฤฑmฤฑz biriken risklerimizi azaltmak” dedi.
TรSฤฐAD-Koรง รniversitesi iลbirliฤinde kurulan Ekonomik Araลtฤฑrma Forumu’nun ‘Tรผrkiye Ekonomisinde Finansal Riskler ve Fฤฑrsatlar’ konferansฤฑnda konuลan TรSฤฐAD Baลkanฤฑ Kaslowski, mikro yapฤฑsal sorunlar, makro ekonomik istikrar, dijital dรถnรผลรผm, AB รผyelik perspektifinin gรผรงlendirilmesi ve hukuk sisteminin gรผรงlendirilmesinin รถncelikli konularฤฑ olduฤunu ifade etti.
Her etkinlikte ve รงalฤฑลmada bu hususlarฤฑ dรผzenli olarak vurguladฤฑklarฤฑnฤฑ aktaran Kaslowski, “Bu konularฤฑn tรผmรผ birbirleriyle iรง iรงedir. Bu olgularฤฑn hepsini geliลtirmeliyiz. Birini geride bฤฑrakฤฑrsak hepsini kaybedebiliriz.” diye konuลtu.
Kaslowski, verileri objektif kriterler รผzerinden deฤerlendirmenin, รงalฤฑลmalarda akademi dรผnyasฤฑ ile sรผrekli iล birliฤi iรงinde olmanฤฑn, analitik araรงlarฤฑ kullanmanฤฑn ve iรงselleลtirmenin TรSฤฐADโฤฑn รงalฤฑลma prensibi olduฤunu dile getirerek, bu gรถrevi hakkฤฑyla yerine getirmek iรงin รงalฤฑลtฤฑklarฤฑnฤฑ sรถyledi.
Bankacฤฑlฤฑk sisteminin 2001 krizinden sonra yapฤฑlan reformlar sayesinde bรผyรผk bir geliลim gรถsterdiฤini belirten Kaslowski, “Gerek gรผรงlรผ sermaye yapฤฑsฤฑ gerekse teknolojik altyapฤฑsฤฑyla birรงok geliลmiล รผlkenin gฤฑpta ile baktฤฑฤฤฑ bir bankacฤฑlฤฑk sistemine sahibiz. Kรผresel krizden bu yana geliลmekte olan รผlkelere akan sermaye Tรผrkiyeโde de aฤฤฑrlฤฑklฤฑ olarak bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผ รผzerinden ekonomiye katkฤฑ saฤladฤฑ. Yรผksek bรผyรผmeyi ve yatฤฑrฤฑmlarฤฑmฤฑzฤฑ bu finansman destekledi” diye konuลtu.
Bu hฤฑzlฤฑ sermaye giriลinin bรผyรผme ve yatฤฑrฤฑmlarฤฑn yanฤฑnda birtakฤฑm finansal risklerin de birikmesine neden olduฤunu vurgulayan Kaslowski, “Dฤฑล borcumuz hฤฑzlฤฑ arttฤฑ ve reel sektรถr bugรผn artan finansman maliyetleri ve borรง yรผkรผ altฤฑnda zorlanฤฑyor. TLโnin hฤฑzlฤฑ deฤer kaybettiฤi her dรถnem bilanรงolara ek yรผk biniyor ve reel sektรถrรผn yatฤฑrฤฑm yapma ve istihdam yaratma kapasitesi dรผลรผyor. Bugรผn en acil ihtiyacฤฑmฤฑz biriken risklerimizi azaltmak” ifadelerini kullandฤฑ.
‘รรZรMLERฤฐN YARATACAฤI ‘AHLAKฤฐ TEHLฤฐKE’ BOYUTUNU DA TARTIลMALIYIZ’
Kaslowski, sรถzlerini ลรถyle sรผrdรผrdรผ:
“Bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผnde sorunlu olma potansiyeli olan kredilerin belirlenmesi, sฤฑnฤฑflandฤฑrฤฑlmasฤฑ ve duruma รถzel รงรถzรผmler รผretilmesi gerekiyor. Bu kredileri bankalarฤฑn bilanรงolarฤฑnฤฑn dฤฑลฤฑna รงฤฑkaracak mekanizmalarฤฑn tasarlanmasฤฑ bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผmรผzรผn ekonomiye taze kredi saฤlayabilmesi aรงฤฑsฤฑndan son derece รถnemli. Elbette bu mekanizmalarฤฑn iลler hale gelmesi รถnemli bir fon kaynaฤฤฑ gerektirecektir. Bu fonun ne kadar bรผyรผklรผkte olduฤu ancak tรผm bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผnde uygulanacak analiz ve tespitlerle mรผmkรผn olabilir. Getirilecek รงรถzรผmlerin ekonomik aktรถrler รผzerinde yaratacaฤฤฑ ‘ahlaki tehlike (moral hazard)’ boyutunu da tartฤฑลmalฤฑyฤฑz. Yanlฤฑล kararlar verenler ne kadar maliyet รถdeyecek? Eฤer hiรง maliyet รถdemezlerse bu ilerde de yanlฤฑล kararlar vermelerini teลvik etmez mi? Bรผyรผk bir maliyet รถdemek zorunda kalฤฑrlarsa bu bankacฤฑlฤฑk sistemimizde ne kadarlฤฑk bir ek yรผk yaratฤฑr? Bu sorularฤฑn รงok dikkatli deฤerlendirilmesi gerekiyor. ลunu belirtmeliyiz ki รถzel sektรถr borรง sorunuyla karลฤฑ karลฤฑya kalmฤฑล tek รผlke biz deฤiliz.”
Birรงok รผlkenin farklฤฑ boyut ve koลullarda bu sorunu yaลayฤฑp รงรถzdรผฤรผnรผ dile getiren Kaslowski, “Bizim de baลarmamฤฑzฤฑn รถnรผnde hiรงbir engel yok. Ama bunun ilk koลulu yapฤฑlan yanlฤฑลlarฤฑ kabul etmek ve bir daha tekrarlamamak iรงin gerekli dersleri รงฤฑkarmak. Bu bรผyรผk sฤฑnamalara ve sorunlara karลฤฑ durabilmek iรงin devletimizin alacaฤฤฑ รถnlemleri ve atacaฤฤฑ somut adฤฑmlarฤฑ bekliyoruz ve destekliyoruz” yorumunu yaptฤฑ.
‘DOLARฤฐZASYONU ENGELLEMEK ฤฐรฤฐN ENFLASYONU DรลรRMELฤฐYฤฐZ’
Kaslowski, finansal sistemde riskleri azaltmak ve yenilerinin oluลmasฤฑnฤฑ engellemek iรงin makro dรผzeyde de tedbirler alฤฑnmasฤฑ gerektiฤine iลaret etti.
Finansal istikrarฤฑn ilk koลulunun dรผลรผk ve stabil bir enflasyon oranฤฑnฤฑ saฤlamak olduฤunu aktaran Kaslowski, “Son dรถnemde enflasyonun dรถviz kuru artฤฑลฤฑndan beslendiฤini gรถrรผyoruz. Artan dolarizasyonu engellemek iรงin yapmamฤฑz gereken enflasyonu en kฤฑsa sรผrede dรผลรผrmektir. Bu doฤrultuda adฤฑmlar atabilirsek oluลacak gรผven dalgasฤฑ ile bugรผnkรผ zorluklardan kurtulmamฤฑz hฤฑzlanacak ve kolaylaลacaktฤฑr. Attฤฑฤฤฑmฤฑz her doฤru politika adฤฑmฤฑ sadece kฤฑsa vadede deฤil orta ve uzun vadede de olumlu etki yaratacaktฤฑr” diye konuลtu.
Kaslowski, verimliliฤi ve rekabet gรผcรผnรผ artฤฑracak reformlarฤฑn kendileri iรงin en รถncelikli alanlar olduฤunu vurgulayarak, “Bunlarฤฑn baลฤฑnda eฤitim, iล gรผcรผ, dijital uyum ve vergi reformlarฤฑ geliyor. Yakฤฑn zamanda Milli Eฤitim Bakanฤฑmฤฑz 2023 vizyonunu takiben รถnemli bir reform adฤฑmฤฑnฤฑ aรงฤฑkladฤฑ. Eฤitim alanฤฑnda atฤฑlacak adฤฑmlarฤฑn ve niteliksel geliลmenin verimliliฤe ve ekonomik bรผyรผmeye รงok bรผyรผk katkฤฑsฤฑ olacaktฤฑr” ลeklinde konuลtu.
Eฤitimin bir รผlkenin geleceฤine yapฤฑlan en kฤฑymetli yatฤฑrฤฑm olduฤunu belirten Kaslowski, kalฤฑcฤฑ reformlar รผzerinden gidildiฤinde cari aรงฤฑk ve bunun finansmanฤฑ sorunlarฤฑnฤฑn da รงรถzรผlmรผล olacaฤฤฑnฤฑ kaydetti.
‘AB PERSPEKTฤฐFฤฐNฤฐ CANLANDIRMAMIZ FฤฐNANS GฤฐRฤฐลLERฤฐNฤฐ ARTIRACAKTIR’
Kaslowski, Tรผrkiye’nin en bรผyรผk ticari ortaฤฤฑ olan Avrupa Birliฤi ile Gรผmrรผk Birliฤi anlaลmasฤฑnฤฑn revize edilmesi ve yeni serbest ticaret anlaลmalarฤฑyla desteklenmesi durumunda, Tรผrkiyeโnin bรผyรผmesinin AB ile olan ihracatฤฑn ve toplam ihracatฤฑn artฤฑracaฤฤฑnฤฑn tahmin edildiฤini sรถyledi.
Gรผmrรผk Birliฤi revizyonunun, AB yรถnelimini gรผรงlendirerek, tam รผyelik perspektifini canlandฤฑracaฤฤฑnฤฑ vurgulayan Kaslowski, “Avrupa Birliฤi perspektifini canlandฤฑrmamฤฑz, รผlkemize dรผnyanฤฑn tรผm bรถlgelerinden yatฤฑrฤฑm ve finansman giriลlerini tekrar artฤฑracaktฤฑr. Bugรผn karลฤฑ karลฤฑya olduฤumuz pek รงok sorunu aลmak kolaylaลacaktฤฑr. Reform alanlarฤฑ รงok geniล. รalฤฑลmamฤฑz gereken pek รงok alan var. Teknoloji ve inovasyonun geliลtirilmesi, enerji sektรถrรผnde arz gรผvenliฤi, sanayide yรผksek katma deฤerli รผretim ve sรผrdรผrรผlebilirlik iรงin yapacaฤฤฑmฤฑz รงok iล var” yorumunu yaptฤฑ.
Kaslowski, sรถzlerini ลรถyle tamamladฤฑ:
“รlkemizin potansiyeli son derece yรผksek. Son yฤฑllarda ister siyasi ister ekonomik karลฤฑlaลtฤฑฤฤฑmฤฑz pek รงok ลok karลฤฑsฤฑnda รถnemli bir direncimiz olduฤunu kanฤฑtladฤฑk. Bu direncin kaynaฤฤฑnda; insan kaynaฤฤฑmฤฑz, saฤduyulu ve gรผรงlรผ bir bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผmรผz ve en kรถtรผ belirsizlik ortamฤฑnda dahi ayakta kalmayฤฑ baลarabilen gรผรงlรผ bir reel sektรถrรผmรผz var. Bugรผn sorunlarฤฑmฤฑz kรผรงรผmsenecek boyutlarda deฤil ama รงรถzemeyeceฤimiz hiรงbir sorun da yok. Yeter ki gerรงekรงi ve kalฤฑcฤฑ รงรถzรผmler รผzerinde hep beraber ortak akฤฑl ile รงalฤฑลalฤฑm.”
