Son dรถnemde hฤฑzla artan enflasyon vatandaลฤฑn alฤฑm gรผcรผnรผ de oldukรงa etkiliyor. รzellikle gฤฑda grubundaki fiyat artฤฑลlarฤฑ tรผketiciyi zorluyor. Tรผrkiye ฤฐstatistik Kurumu (TรฤฐK) tarafฤฑndan aรงฤฑklanan Mart ayฤฑ istatistiklerine gรถre yฤฑllฤฑk enflasyon yรผzde 61,14’e รงฤฑktฤฑ. Gฤฑda enflasyonu ise yรผzde 70’i aลtฤฑ.
Gฤฑda tarafฤฑnda tรผketicinin dikkatle takip ettiฤi รผrรผnlerin baลฤฑnda ise kฤฑrmฤฑzฤฑ et geliyor. Son zamlarla birlikte tezgahlarda etin kilogram fiyatฤฑ 100 lirayฤฑ aลtฤฑ. Cumhurbaลkanฤฑ Recep Tayyip Erdoฤan da Ramazan ayฤฑ sonrasฤฑnda et fiyatlarฤฑnฤฑn dรผลรผrรผlmesi iรงin yeni bir ithalat adฤฑmฤฑnฤฑn atฤฑlacaฤฤฑnฤฑ belirtti.
Peki et fiyatlarฤฑnฤฑ bugรผnden yarฤฑna dรผลรผrmek mรผmkรผn mรผ?
DW Tรผrkรงe‘nin haberine gรถre Ulusal Kฤฑrmฤฑzฤฑ Et Konseyi’nin verilerine gรถre, bir kilogram kฤฑrmฤฑzฤฑ etin รผreticiden รงฤฑkฤฑล fiyatฤฑ ลu an 86 lira 97 kuruล. Bu, geรงtiฤimiz yฤฑlฤฑn Mart ayฤฑna gรถre 118’lik bir artฤฑลฤฑ ifade ederken geรงen aya gรถre de yรผzde 22,5 bir yรผkseliลi gรถsteriyor. Aynฤฑ istatistiklerine gรถre รผรง yฤฑl รถnce bugรผn, kฤฑrmฤฑzฤฑ etin kilogram fiyatฤฑ 30 lira 39 kuruลtu.
รreticiler, bu artฤฑลta en bรผyรผk payฤฑn yem, gรผbre ve enerji gibi girdi maliyetlerinin hฤฑzla yรผkselmesinde olduฤunu belirtiyor.
“Kฤฑrmฤฑzฤฑ etin fiyatฤฑ pahalฤฑ deฤil”
DW Tรผrkรงe’ye deฤerlendirmelerde bulunan Kฤฑrmฤฑzฤฑ Et รreticileri Birliฤi Merkez Baลkanฤฑ Bรผlent Tunรง, bu maliyetlerle รผretim yapmanฤฑn zorluฤuna dikkat รงekiyor. Tunรง’a gรถre girdi maliyetleri hesaplandฤฑฤฤฑnda etin fiyatฤฑ pahalฤฑ deฤil, tรผketicinin alฤฑm gรผcรผ dรผลรผk kaldฤฑฤฤฑ iรงin bรถyle hissediliyor.
Kฤฑsa sรผreli รถnlemlerin et fiyatlarฤฑnฤฑ aลaฤฤฑ รงekmeyeceฤini belirten Tunรง, “ฤฐthalat da buna รงare olamaz. รnce ลunun altฤฑnฤฑ รงizmek istiyorum. Biz รผreticiler olarak ithalata da ihracata da karลฤฑ deฤiliz. Eฤer faydasฤฑ olacaksa yapmamฤฑz gerekir. Ancak gelinen noktada fiyatlarฤฑ dรผลรผrmenin รงaresi bu deฤil. Emin olun fiyatlar dรผลmeyecek. Kimse fiyatlarฤฑn dรผลmesini beklemesin. Bu kararlar ancak fiyatlarฤฑn yรผkselmesini durdurabilir. Belki tรผketici iรงin olumlu bir etki olur” yorumunda bulundu.
Adana Kasaplar Odasฤฑ Baลkanฤฑ Saruhan Yaฤmur da ithalatฤฑn uzun vadede bir รงรถzรผm olmayacaฤฤฑnฤฑ belirtiyor. Buna gรถre sรผrekli artan fiyatlarฤฑ dรผลรผrmek kฤฑsa vadede zor. Yapฤฑlacak ithalatฤฑn bazฤฑ bรถlgelerde yerli รผreticiye zarar verebileceฤini anlatan Yaฤmur, girdi fiyatlarฤฑnฤฑn acilen dรผลรผrรผlmesi gerektiฤini belirtiyor. Yaฤmur’un bu konuda vurguladฤฑฤฤฑ diฤer bir baลlฤฑk da yerli รผreticinin uygulanan politikalar yรผzรผnden kรผstรผrรผlmesi.
Bir kilogramฤฑn maliyeti ne kadar?
ลu an bir kilogram etin รผreticiye maliyetinin 85 lirayฤฑ bulduฤuna dikkat รงeken Bรผlent Tunรง, ithalat gibi gรผnlรผk tedbirlerin yerine uzun vadeli programlarฤฑn uygulanmasฤฑ gerektiฤini dile getiriyor.
“Bu fiyat nasฤฑl dรผลecek? 130 liraya aldฤฑฤฤฑmฤฑz yem 325 liraya geldi. Yem fiyatฤฑ tekrar 130 liraya dรผลerse fiyatlar da geriler, yoksa fiyatlarฤฑn dรผลmesi imkansฤฑz” diyen Tunรง, sรถzlerini “Bizim 3 yฤฑllฤฑk 5 yฤฑllฤฑk stratejik planlara ihtiyacฤฑmฤฑz var. รstelik bu plan ve programlar devreye alฤฑndฤฑktan sonra deฤiลtirilmemesi gerekiyor. Her gelen tarฤฑm bakanฤฑ bunu deฤiลtirmemeli. Bakanlฤฑktaki genel mรผdรผrler de bu konularda uzman olmalฤฑ. Her yฤฑl farklฤฑ bir program uygulanฤฑyor. รretici รถnรผnรผ gรถremiyor. Sonuรง olarak รผretimi bฤฑrakฤฑyor” diye sรผrdรผrdรผ.
“Doฤru politikayla รผretim artar”
Girdi maliyetlerinde artฤฑล yรผzรผnden et temin ettikleri รงoฤu รผreticinin piyasadan รงekilmeye baลladฤฑฤฤฑnฤฑ belirten kasaplar ise diลi kesiminin artmasฤฑna dikkat รงekiyor.
Saruhan Yaฤmur, diลi hayvan kesiminin รถnรผne geรงilemediฤini, sorunun kaynaklarฤฑnฤฑn birinin de bu olduฤunu aktarฤฑyor. Yaฤmur’a gรถre eฤer 3-4 yฤฑl boyunca diลi hayvan kesimi hem bรผyรผkbaลlarda hem de kรผรงรผkbaลlarda kฤฑsฤฑtlanฤฑrsa Tรผrkiye bu konuda kendi iรง tรผketimini karลฤฑlayabilir hatta gรผรงlรผ bir ihracat potansiyeline sahip olabilir.
Ancak รผreticilere gรถre buradaki asฤฑl sorun yanlฤฑล destek politikalarฤฑ. Hayvancฤฑlฤฑฤa รถnemli oranda destek verildiฤini ifade eden รผreticiler bu desteklerin yanlฤฑล uygulandฤฑฤฤฑnฤฑ belirtiyor. Buna gรถre meralarฤฑn dรผzenlenmesi ve yem bitkilerine yeni destekler verilmesi gerekiyor.ย
“Et ve sรผt รผretimi ayrฤฑ deฤerlendirilmeli”
Bรผlent Tunรง, รผreticinin doฤru ลekilde desteklendiฤinde ithalat ve ihracat programlarฤฑndan etkilenmeyeceฤini belirtiyor. Tunรง’a gรถre Tรผrkiye kฤฑrmฤฑzฤฑ et ve sรผt รผretiminde bazฤฑ yanlฤฑล adฤฑmlarฤฑ atmaya devam ediyor. Tunรง, bu durumu ลรถyle รถzetliyor:
“Sรผt รผretimine yoฤun destek vererek kฤฑrmฤฑzฤฑ et fiyatlarฤฑnฤฑn dรผลmesini bekleyemezsiniz. Bir dรถnem sรผt รผretimi destekleniyor daha sonra bu destekler devam ettirilmiyor. Sonucunda รผreticiler kovalarca sรผtรผ yollara dรถkรผyor. Bunun daha saฤlฤฑklฤฑ bir zeminde yรผrรผtรผlmesi gerek. Et ve sรผt รผretimini ayฤฑrmak gerekiyor. Hangisinin hangi desteฤe ihtiyacฤฑ olduฤu iyi tespit edilip sรผrdรผrรผlebilir bir mekanizma kurulmalฤฑ. Yoksa ne รผretici ne de tรผketici memnun olabilir. Biz sรผt hayvanฤฑ yetiลtirip ondan et bekleyemeyiz. Bunlarฤฑn geliลim sรผreรงleri de farklฤฑ. Sรผt hayvancฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑ destekleyip ucuza kฤฑrmฤฑzฤฑ et yediremeyiz.”
Kurban Bayramฤฑ uyarฤฑsฤฑ
Yaklaลan Kurban Bayramฤฑ’na dikkat รงeken Saruhan Yaฤmur da maliyetlerin bu ลekilde devam etmesi haline etin daha da pahalฤฑ hale geleceฤini sรถylรผyor.
Yaฤmur’a gรถre ลu an piyasada et bulmak zor. Yaฤmur, “Biz bu konuda uzun sรผredir รงaฤrฤฑ yapฤฑyoruz. รnรผmรผzdeki gรผnlerde bakanlฤฑk ile gรถrรผลmelerimiz olacak. Geรงmiล dรถnemde etin fiyatฤฑ 150 liraya gidiyor diye uyardฤฑฤฤฑmฤฑzda bizi dinlemediler ancak ลu an o seviyelerdeyiz. ลimdi tekrar uyarฤฑyorum. Acil รถnlem alฤฑnmazsa kฤฑrmฤฑzฤฑ et iรงin 250 liralarฤฑ da konuลmaya baลlarฤฑz. Etin fiyatฤฑ 250 lira olur. รnlem alฤฑnmasฤฑ gerekiyor” diyor.
“Etkisi iki yฤฑl sonra gรถrรผlรผyor”
Kฤฑrmฤฑzฤฑ et รผretimi hem yรผksek maliyet hem de uzun bir sรผre gerektiriyor. Bu anlamda atฤฑlan adฤฑmlarฤฑn da en az iki sene sonra karลฤฑlฤฑk bulabildiฤini sรถyleyen Bรผlent Tunรง, “Bugรผn doฤan hayvan iรงin 2 yฤฑllฤฑk bir sรผreรง sรถz konusu. ย Evet biz yine ithalat yapalฤฑm ama รผreticimizi etkilemeyecek bir ortamda yapalฤฑm. Destekleri doฤru uygulayalฤฑm. Meralarฤฑmฤฑzฤฑ ona gรถre dรผzenleyelim. Yem รผretimimizi ona gรถre planlayalฤฑm. Yem รผreticisine de destek verilmesi gerekiyor. Biz her ลeyi dรผzgรผn yapsak bile iklimsel koลullardan da etkileniyoruz. Yani bu รงok zorlu bir sรผreรง. Hemen her ลeyin dรผzelmeyeceฤi bir ortamda adฤฑmlarฤฑn da dikkatli atฤฑlmasฤฑ ลart” ลeklinde sรถzlerini sรผrdรผrรผyor.
